Donderdag 22/08/2019

Verkiezingen Charles Michel

In het spoor van premier Charles Michel: ‘De pijnlijke vaststelling is dat zelfs de premier weinig volk op de been brengt’

Hij zag zijn regering vallen, maar wil absoluut opnieuw premier worden. Charles Michel (MR) wil de ‘groene golf’ van Ecolo afstoppen. Kan hij het vuur nog in zijn campagne blazen?

“Vijf tot zeven procent gaan we verliezen.” Laurence De Gobert, MR-gemeenteraadslid in Louvain-la-Neuve, ziet het somber in voor haar partij. Ze ontvangt vanavond nochtans premier Charles Michel (MR) voor een open gespreksavond onder de noemer ‘Votre vote compte’.

Plaats van afspraak in la Ferme du Biéreau, een cultuurcentrum in de studentenstad. Het is dé manier van campagnevoeren van Michel, naast de onvermijdelijke marktbezoeken. Hij toert de hele provincie rond om zijn programma uit de doeken te doen. Voor ondernemers, middenveldorganisaties, maar ook voor gewone burgers dus.

De opkomst is mager. Er is zo’n 50 man, zo’n 30 stoeltjes in het zolderzaaltje blijven leeg. Nochtans hebben 17 MR-kandidaten speciaal hun avond vrijgemaakt, onder wie Waals minister Valérie De Bue. De sfeer onder militanten is gelaten. De Gobert is lang niet de enige die een verlies al heeft ingecalculeerd.

Geen toeloop

De pijnlijke vaststelling is dat zelfs de premier weinig volk op de been brengt. Ook een week eerder in Waver was de zaal maar halfvol. En dat in zijn fief, waar hij burgemeester was. Achteraf staat een tweetal mensen met hem te praten. Geen rijen wachtenden voor een selfie, zoals bij zijn PS-concurrent Elio Di Rupo. Geen toeloop zoals bij Theo Francken (N-VA). Ook met journalisten zit er niet meer dan een beleefdheidspraatje in. Als de ernstige vragen komen, maakt de premier zich snel uit de voeten. 

Zijn openingstoespraak verloopt telkens volgens hetzelfde stramien: eerst en vooral benadrukt hij hoe de MR de stabiliteit van het land zal garanderen. Als de PS te groot wordt, gaan de regeringsonderhandelingen weer eindeloos duren. “Iedereen zal verarmen.” 

Daarna gaat het van het blauwe fiscale programma, over onderwijs naar het grote investeringsplan dat hij op tafel wil leggen. Hij vermijdt aanvallen op andere partijen, houdt zich mooi aan het eigen verhaal en strooit cijfers duchtig in het rond. En het klimaat? Dat passeert slechts zijdelings de revue. Het vuur in de campagne is ver te zoeken.

‘Droite molle’

Toch slaat de sfeer plots om, wanneer in Louvain-la-Neuve een man opstaat. “U kan het goed uitleggen”, daagt Olivier uit, consultant van beroep. De vijftiger, met een kleurig bolletjeshemd onder zijn blazer, heeft zijn tussenkomst grondig voorbereid op een papiertje. “Maar de mensen zijn boos. Waarom bent u niet meer zoals de N-VA? Met 10 procent van hun programma halen ze al hun kiezers binnen. Ze verdedigen onze identiteit. Waarom u niet? De MR is te soft. Vous êtes la droite molle.

Na anderhalf uur makke verkiezingspraatjes komt Michel eindelijk onder stoom. “Vijf jaar lang zijn we gematrakkeerd geweest door links”, maakt hij zich boos. Zijn stemvolume gaat de hoogte in en hij vuurt zijn lettergrepen razendsnel af. Hij struikelt net niet over zijn woorden. “Ik werkte zogezegd samen met fascisten, had bloed aan mijn handen! En u noemt mij te soft?” De zaal wordt muisstil, iedereen luistert aandachtig. Eindelijk gebeurt er wat.

“Wel, stem vooral niet op MR”, gaat hij verder. “Zo maak je PTB, PS en vooral Ecolo groot. De groenen zullen tot in uw kelder komen kijken om uw wijnflessen te belasten. Het stond vorig weekend nog in Het Laatste Nieuws, als onderdeel van hun vermogensbelasting. Groen en Kristof Calvo willen dat!”

Olivier is niet onder de indruk. Hij werpt op dat de MR de tegenstem luider had moeten laten klinken.

“Ik schrijf niet voor Le Soir of werk niet voor de RTBF”,  riposteert Michel. “De mainstreammedia in Franstalig België zijn heel erg links: très, très, très à gauche. Voortdurend was er desinformatie, voortdurend werden we gebasht. Maar we hebben standgehouden. Meer nog, ik heb er voor gezorgd dat de N-VA haar communautaire eisen heeft ingeslikt, dat we de laagste werkloosheid hebben sinds decennia, dat er massaal jobs zijn bijgekomen.”

“Daarom zeg ik in alle sereniteit en in alle rust”, vertraagt hij weer zijn spreektempo en krijgt hij de lachers op de hand. “Denk goed na voor wie u stemt op 26 mei.” Voor het eerste en enige keer op de twee avonden oogst Michel spontaan applaus. Meteen daarna beent hij de zaal uit, omdat hij elders nog een andere afspraak heeft.

Twee kampen

De vraagsteller heeft een gevoelige snaar geraakt.  Voor de premier was het een hele legislatuur lastig om twee kampen in zijn partij te verzoenen. Aan de ene kant staan zij die zichzelf ‘sociaal-liberalen’ noemen, en haast centrumlinks zijn, in de traditie van pa Louis Michel. Daartegenover staan de meer donkerblauwen, die het uitstekend kunnen vinden met N-VA. Vooral over migratie clashten beiden.

Nu bloedt zijn partij langs twee kanten. Op rechts is er Alain Destexhe, die de MR heeft verlaten omdat ze niet rechts genoeg was. De verwachting is dat rebel Destexhe enkele procentjes van zijn voormalige moederpartij kan afpitsen. “Hij is niet geloofwaardig”, zei Michel daarover eerder aan zijn toehoorders. “Hij was gewoon ontevreden dat hij een slechte plaats kreeg.”  Vragensteller Olivier beaamt. “Hij is te veel opportunist”, zegt hij nadien. Hij kreeg zelfs een plaats op de lijst aangeboden, vertelt hij. Hij weigerde. “Ik blijf trouw aan MR.”

Het grootste gevaar komt van op links. Olivier Maroy, die zich voorstelt als de ‘Ivan De Vadder van de RTBF’, kent de oorzaak. “We waren de enige Franstalige partij in de federale regering, de boulevard lag open op links om ons aan te vallen”, zegt hij op het eind van de avond. “Natuurlijk betaal je daar electoraal voor. En intussen kreeg Ecolo de wind in de zeilen dankzij het klimaatprotest.” Maroy presenteerde jarenlang het zondagse debatprogramma op de Franstalige zender, maar zit sinds 2014 in het Waals Parlement voor de MR. Hij is opnieuw kandidaat. “Dat verklaart waarom Charles zo fel was zonet.”

De val van de regering over het VN-migratiepact was minder schadelijk, schat hij in. Het bood Michel de kans om afstand te nemen van N-VA. De associatie met de Vlaams-nationalisten heeft de MR veel stemmen gekost op links bij de laatste de gemeenteraadsverkiezingen, zo is de analyse. Het is daar dat in eerste plaats het bloeden gestelpt moet worden.

Wat ook meespeelt: in het eigen Waals-Brabant heeft Michel een monsterscore van 40 procent te verdedigen. Dan kan je haast alleen maar achteruitgaan, weten de militanten. “Maar in Brussel zal het erger zijn”, volgt vrijwel meteen. Daar is Didier Reynders de sterke man. De gezworen vijand van de Michels krijgt kritiek omdat hij haast onzichtbaar is in de campagne. Na de verkiezingen maakt hij kans op een topjob bij de Raad van Europa.

Hart voor Europa

Michel zelf houdt de blik strak gericht op het premierschap. Daarom dat hij ervoor koos om niet op de Europese lijst te gaan staan, maar op de Kamerlijst. Toch ligt zijn hart daar. Michel groeit tien centimeter als hij het tijdens de gespreksavonden heeft over zijn Europese dromen. “Ik ben klaar om me te engageren”, zegt hij met een knipoog als hij uit het publiek een vraag krijgt over de EU. Om te antwoorden, bedoelt hij, omdat er geen Europese MR-kandidaat aanwezig is.

De contacten op de Europese toppen is waar hij het meest van genoot als premier. “Ik zie hem doorgroeien tot dat niveau”, zegt Maroy. Maar voorlopig is het nog te vroeg. Michel kiest voor het belang van de partij en wil eerst de klus afmaken op nationaal niveau. Hij weet ook: er staat geen opvolging klaar. Met Reynders en Michel uit beeld hebben de Franstalige liberalen geen sterke figuren meer in huis. Het is van essentieel belang dat Michel de regeringsonderhandelingen voert.

Wil hij daar kunnen wegen, dan zal hij beter moeten doen dan de militanten vrezen. Toch is er nog hoop voor de Franstalige liberalen. Ze voelen zich gesterkt de peiling van Het Laatste Nieuws en VTM die net uit is. Een interne, geheime peiling, gaf dezelfde trend al aan. Hoewel de prognoses in Brussel nog steeds slecht zijn, klimmen ze in Wallonië weer naar 22,7 procent. Niet zo gek ver onder de 25,8 procent die ze haalden in 2014.

Ook hebben ze het gevoel dat ze Ecolo stilaan aan het afstoppen zijn. MR zette eerst de aanval in met een knullig filmpje in een slagerij. De liberalen waarschuwden dat de groenen belasting op vlees wilden heffen. Het ontplofte in hun gezicht, toen bleek dat het voorstel niet in het programma staat van Ecolo of Groen. Toch hebben ze bij MR geen spijt. Het geeft wel waar de groenen voor staan, vinden ze. Als de boodschap van ‘groene belasters’ maar blijft kleven.

Pas een dag na de lezing in Louvain-la-Neuve hebben de liberalen echt beet. Er duikt dan een folder op die Ecolo had verspreid op de markt van Laken. De partij pleit er onder meer voor het toelaten van onverdoofd slachten en het dragen van een hoofddoek achter het loket. 

Een schaamteloze poging om de moslimstemmers te overtuigen, was de felle kritiek. Het ‘communautarisme’, het afsluiten van bevolkingsgroepen in de eigen gemeenschap, ligt bijzonder gevoelig in Franstalig België. De folder werd in allerijl ingetrokken. Maar de schade is geleden. Volgens sommigen wordt dit zelfs een game changer. Het kan de gegoede middenklasse, uit de omgeving van Louvain-la-Neuve en elders, afschrikken. En opnieuw in de armen van de MR drijven.

“We hebben nog een week”, klinkt het in Michels entourage. “Er kan nog veel gebeuren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden