Maandag 30/11/2020
Minister van Klimaat Zakia Khattabi.

InterviewZakia Khattabi

‘Ik ben niet uit op een clash met Vlaanderen’

Minister van Klimaat Zakia Khattabi.Beeld Wouter Van Vooren

Lachend noemt Zakia Khattabi (Ecolo) zichzelf klimaatminister én diplomaat. Na de saga rond haar niet-benoeming als rechter aan het Grondwettelijk Hof wil ze verzoenen. ‘Ik ben gebruikt als de rode lap voor de stier.’

Net voor de start van het interview komt het nieuws binnen over de opname van minister Sophie Wilmès (MR) op intensieve zorg vanwege Covid-19. Het is even schrikken wanneer het virus nog maar eens toont dat niemand veilig is. “Ik wens haar veel beterschap toe”, zegt Khattabi, sinds begin deze maand minister van Klimaat en Duurzame Ontwikkeling. “Corona gooit het leven van zoveel mensen overhoop. Voor iedereen, politici en burgers, moet duidelijk zijn hoe ernstig de toestand vandaag is.”

In uw thuisstad Brussel loopt het helemaal fout. 

“In heel het land stijgt het aantal nieuwe besmettingen te snel. In een grootstad leidt de bevolkingsdichtheid in de wijken nog tot een extra moeilijkheid. Dat hebben we deze zomer gezien bij de uitbraak in Antwerpen en merken we nu vooral in Luik en Brussel. Ik vind niet dat we met de vinger moeten wijzen naar een bepaalde stad als dé broeihaard voor het virus. Corona is geen communautair spelletje. We dragen een collectieve verantwoordelijkheid: België is amper een zakdoek groot.”

Er komt nochtans zware kritiek op het beleid van de Brusselse politiek.

“De strijd tegen corona wordt in België gevoerd door het Overlegcomité. De regio’s en het federale niveau beslissen daar samen over de aanpak. Je kunt dus niet zomaar zeggen: ‘In Brussel kennen ze er niets van.’ Luister, ik snap dat er vragen zijn over de politieke keuzes in deze crisis. Op een bepaald moment zal daar verantwoording voor afgelegd worden. Maar nu zitten we in een noodsituatie. De mensen die in het ziekenhuis liggen, hebben niets aan geruzie.”

Uw partijgenoot en Brussels minister Alain Maron wees de verantwoordelijkheid af en beschuldigde Antwerpen in de plaats.

“(Afgemeten) Opnieuw: met dat soort vergelijkingen schieten we weinig op.”

Stevenen we af op een nieuwe lockdown? 

“Dat is niet mijn bevoegdheid als minister. (Denkt na) Het wordt een evenwichtsoefening. Ik zie de cijfers exploderen. Tegelijk hoor ik mijn collega-ministers vertellen dat ze er alles aan willen doen om een tweede lockdown te vermijden. Het wordt een lastige beslissing.”

Intussen is de strijd tegen de klimaatopwarming vergeten. 

“Als we iets moeten vermijden, dan is het dat we aan het einde van de coronacrisis meteen in een klimaatcrisis belanden. Ik ben daarom een groene relance aan het uitwerken voor het land, samen met mijn collega’s Vincent Van Peteghem (CD&V) op Financiën en Pierre-Yves Dermagne (PS) op Economie. Een nieuwe studie van het Instituut voor Duurzame Ontwikkeling, die ik net op mijn bureau heb gekregen, is duidelijk: een groene relance is essentieel.”

Wat is uw prioriteit als minister van Klimaat? 

“Voor mij gaan het groene en het sociale altijd samen. De vorige regering heeft bijvoorbeeld de accijnzen op diesel verhoogd als ‘klimaatbeleid’. Maar het is onvermijdelijk dat je dan de Belgen raakt die in de uithoeken van het land leven. De Belgen die aangewezen zijn op hun auto omdat de treinverbindingen slecht zijn. Dat kan voor mij niet, dan voer je geen rechtvaardig beleid.”

Europa wil de klimaatdoelen voor 2030 drastisch verhogen. Hoe haalbaar en betaalbaar is dat volgens u? 

“De federale regering engageert zich ertoe om tegen 2030 de uitstoot met 55 procent te verlagen. Idem voor Brussel en Wallonië. Voor Vlaanderen ligt dat moeilijk. Wat ik ook begrijp, de economische realiteit is er anders dan in de rest van het land. Ik noem mezelf al lachend minister én diplomaat. Ik ben niet uit op een clash met Vlaanderen. Ik zal vaak moeten onderhandelen, in de eerste plaats met Demir. Net daarom heb ik op mijn kabinet veel Vlaamse medewerkers aangenomen.”

Heeft u al samengezeten met uw Vlaamse evenknie Zuhal Demir (N-VA)? 

“We hebben elkaar al een paar sms’en gestuurd, maar meer niet. Voor mij is het simpel: ik wil geen clash. Het klopt dat Ecolo en N-VA politiek gezien mijlenver van elkaar staan. Maar vandaag ben ik geen Ecolo-voorzitter of -parlementslid meer. Ik ben minister en zal de belangen verdedigen van alle burgers in dit land, ook van hen die op de socialisten, liberalen of Vlaams-nationalisten stemmen.”

In het begin van de formatie wilde u niet eens in dezelfde kamer zitten als Bart De Wever (N-VA).

“Dat is er achteraf van gemaakt door N-VA. Voor ons was dat toen een kwestie van tijdswinst. Het was op voorhand duidelijk dat de standpunten van Ecolo en N-VA onverzoenbaar waren. Ik zou er geen enkel probleem mee hebben om een koffie te drinken met De Wever, integendeel.”

In het regeerakkoord wordt er gehint op een CO2-taks. Wat bent u van plan?

“De nieuwe regering zal een fiscale hervorming uitwerken, met oog voor het klimaat. Daarbij gaan we uit van een verschuiving van de belastingen – geen verhoging – en hanteren we het principe van de ‘vervuiler betaalt’. Mijn voorgangster Marie Christine Marghem (MR) was al een denkoefening begonnen over de invoering van een CO2-taks. Tot en met de werkgeversorganisatie VBO bleek gewonnen voor het idee. Ik wil hierop voortgaan.”

De fiscale hervorming is nog niet afgeklopt. Dat wordt nog bikkelen in de regering.

“Ik hoef er niet voor te strijden. De krijtlijnen van de fiscale hervorming staan in ons regeerakkoord. De concrete uitwerking, daar kan wel nog debat over zijn. Kijk, het is logisch dat de ideeën binnen een coalitie heftig kunnen botsen. Maar eens er een beslissing is genomen, dan erken je dat. Aan politiek doen betekent niet voortdurend in staat van oorlog zijn. Het is aan de premier, meneer Alexander De Croo (Open Vld), om ervoor te zorgen dat de inhoudelijke debatten met het nodige respect verlopen.”

Houden jullie het vier jaar vol?

“Ik ben in elk geval een engagement aangegaan van vier jaar. Door de coronacrisis hebben we niet de luxe dat elke partij haar eigen kleine belangen nastreeft.”

Minister worden was niet uw droom, zei u zelf in het politieke magazine Wilfried.

“Ik heb altijd aan politiek willen doen, maar niet noodzakelijk aan partijpolitiek. Ook elders wordt beleid gemaakt. Als de partijpolitiek kwakkelt, dan zijn het onze overheidsinstellingen die het land recht houden. Ik wilde me graag ten dienste stellen van het algemeen goed als rechter voor het Grondwettelijk Hof. Daar lag mijn ambitie. Maar goed, anderen hebben voor mij beslist. Minister worden is zeker geen nachtmerrie. (Lacht)

Uw kandidatuur als rechter voor het Grondwettelijk Hof werd na verschillende pogingen weggestemd. Is dat voor u nu afgesloten?

“Die saga was niet om aan te zien. Ik heb er veel lessen uit getrokken, in de eerste plaats over Vlaanderen. Na de eerste stemming las ik met grote ogen wat er over mij werd gezegd en geschreven. Plots was ik publieke vijand nummer één in Vlaanderen. Toen pas viel me op hoe slecht we elkaar begrijpen. En dat je als politicus aanwezig moet zijn langs weerskanten van de taalgrens. Anders komt iemand anders over jou vertellen. Daarom werk ik nu ook aan mijn Nederlands. Ik durf Nederlands te spreken, maar mijn woordenschat is nog te beperkt.”

De kritiek van N-VA was hard. U werd een ‘opengrenzenactiviste’ genoemd.

“N-VA wilde niet voor mij stemmen. Oké, dat kan. Maar waarom lanceert een partij daarvoor een grootschalige, betaalde campagne met als titel ‘Stop Khattabi!’? Dat is echt incroyable. Tot op vandaag begrijp ik dat niet.”

Georges-Louis Bouchez (MR) heeft uw kandidatuur mee gekelderd. Hebt u hem al vergeven?

“Vergeven? Het is politiek, daar moet je niet al te sentimenteel over doen. Wat niet wil zeggen dat ik het vergeten ben.”

Ook bij CD&V kregen sommigen bijna een hartverzakking toen ze hoorden dat u minister werd, onder meer vanwege een scherp interview over abortus.

“Dat is nieuw voor mij. Ik heb nooit de bedoeling gehad om geen respect te tonen voor andermans opinie. Totaal niet. (Blijft even stil) Ach, het was gemakkelijk om van mij altijd een schietschijf te maken. Straks ben ik nog de schuldige voor de opwarming van de aarde. Ik ben gebuikt als rode lap voor de stier. Dat hoeft niet meer voor mij.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234