Maandag 09/12/2019

Interview Hilde Crevits

‘Ik ben het beu om de slippendrager van de neoliberalen te worden genoemd’

Beeld BELGA

‘Een Chiromeisje van wie je onmiddellijk koekjes zou kopen,’ zo typeerde Bart De Wever (N-VA) haar tijdens de campagne. Bij de verkiezingen kocht West-Vlaanderen die massaal: 131.000 stemmen behaalde Hilde Crevits (52). Maar in plaats van voorzitter te worden van haar partij, verkoos ze minister te worden in de centrumrechtse regering-Jambon. Een deel van haar achterban is ontgoocheld, maar ze verdedigt die keuze met vuur. ‘Ik ben het beu om de slippendrager van de neoliberalen te worden genoemd.’

De Vlaamse minister van Werk, Economie, Innovatie en Landbouw komt net terug van een begrafenis en is nog niet helemaal op haar plooi. De ‘C’ in CD&V heeft voor haar weer een extra dimensie gekregen.

Hilde Crevits: “Ik ben misschien geen grote kerkganger, maar tijdens zo’n afscheid ben ik toch blij dat ik in een kerk zit. Dat uur stilte doet je nadenken over je leven. Er werd een brief voorgelezen van Paulus aan de Korintiërs. ‘Als ik de liefde niet heb, ben ik niets,’ was de boodschap. Dat raakte me, omdat ik daar zat met mijn hoofd vol werk.”

De voorbije jaren had u het persoonlijk zwaar door de ziekte van uw zoon.

“Twee jaar geleden kreeg mijn zoon lymfeklierkanker. Hij genas, maar vorige zomer – tijdens de Vlaamse regeringsonderhandelingen – werd hij opnieuw zwaar ziek. Een week lang lag hij in het ziekenhuis: een helse periode vol spanning en twijfels. Gelukkig was hij aan het einde van de zomer al aan de beterhand. De opluchting was enorm.”

En ondertussen moest u zich naar de onderhandelingen slepen?

“Je moet leren om ratio en emotie te scheiden. Twee jaar geleden vroeg ik me af: ‘Zal ik nog kunnen functioneren nu mijn zoon kanker heeft?’ Maar het werk hield me recht. En ook ditmaal kon ik me goed concentreren. (Neemt haar smartphone vast) Dit ding heeft veel nadelen, maar het laat je ook toe om permanent in contact te blijven met je familie. Dankzij onze WhatsApp-groep hangen we nog hechter aan elkaar.”

Heeft u de voorbije maanden overwogen om te stoppen met politiek?

“Na die vreselijke verkiezingsuitslag van onze partij heb ik ernstig nagedacht over mijn engagement, ja. Als politicus moet je erover waken dat het vuur nog even hard brandt als in het begin. Als de vlam begint te doven, moet je stoppen. En je voelt dat best aan vóór de rest het doorheeft (lacht).”

Had u er geen zin meer in?

“Ik was enorm geschrokken door het succes van Vlaams Belang en het verlies van alle bestuurspartijen. Mijn eigen resultaat was goed, maar als boegbeeld voelde ik me verantwoordelijk voor de hele partij.”

Als u was gestopt, had men geroepen dat u de partij in de steek liet.

“Juist. Stoppen stond gelijk aan opgeven, en dat wilde ik niet. Ik wil de mensen tonen dat er in dit gepolariseerde klimaat ruimte is voor een middenweg. Met roepen en tieren en agressieve tweets lossen we niks op. (Klopt op tafel) Dát is mijn vuur.”

Sommigen vinden dat u vaandelvlucht heeft gepleegd door geen partijvoorzitter te worden.

“Ik heb er nachten van wakker gelegen. Het voorzitterschap leek een evidente keuze, maar mensen die me al heel lang kennen, zeiden dat het niets voor mij zou zijn.”

Ook Yves Leterme raadde u bij een etentje af om voorzitter te worden.

“Yves en ik hebben een speciale verstandhouding. Ik ben ontzettend dankbaar voor de kansen die hij me heeft gegeven. Soms hoor ik hem maanden niet, maar deze zomer zijn we samen met onze partners gaan eten in Bredene. Tussen het lachen door vroeg hij me wat CD&V zou winnen met mij als voorzitter. Hij raadde me aan om in de regering te blijven.”

Er was irritatie in de partij omdat u zo lang bleef twijfelen.

“Ik heb mijn keuze niet meteen gecommuniceerd omdat ik de vorming van de Vlaamse regering niet wilde dwarsbomen. Maar na het rapport van de Twaalf Apostelen die waren aangesteld om de partij door te lichten, was ik eruit: zij hamerden op vernieuwing. Als je twaalf jaar minister bent, dan ben je niet de juiste persoon om zo’n vernieuwingsoperatie te leiden.”

‘Vlamingen zijn best open en gastvrij, maar we verwachten van nieuwkomers dat ze een inspanning leveren om erbij te horen.’

Wat vindt u van de twee overgebleven kandidaat-voorzitters: Joachim Coens en Sammy Mahdi?

“Die twee samen in de laatste rechte lijn is een droomscenario. We kiezen duidelijk voor vernieuwing. Sammy is jong en fris. En Joachim brengt tonnen ervaring mee uit het bedrijfsleven.”

Coens zou uw favoriet zijn.

“Joachim is een vriend. Deze zomer hebben we een lang gesprek gehad over de partij. Maar ik had niet in de gaten dat hij ook overwoog om voorzitter te worden – ik ken Joachim als een voorzichtig man. Ik heb hem wel aangeraden om contact te zoeken met mensen die ook nadenken over de toekomst van CD&V.”

Karel Van Eetvelt en Vincent Van Peteghem.

“Onder meer.”

Van Eetvelt wilde de partij radicaal vernieuwen en op een andere manier aan politiek gaan doen. Waarom was er geen overeenstemming over hem?

“Karel was in staat om niet-CD&V’ers aan te trekken, maar als gezicht van Febelfin (Belgische Federatie van de Financiële Sector, red.) had hij ook een fantastische job die hij alleen wilde opgeven als er een brede consensus was rond hem. Die kwam er niet, omdat anderen zich ook kandidaat wilden stellen.”

“Karel trok zich terug, en uiteindelijk besloot Joachim om voor het voorzitterschap te gaan. Hij is erg gemotiveerd: zijn vader is ziek geworden op zijn 53ste en overleed kort daarna. Joachim is nu zelf 53 en vond dat hij iets moest doen.”

“Ik heb ook gesproken met Sammy. Die gast is een diamant: zo communicatief en ad rem! Je zou hem eens bezig moeten zien tijdens schooldebatten. In Torhout haalde hij meer dan 50 procent van de stemmen. Ongelofelijk!”

Als Coens voorzitter wordt, ziet u Mahdi dan als een messcherpe fractieleider?

“Voorlopig is hij eerste opvolger, hij moet dus eerst nog in het parlement raken.”

Als opvolger van toekomstig minister Koen Geens is dat straks een formaliteit.

(lacht) “Ho maar, u gaat veel te snel.”

'Met roepen en tieren en agressieve tweets los je niks op.’


De Huts-cultuur

Toen Leterme in 2003 partijvoorzitter werd, was de paniek bij CD&V even groot als vandaag. Leterme koos voor verbreding door een kartel te vormen met de N-VA. Nu lijkt uw partij zich terug te plooien op zichzelf. Beide kandidaten willen terug naar de basis.

“Ik hoor hen vooral pleiten voor duidelijke standpunten. De nieuwe voorzitter moet ons verhaal scherper stellen. Onze ideologie is actueler dan ooit: mensen zijn op zoek naar zingeving, de eenzaamheid was nog nooit zo groot. Ik heb mijn buik vol van individualisme, mensen hebben weer verbondenheid nodig.”

Misschien moet u die verbondenheid zoeken bij andere partijen die ook stilaan aan het afsterven zijn.

“Dat zoveel partijen tussen 10 en 15 procent scoren, is slecht voor onze democratie. Dat kan niet blijven duren.”

Volgens Hendrik Vuye is het drama van alle bestuurspartijen dat de politiek niets meer presteert: ‘Mensen zien dat de grote problemen – files, migratie, klimaat, energie, pensioenen – niet of onvoldoende worden aangepakt, en keren zich af van de politiek.’

“Daar word ik ongelofelijk kwaad van. Eén van mijn nieuwe bevoegdheden is innovatie: Vlaanderen is daarin wereldtop. Van alle koeien op deze planeet stoten de Vlaamse het minste methaangas uit, met dank aan moderne technieken en vakkennis. De Nederlanders zijn daar jaloers op.”

“Ik zie die vernieuwing op alle fronten: projecten om energie te ontginnen op de zeebodem, waterstof als vervanger van fossiele brandstoffen, bedrijven waar robots worden ingezet om het werk van mensen met een beperking te verlichten... Innovatie zal oplossingen bieden voor het klimaat en onze levenskwaliteit verbeteren. Maar je moet het wíllen zien.”

Het zit u duidelijk hoog.

“We investeren 35 miljoen euro in beurzen voor doctorandi om aan wetenschappelijk onderzoek te doen, en 20 miljoen in industriële onderzoeksfondsen. Wat blijkt? De pers is niet geïnteresseerd. Negatief nieuws verkoopt blijkbaar beter. De cultuursector die op straat komt tegen de besparingen, dát is groot nieuws. Dat maakt mij kwaad.”

Waar zit de levenskwaliteit in het Vlaamse regeerakkoord? Want dat was jullie verkiezingsthema.

“Mensen met een te laag pensioen kunnen voortaan tot 400 euro per maand van de overheid krijgen om hun rusthuisfactuur te betalen. En met de jobkorting van 600 euro per jaar voor de laagste lonen verhogen we ook de levenskwaliteit voor werkenden die amper rondkomen.”

Desondanks beloven de sociale en culturele organisaties begin december een week vol vuurwerk tegen de besparingen van uw regering.

“Politici moeten zorgen dat de rekening klopt en dat ze de volgende generaties niet overladen met schulden. Het cultuurbudget daalt: dat is pijnlijk voor sommige organisaties, maar het is niet de grote kaalslag die ze ervan maken. Het alternatief voor die besparingen is minder geld geven aan onderwijs of zorg. Wie durft daarvoor te pleiten?”

Het cultuurproject van Fernand Huts krijgt wel subsidies, terwijl de man zwemt in het geld.

“Dat is niet beslist. Maar ik ben geen minister van Cultuur en moet dus vertrouwen op de experts die bepalen wie die subsidies krijgt.”

Er is blijkbaar ook geld voor multinationals zoals ArcelorMittal en ExxonMobil. Zij krijgen volgend jaar voor 93 miljoen euro kortingen op hun energiefactuur, drie keer meer dan dit jaar.

“De energieprijs is ook gestegen. Het gaat om zeer energie-intensieve bedrijven die zich anders blauw betalen aan energie.”

Dat doen gezinnen en kmo’s ook. Die multinationals verdienen miljarden: ze hebben dat geld toch niet nodig?

“Ook in Duitsland, Frankrijk en Nederland krijgen die bedrijven zulke compensaties. Anders zijn ze in een vingerknip weg.”

Een staalfabriek of olieraffinaderij verhuis je toch niet in een vingerknip?

“Als je wilt dat ze hier blijven investeren, moet je hen koesteren. In ruil vragen we tegenprestaties qua tewerkstelling en ecologie.”


Wraakregering

De christelijke beweging heeft het moeilijk met deze regering. Ze klaagt dat CD&V de voorbije vijf jaar 12 miljard euro naar de bedrijven heeft gedragen, en nu opnieuw in een neoliberaal project stapt.

(boos) “Ik ben het beu om weggezet te worden als slippendrager van de neoliberalen. Is het neoliberaal om de laagste lonen te verhogen? Is het neoliberaal dat Wouter Beke 120 miljoen euro extra uittrekt om armoede te bestrijden via de kinderbijslag? Ik heb de vakbond daar nog niet over horen klagen.”

De beweging betreurt dat u een N-VA-regering steunt die ‘wraak neemt op het middenveld’.

“Met wraak heeft dit beleid niets te maken: anders zat ik niet in de regering. Wij zoeken geld bij elkaar om het in te zetten waar de noden het hoogst zijn.”

Enkele dagen na de verkiezingen weigerde u te speechen voor Beweging.net, de koepel van christelijke werknemersorganisaties, op Rerum novarum. Was dat een middelvinger naar ACV-topman Marc Leemans, die had opgeroepen niet voor CD&V te stemmen?

“Ik was zwaar ontgoocheld door zijn pleidooi. Ik kom zelf uit het ACW en zie die beweging graag. We hebben de voorbije vijf jaar sterke sociale akkoorden gesloten. Het deed pijn toen ik Marc bezig hoorde.”

Heeft de regering-Jambon geen kans gemist om draagvlak te creëren door op alles te besparen, behalve op de politiek zelf? Neem nu de provincies…

“Die wilden wij absoluut behouden.”

Ook aan het hoge aantal ministers en parlementsleden werd niet geraakt.

“Het is toch belangrijk dat de regio’s voldoende vertegenwoordigd zijn in het parlement?”

Door de gulle partijfinanciering zitten de politieke partijen er warmpjes in. Ze beleggen zelfs in vastgoed. Kan daar niet gesnoeid worden?

“Die oefening mag men federaal gerust eens maken.”

Hoe pijnlijk was het voor u om Onderwijs af te staan aan N-VA-collega Ben Weyts?

“Toen ik de startnota van Bart De Wever zag, dacht ik: ‘Oei, dit wordt moeilijk voor ons.’ Maar in de onderhandelingen hebben we veel kunnen bijsturen. Daarom heb ik Wouter Beke gezegd dat hij niet moest twijfelen als hij Onderwijs kon binnenhalen. Mijn tweede keuze was Werk, en daar is Landbouw bij gekomen.”

Hoe toevallig! Landbouw en Welzijn zitten al sinds mensenheugenis in CD&V-handen. Is dat om ervoor te zorgen dat daar zo veel mogelijk bij het oude blijft?

“Sorry, maar dat pik ik niet! Jo Vandeurzen heeft op Welzijn ingrijpende hervormingen doorgevoerd: voortaan gaat het geld niet meer naar de instelling, maar naar de patiënt zelf, die daarmee zijn zorg kan ‘kopen’. Dat is een enorme transitie. Kom dus niet beweren dat CD&V niet hervormt, hè.”

Waarom wilde u zo graag minister van Werk worden?

“Omdat die bevoegdheid cruciaal is voor onze welvaart. De uitdaging is fenomenaal: om 80 procent van de mensen aan het werk te krijgen, moet ik minstens 120.000 jobs vinden.”

Econoom Gert Peersman noemt dat een vorm van zelfbedrog. ‘Men zegt dat we dubbel zo snel gaan fietsen met een zwakkere economische rugwind.’

“Ja, maar met zo’n ambitieus doel is iedereen verplicht om uit zijn pijp te komen. Ik ben met de VDAB en enkele private partners aan het bekijken hoe we de grote groep inactieven naar de arbeidsmarkt krijgen, want de krapte is enorm. Tot nu toe heeft nog niemand gezegd dat het niet gaat lukken.”

U moet de gemeenschapsdienst voor langdurig werklozen organiseren, hoewel studies aantonen dat zo’n maatregel niet werkt.

“De studies zeggen ook dat wie te lang van de arbeidsmarkt weg is, nog heel moeilijk een job vindt. Gemeenschapsdienst kan een opstapje zijn. Ik wil het zien als emancipatie in plaats van als straf.”

Zuhal Demir droomde ervan minister van Werk te worden. Zij zou zich volop hebben gericht op allochtonen, omdat de schooluitval en inactiviteit bij hen groter is.

“Terecht. Vorige week heb ik 3,1 miljoen euro uitgetrokken om 800 mensen met migratieroots een personal coach te geven om hen aan het werk te krijgen. Zelfs mensen met universitaire diploma’s die echt willen werken, raken maar niet aan een job.”

“Door de schotten tussen het onderwijs en de werkvloer weg te halen, hoop ik ook dat er minder jongeren de school verlaten zonder diploma. Vandaag is dat nog altijd bijna 10 procent, en ook daar zie je veel jongeren met migratieroots.”

Vaak loopt het al mis vanaf het eerste leerjaar.

“Daarom hebben we de eisen voor nieuwkomers verstrengd. Wie de taal niet spreekt, moet een taalbad volgen.”

“Het grote probleem zit bij de groep die hier al lang is en toch geen Nederlands spreekt. Een Limburgse onderwijzer vertelde me, met de tranen in zijn ogen, over jongens die hij vroeger nog Nederlands had geleerd. Ze waren getrouwd en hadden kinderen gekregen, maar die kinderen spreken onze taal nauwelijks, hun moeders evenmin. Voor de integratie en kansen op de arbeidsmarkt is dat nefast.”


Hete aardappel

Vindt u het erg dat Bart De Wever geen minister-president is geworden, zoals beloofd, maar wel Jan Jambon?

“Bart is een sterke mens. Ik had graag met hem samengewerkt. Jan heeft een uitgesproken mening. Je weet wat je aan hem hebt. Ik kan zeggen: het klikt wel.”

Met andere pittige karakters als Bart Somers en Zuhal Demir zal het er in de Vlaamse regering af en toe wel fel aan toe gaan.

“Er zit veel temperament in deze ploeg, maar dat is goed. De Vlaamse regering mag wat beter uit de verf komen. Maar ik wil geen kibbelkabinet, de mensen zijn dat beu.”

Bij de N-VA werd er onlangs flink geknarsetand toen Bart Somers de Vlaams-Belang-fractie vergeleek met nazi’s in de Duitse Reichstag.

“De N-VA heeft er toch ook belang bij om het verschil tussen de regering en het Vlaams Belang duidelijk te maken?”

‘CD&V heeft nood aan vernieuwing: als je twaalf jaar minister bent, dan ben je niet de juiste persoon om voorzitter te worden.’

Maar ze weten ook dat sommige van hun kiezers die brand in het asielcentrum van Bilzen stiekem toejuichen.

“Dat is hun probleem.”

Is CD&V op het vlak van migratie geen partij met twee gezichten? Wat Koen Geens zegt over migratie, verschilt totaal van het discours van Walter De Donder of Hendrik Bogaert.

“Ik vind die verscheidenheid niet erg. Onze standpunten over migratie en integratie zijn duidelijk. Alleen legt de ene andere klemtonen. Woorden als ‘ontvolking’ zal ik nooit gebruiken, maar ik sta wel 100 procent achter de strengere eisen voor nieuwkomers. Vlamingen zijn best open en gastvrij, maar we verwachten van nieuwkomers wel dat ze een inspanning leveren om erbij te horen.”

Benieuwd of de sfeer in de Vlaamse regering even goed blijft als CD&V straks in een federale regering stapt zonder de N-VA. Klopt het dat de bocht is ingezet?

“Die berichten slaan nergens op. Welke bocht?”

Een maand geleden zei Koen Geens nog dat paars-geel de enige formule was voor CD&V.

“Dat is niet veranderd. De N-VA en de PS moeten hun verantwoordelijkheid opnemen. Als je de kranten leest, lijkt het alsof wij moeten beslissen of het paars-geel of paars-groen wordt. Maar wij hebben amper twaalf zetels en zijn in beide formules overbodig. Het is toch aan de N-VA om te zeggen of ze in de regering willen of niet? Wij gaan de grootste partij van Vlaanderen niet passeren. Pas wanneer zij weigeren, kun je iets anders beginnen te bouwen.”

De N-VA wil aantonen dat België niet werkt. Helpt u hen niet door andere formules te weigeren?

“Als ze willen bewijzen dat België niet werkt, moeten ze dat zeggen. Maar de media maken het hun heel gemakkelijk door de hete aardappel naar ons door te schuiven. Moeten wij zomaar slikken dat zij aan de kant gaan staan? Waarom doen ze dan nog mee aan de verkiezingen?”

Joachim Coens heeft het moeilijk met de nieuwe voorstellen over abortus en euthanasie die paars-groen nu door het parlement wil krijgen. Hij noemde het zelfs een breekpunt voor de federale onderhandelingen.

“Terecht. Hoe men die ethische dossiers nu in zeven haasten door het parlement probeert te jagen, is een schande.”

Is het niet de taak van het parlement om wetten te maken?

“Maar wij zitten nog altijd met Open VLD in de regering. Dan zou het toch normaal zijn om dat even met elkaar af te stemmen?”

“De nieuwe abortusregeling is amper een jaar oud en nu wil men die al aanpassen. Dit gaat over mensenlevens, zoiets duw je niet op een drafje door het parlement.”

Paars-groen wil ook dementerenden en mensen die levensmoe zijn de kans geven om uit het leven te stappen. Die vraag is breed gedragen in de samenleving.

“Ik vind het heel moeilijk om nu straffe uitspraken te doen over de vraag of mensen zelf mogen kiezen wanneer ze sterven. Ik kom net van een begrafenis en ken zoveel mensen die vechtend gestorven zijn. Het gemak waarmee we praten over de dood, alsof je maar een pilletje moet pakken en je bent weg, valt me zwaar. Ik ben een echte CD&V’er, zeker?”

© HUMO

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234