Maandag 27/01/2020

Federale formatie CD&V

Iedereen wacht op de ‘tsjevenstreek’: wat doet federaal kingmaker CD&V?

CD&V-voorzitter Joachim Coens. Beeld Tim Dirven

Tot voor kort ging iedereen in de Wetstraat ervan uit dat het slechts een kwestie van tijd was voordat CD&V de paars-groene partijen zou depanneren. Maar de Vlaamse christendemocraten houden die deur stevig op slot.

Zaterdag 30 november 2019. Informateur Paul Magnette (PS) brengt de paars-groene partijen PS, sp.a, Open Vld, MR, Groen en Ecolo samen voor een geheime vergadering. Hoewel hun meerderheid met 76 op 150 Kamerzetels te krap zou zijn om comfortabel te regeren, gaat Magnette ervan uit dat hij de Vlaamse christendemocraten later nog wel aan boord kan hijsen.

De beslissing van Magnette typeert het imago van CD&V in de Wetstraat. Ondanks haar afkalvende electoraat slaagt de partij er telkens in om deel te nemen aan de macht. Dat ze bereid is om daarvoor water bij de wijn te doen, is bekend. ‘Een tsjevenstreek’ is een gekende politieke uitdrukking om - bij eender welke partij - een zekere hypocrisie te duiden.

Dat CD&V uiteindelijk overstag zal gaan, lijkt voor velen een zekerheid. In een paarsgroene regering maakt de partij kans op het premierschap. Maar de christendemocraten vallen niet te vermurwen. “Het is belangrijk dat we een regering vormen met een meerderheid langs beide kanten van de taalgrens”, benadrukte Vlaams minister Hilde Crevits afgelopen weekend nog in De Tijd. “Met N-VA, dus.”

Het is geweten dat CD&V-voorzitter Joachim Coens binnen het informateurskoppel Coens – Georges-Louis Bouchez (MR) vasthoudt aan de combinatie tussen N-VA en PS, terwijl Bouchez voluit gaat voor een regering zonder Vlaams-nationalisten. Hij wil vermijden dat N-VA vijf jaar lang vanuit de oppositie inbeukt op de federale regering. 

Op dit moment zitten CD&V en N-VA samen in de Vlaamse regering. Als ze federaal tegenover elkaar komen te staan, wordt Vlaams regeren vrijwel onmogelijk. Volgens sommige CD&V’ers staat zelfs de toekomst van België op het spel. Als N-VA en Vlaams Belang in 2024 samen een meerderheid halen, dan zou dat de snelste weg kunnen zijn naar een ‘Vlexit’.

Twaalf apostelen

Binnen CD&V wordt verwezen naar het rapport van de ‘twaalf apostelen’, die afgelopen zomer de partij hebben doorgelicht na haar verkiezingsnederlaag. Eén van de conclusies was dat CD&V moet beseffen dat ze niet langer een grote, staatsdragende partij is. En dat zij dus niet zichzelf in de vernieling moet rijden om België toch maar snel een regering te bezorgen.

Daarbij komt dat paars-geel veel meer de comfortzone van CD&V belichaamt. De partij zou opnieuw midden in het bed liggen, in plaats van een uiterste flank van de coalitie afdekken, zoals ook al het geval was in Michel I. Wellicht zou ze ook minder weerwerk krijgen tegen haar conservatieve ethische koers, bijvoorbeeld in dossiers zoals abortus en euthanasie.

Grote vraag blijft evenwel waartoe die standvastigheid zal leiden. De christendemocraten willen dat N-VA-voorzitter Bart De Wever een kans krijgt om een coalitie te smeden, maar buiten hen vertrouwt zowat niemand hem. De uitgestoken hand van De Wever naar de socialisten op de nieuwjaarsreceptie van zijn partij lijkt daar niet veel verandering in te hebben gebracht. 

Coens doet zijn best om co-informateur Bouchez mee richting een paarsgele coalitie te sleuren, desnoods zonder Open Vld. Het feit dat het duo twee weken extra tijd krijgt, bewijst dat hij alvast koning Filip heeft kunnen overtuigen van het belang om de paarsgele piste helemaal te verkennen. Als het aan Bouchez had gelegen, dan waren de twee nu van start gegaan met de preformatiegesprekken voor een Vivaldi-coalitie: een paarsgroene coalitie aangevuld met christendemocraten. 

“Het is de bedoeling om verder te verifiëren wat mogelijk is op basis van de verklaringen die recent zijn afgelegd”, zegt Coens. Het voordeel is dat hij daarvoor ook de steun krijgt van de Vlaamse socialisten, die nu ook wel eens willen testen hoe oprecht de uitgestoken hand van De Wever is. Voormalig informateur Johan Vande Lanotte (sp.a) vindt alleszins dat de uitspraken van De Wever “een belangrijke opening” kunnen zijn.

Liberale as

Feit blijft wel dat voor een paarsgele regering de liberale as tussen MR en Open Vld moet worden doorbroken. Toch als CD&V aan die coalitie wil deelnemen zonder overbodig te zijn. Bouchez maakte vanmiddag duidelijk dat dat niet zal gebeuren. “Ik heb nog nooit een lid van de familie laten vallen, en ben niet van plan daar vandaag mee te beginnen.” De kans bestaat dat de informateurs dus ook op 28 januari nog altijd met lege handen naar het paleis terug moeten. 

Vraag is of de partij ook dan, onder de toenemende druk, onwrikbaar blijft. Crevits lijkt in De Tijd een opening te maken door te stellen dat de partij zich niet volledig wil vastklikken aan N-VA. “Als ze duidelijk maken dat ze niet willen regeren, zitten we in een andere context.”

Dat doet denken aan een zinnetje dat federaal kopstuk Koen Geens (CD&V) eind vorig jaar al zei in Het Laatste Nieuws. “Idealiter vorm je een regering met de grootste partijen”, klonk het toen. “Maar als die ideologisch zo ver uit elkaar liggen, dan komt er na tweehonderd dagen toch een moment waarop kleinere partijen het laken naar zich toe trekken uit verantwoordelijkheidszin. Dan is het normaal dat je een nieuw pad inslaat, ook al weet je niet vooraf waarheen het zal leiden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234