Vrijdag 26/04/2019

arbeidsmarkt

Iedereen gegarandeerd een job? "Onbetaalbaar" en zelden een succes, zo wijst het verleden uit

Sp.a-fractielieder Meryame Kitir stelt voor om voor elke werkloze een job te voorzien. Beeld BELGA

Wie ondanks intense begeleiding werkloos blijft, moet via de overheid een job krijgen aangeboden, vindt sp.a die de "werkloosheid wil afschaffen". Maar het verleden wijst uit dat gesubsidieerde banen zelden een echt succes zijn geweest. Toch staan de socialisten niet alleen.

Er zijn te veel mensen in ons land die maar niet aan een job geraken, ondanks het feit dat bedrijven volop op zoek zijn naar nieuwe krachten. De sp.a wil die mismatch op de arbeidsmarkt aanpakken met 'basisbanen'. Samengevat: iedereen die wil werken moet ook een job krijgen.

Hoe werkt het? De bedoeling is dat de VDAB werklozen intens blijft begeleiden, onder meer met sollicitatietraining of het aanbieden van een opleiding. Maar als die inspanningen uiteindelijk niets opleveren, moet op het eind toch een baan klaarliggen voor die mensen. Nu worden ze te snel afgeserveerd, vindt sp.a.

Door een lokale samenwerking tussen OCMW, VDAB en gemeentebestuur wordt in overleg met de werkgevers gekeken waar de mensen terecht kunnen. Bij de plantsoendienst van de stad, in een rusthuis of een privébedrijf: het moet om volwaardige jobs gaan. De mensen behouden hun uitkering (of een groot deel daarvan) en de werkgever past het verschil bij tot aan het minimumloon dat in die sector geldt. Ook bouwen ze al hun sociale rechten op. 

Daar ligt ook het grote verschil met de gemeenschapsdienst, een idee dat Open Vld deze week opnieuw lanceerde. Een werkloze zou in dat geval twee halve dagen per week klusjes kunnen opknappen, maar die persoon zou gewoon in het werklozenstatuut blijven zitten.

Betaalbaar?

Over de betaalbaarheid van het voorstel blijft sp.a vaag. "We zijn dit nog volop aan het narekenen", zegt Meryame Kitir, fractieleider in de Kamer. Meteen zit daar de achilleshiel van hun voorstel. "Die rekening kan nooit kloppen", reageert Ive Marx, professor armoedebeleid aan de Universiteit Antwerpen. "De meeste jobs zullen bij de overheid zitten. Het verschil tussen een werkloosheidsuitkering en het minimumloon is groot, dat gat fiets je niet zomaar dicht. Het zijn natuurlijk legitieme politieke keuzes die sp.a maakt, maar dan moet je ook duidelijkheid scheppen over hoe je het gaat betalen."

Los van het kostenplaatje, heeft Marx ook vragen bij het concept basisbanen. In de jaren 80 is er al geëxperimenteerd met gesubsidieerde jobs voor werklozen, de zogenaamde PWA-contracten. "Dat was geen succes. Terwijl dat een opstapje moest zijn naar een reguliere job, bleven heel wat mensen vastzitten in dat statuut. Bovendien: als je de logica van sp.a volgt, zal de overheid veel meer jobs creëren in gebieden met meer werklozen. Dat is economisch compleet onlogisch en dus een inefficiënte manier om overheidsmiddelen te besteden."

Zijn collega Wim Van Lancker (UAntwerpen) is gematigder. "Het uitgangspunt van de sp.a is correct. Te veel mensen in langdurige werkloosheid worden aan hun lot overgelaten. Nu worden bedrijven via lastenverlaging gestimuleerd om hen aan te nemen, maar de groep aan de onderkant heeft daar weinig aan, hebben we gezien." 

Gesubsidieerde jobs voor iedereen zijn evenmin de wonderoplossing, meent hij. "Dat heeft het verleden aangetoond, maar in de specifieke domeinen kan het werken, zoals in de zorg. Door de vergrijzing is daar nood aan extra werkkrachten, daar kan de overheid wel in tussenkomen. Zo kan je mensen met een zwak profiel helpen die op de private arbeidsmarkt bijna onmogelijk aan de slag geraken."

Nederland

Het idee van sp.a is niet helemaal nieuw. De christelijke vakbond ACV lanceerde het idee van basisbanen al eind vorig jaar. Zij mikten op 25.000 basisbanen aan een kostprijs van 285 miljoen euro. "Minder dan de helft van het budget voor de kortingen die bedrijven krijgen voor doelgroepenbeleid", klonk het toen.

Ook Marc De Vos, professor arbeidsrecht (UGent) en directeur van de denktank Itinera, bedacht tien jaar geleden al een gelijkaardig concept: de werkverzekering. Let wel, de nadruk ligt bij De Vos veel meer op activering en begeleiding van werklozen. Bovendien wil hij via lagere minimumlonen de opstap naar de arbeidsmarkt vergemakkelijken, iets waar sp.a en ACV niet voor te vinden zijn. De jobs moeten in de eerste plaats in de privé gecreëerd worden, omdat ze anders niet duurzaam zijn.

Vergelijken met het buitenland is moeilijk. In Nederland gist het debat over het thema. Onder meer in Amsterdam staat het op de politieke agenda. In Groningen geraakte het stadsbestuur eind vorig jaar overtuigd van het concept basisbanen. Er is een haalbaarheidsstudie besteld, maar op de resultaten is het wachten tot juni.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.