Zaterdag 28/01/2023

Europese politiek

'House of Cards' in Brussel: trok Martin Selmayr de macht naar zich toe via achterkamertjes?

De Duitser Martin Selmayr, rond wie de nodige ophef is ontstaan. Beeld AP
De Duitser Martin Selmayr, rond wie de nodige ophef is ontstaan.Beeld AP

In 2015 stond de eurozone aan de rand van de afgrond door de Griekse crisis. Nog korter geleden zagen sommigen de hele Europese Unie in elkaar storten door de uitslag van het brexit-referendum. En waar maakt het Brusselse circuit zich tegenwoordig druk om? De interne promotie van een ambtenaar bij de Europese Commissie. Er is geen beter bewijs dat de crisissfeer in de EU definitief is overgewaaid, zou je zeggen.

Christoph Schmidt

Ho ho, niet zo snel. De commotie rond de recente benoeming van de Duitser Martin Selmayr tot secretaris-generaal (SG), de hoogste ambtelijke post bij de Commissie, heeft wel degelijk een politieke uitstraling die verder reikt dan het Brusselse circuit. Vanavond houdt het Europees Parlement er een vooraf al beladen plenair debat over in Straatsburg. Het zal daar gaan over het vertrouwen van de EU-burger in 'Brussel', dat door deze affaire een nieuw dieptepunt lijkt te bereiken.

De Commissie-Juncker heeft de ophef de afgelopen weken totaal onderschat. Daarin vlogen alle begrippen uit het cliché-abc over 'Brussel' weer over de borreltafel, van 'achterkamertjes' tot 'zakkenvullers'.

In feite draait de affaire om procedure en persoon. Eerst de procedure. De briljante jurist Selmayr (47) was tot voor kort kabinetschef van Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Door het vertrek van een van de adjunct-secretarissen-generaal, die onder de Nederlandse SG Alexander Italianer vallen, kwam daar een vacature. Selmayr solliciteerde.

Dan komt de beruchte vergadering van de Europese Commissie van 21 februari, waarvan de notulen vrijdag openbaar werden. Eerst volgt een lange reeks benoemingen op andere functies, die de 28 Eurocommissarissen in slaap lijkt te sussen. Vervolgens wordt de promotie van Selmayr tot adjunct-SG bekendgemaakt.

Twijfels

Tot zover niets aan de hand. Enkele minuten later neemt tot ieders verrassing Italianer het woord om zijn pensionering bekend te maken. De datum (1 maart 2018) had hij in 2015 al afgesproken met Juncker. Verder wist niemand ervan. Dat is tenminste het verhaal.

Juncker stelt daarop voor om zijn vertrouweling Selmayr, nauwelijks adjunct-SG, meteen maar te benoemen tot Italianers opvolger. Volgens de notulen riep dit geen vragen op. Eurocommissaris Marianne Thyssen zal tegenover Politico toegeven dat ze 'verrast' was, maar dat iedereen zich achter de benoeming schaarde.

De twijfels namen daarna toe toen bleek dat Selmayr geen serieuze tegenkandidaat had in de adjunct-procedure, ook al beweerde een Commissiewoordvoerder eerst het tegendeel. Een andere grote vraag was of Selmayr vooraf op de hoogte was van Italianers grote geheim. Zo ja, dan zou dit weleens een verdraaid doortrapte House of Cards-achtige machtsgreep kunnen zijn van de Duitser.

(lees verder onder de foto)

Martin Selmayr (links) schudt de hand van Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie. Beeld EPA
Martin Selmayr (links) schudt de hand van Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie.Beeld EPA

Dan de persoon Selmayr, want die maakt de affaire extra smeuïg. De man is zo'n beetje in alles het tegendeel van Italianer, een zachtaardige, zichzelf wegcijferende dossiervreter die met niemand ruzie heeft. Selmayr houdt van confrontaties en laat zich graag overal zien. Tijdens Europese toppen begeeft hij zich geregeld tussen de journalisten om de standpunten van de commissie te spinnen.

Het verhaal gaat dat Juncker zeer ontoegankelijk is voor Eurocommissarissen, omdat Selmayr er steeds tussen staat. Een slechte verhouding met Selmayr zou voor de voormalige Bulgaarse Eurocommissaris Georgieva de reden zijn geweest om haar biezen te pakken en een baan bij de Wereldbank aan te nemen.

Stoom afblazen

Wat ook meespeelt – en wat een van de weinige dingen is waar Selmayr niets aan kan doen – is dat hij een Duitser is. Op talloze sleutelposities in EU-instellingen of agentschappen zitten al Duitsers: de SG van het Europees Parlement is er één. De directeuren van de Europese Investeringsbank en het noodfonds ESM zijn Duitsers. Voornaamste kandidaat om Mario Draghi volgend jaar op te volgen als president van de Europese Centrale Bank is Jens Weidmann.

Als we de verhalen mogen geloven, 'slijpt het Europees Parlement de messen' voor het debat van maandag. Zes Nederlandse fractieleiders waren tijdens een NOS-debatavond vorige week unaniem: Selmayr moet weg.

Maar wat kunnen de parlementariërs doen? De verwachting is: stoom afblazen en de obligate uitleg aanhoren van Eurocommissaris Oettinger (personeelszaken) over hoe correct Selmayrs promotie wel niet is verlopen.

Het ultieme machtsmiddel van het Europees Parlement is het wegsturen van de voltallige Commissie-Juncker middels een motie van wantrouwen. En hoewel daarop is gezinspeeld, zal het Parlement het vermoedelijk ook weer niet zo ver laten komen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234