Zaterdag 19/06/2021

AchtergrondHongarije

Hongaarse premier Orbán probeert te voorkomen dat omstreden Chinese campus in Boedapest verkiezingsthema wordt

Duizenden Hongaren gingen vorig weekend  in Boedapest de straat op om te protesten tegen de komst van een Chinese universiteitscampus in de Hongaarse hoofdstad. Beeld Getty Images
Duizenden Hongaren gingen vorig weekend in Boedapest de straat op om te protesten tegen de komst van een Chinese universiteitscampus in de Hongaarse hoofdstad.Beeld Getty Images

Er komt een referendum over de omstreden universiteitscampus van de Chinese Fudan-universiteit in Boedapest, kondigde premier Viktor Orbán donderdag aan — maar pas in 2023. Een jaar na de verkiezingen dus. Onlangs gingen duizenden Hongaren de straat op tegen de campus.

De geplande Chinese universiteitscampus in Boedapest is in korte tijd uitgegroeid tot een van de belangrijkste twistpunten van de Hongaarse politiek. Vorig weekend gingen duizenden Hongaren boos de straat op – het eerste grote protest sinds de strenge lockdown van afgelopen maanden. Ze zijn bang voor meer Chinese invloed in Hongarije en hekelen het prijskaartje van 1,5 miljard euro dat aan de campus hangt.

Een Hongaarse regeringswoordvoerder liet kort daarna de mogelijkheid van een referendum doorschemeren. Premier Orbán bevestigde dit donderdagmiddag: “Dit is een politieke kwestie geworden en we moeten dit beslissen op een manier die voor iedereen acceptabel is.” Hiermee trekt Orbán een potentieel referendum naar zich toe; de oppositie, geleid door burgemeester van Boedapest Gergely Karácsony, hamert ook op een volksraadpleging over de campus.

Een referendum hangt niet af van de ‘gratie’ van de overheid, benadrukte Karácsony deze week. Het komt er sowieso, aldus de burgemeester, “wanneer wij het willen en niet wanneer de overheid het wil.” De regering van Orbán verwacht het referendum begin 2023 te kunnen houden, bijna een jaar na de verkiezingen in april 2022.

Politieke manoeuvre

Dat Orbán de zaak wil voorleggen aan de bevolking is geen teken dat hij inbindt, stellen deskundigen: het is een politieke manoeuvre om te voorkomen dat de campus een verkiezingsthema wordt. “Typisch Fidesz”, zegt politiek analist Péter Krekó tegen persbureau Reuters, “twee stappen achteruit zetten en wachten tot de kwestie momentum verliest.”

Volgens een recente peiling van denktank Republikon Intézet is de komst van Fudan buitengewoon impopulair, ook buiten Boedapest: twee op de drie Hongaren zijn tegen. Oppositieleider Karácsony maakte de campus tot een van de centrale thema’s van zijn campagne. Volgend jaar hoopt hij Orbán en zijn partij Fidesz te verslaan bij de verkiezingen.

Uit protest tegen de campus liet Karácsony vorige week een aantal straten rondom de voorgenomen campuslocatie vernoemen naar Chinese mensenrechtenschendingen, zoals de ‘Oeigoerse martelarenstraat’. Bij de demonstratie vorig weekend noemde hij de komst van Fudan ‘de finale en volkomen morele zelfmoord’ van Orbáns partij Fidesz.

1,5 miljard euro

De weerstand tegen de dependance van de in Shanghai gevestigde Fudan-universiteit groeit met de dag. En dat komt niet alleen door de ferme taal van Karácsony. In april onthulde een onderzoeksjournalist van nieuwssite Direkt36 dat de campus 1,5 miljard euro kost, meer dan de regering in het hele jaar 2019 besteedde aan hoger onderwijs.

Orbán haalt daarnaast een universiteit binnen die weliswaar tot de meest prestigieuze in China behoort, maar officieel de leer van de Chinese communistische partij onderschrijft. De Central European University, een internationaal goed aangeschreven universiteit, verjoeg hij juist uit Boedapest. De regering maakte het de universiteit zo moeilijk dat ze in 2018 de wijk nam naar Wenen.

Bovendien komt de campus op een plek waar grootschalige studentenhuisvesting moest komen. De regering ontkent dat ruimte voor de campus ten koste gaat van de studentenwoningen. Maar volgens de stadsplanner van Boedapest is dat onjuist.

Chinese invloed

De campus zou in 2024 de deuren openen en daarmee de eerste academische dependance van China in de EU zijn. De bouw is volledig uitbesteed aan China, onthulde Direkt36. De 1,5 miljard euro gaat naar Chinese bouwmaterialen en Chinese arbeidskrachten. Het bedrag komt niet uit de staatskas, maar de Hongaarse regering gaat daarvoor een lening aan bij Beijing. China treedt tegelijk op als aannemer en schuldeiser.

Critici vrezen de politieke en economische invloed die China op deze manier in het land vergaart. Ook zijn ze bang voor spionage. Het bedrijf dat de bouw op zich neemt, leverde eerder een gebouw af in Ethiopië dat volledig was uitgerust met afluisterapparatuur. Kopieën van de gegevens op de server werden ’s nachts naar China gestuurd.

De Fudan-campus is slechts één voorbeeld van de manier waarop Orbán de banden met China wil aanhalen. Deze politiek, die zijn regering de “oostelijke opening” noemt, behelst onder meer het opnemen van Chinese vaccins in het vaccinatieprogramma.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234