Maandag 21/10/2019

humanitaire visa

Hoe Theo Francken steeds slordiger werd

Beeld Photo News

Hoe langer het systeem van ex-staats­secretaris Theo Francken (N-VA) voor humanitaire visa draaide, hoe slordiger het werd. ‘En dat in een land waar een visum meer waard is dan de lotto winnen’, zegt zijn opvolger Maggie De Block (Open Vld).

Eind 2015 zette oud-diplomaat Marc Geleyn een grootse reddings­operatie op touw om 250 Syrische christenen uit het belegerde Aleppo te halen. Het was de eerste grote actie waarvoor humanitaire visa werden gebruikt. Ze kreeg niets dan lof. Ruim drie jaar later zit het Mechelse N-VA-gemeenteraadslid Melikan Kucam in de cel. Het gerecht verdenkt hem ervan grof geld te hebben verdiend met humanitaire visa. Waar is het zo mis kunnen lopen?

Toenmalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken zette een systeem met tussenpersonen op poten. Die stelden lijsten op van mensen die in aanmerking kwamen voor een humanitair visum. De eerste operaties verliepen gestructureerd. Daarna werd het een stuk slordiger, zo bleek uit de uiteenzetting van Franckens opvolger Maggie De Block in het parlement. Ze presenteerde er een rapport over de humanitaire visa dat haar administratie had voorbereid.  

“Over die eerste groepen was er veel meer informatie over hun achtergrond, terwijl de situatie daar een stuk urgenter was”, zei De Block. Gaandeweg werd het rustiger in Syrië, toch werd de gang van zaken bij de humanitaire visa mistiger. Dat komt het sterkst naar voor bij Kucam: 107 mensen die via hem overkwamen, zijn van de radar verdwenen. Ze hebben nog altijd geen asiel aangevraagd. “We weten niet wat ze doen”, zei De Block daarover. Bij Geleyn gebeurde die registratie vrijwel onmiddellijk. 

Onder Francken werden in totaal zo’n 1.500 humanitaire visa toegekend. Ook elders blijkt dat niet altijd alles op rolletjes liep. Bij een tiental personen die een visum kregen, werd de asielaanvraag uiteindelijk geweigerd. Waren ze dan niet per definitie kwetsbaar? De afwijzing gebeurde vooral vanwege vormfouten, bijvoorbeeld wanneer een vluchteling niet kwam opdagen voor een gesprek. Bovendien kregen drie vluchtelingen intussen het bevel om het grondgebied te verlaten, allicht omdat ze hun voorlopige verblijfstitel niet hadden omgezet. 

Dat wijst er allemaal op dat de opvolging achteraf ontbrak. Maar ook het aanvragen van humanitaire visa verliep chaotisch en ongestructureerd, zo moest De Block samen met haar diensten vaststellen. Ze hadden volgens haar de grootste moeite om de informatie bij elkaar te puzzelen, zeker voor 2017 en 2018. Van 190 mensen is de nationaliteit bijvoorbeeld nog altijd niet vastgesteld. Bij 9 mensen van de ‘Mechelse connectie’ is nog niet duidelijk wanneer ze juist geboren zijn.

Misdrijf

En dan is er nog de veiligheidscheck. In het systeem van Francken was er geen voorafgaande screening van wie een humanitair visum aanvroeg. Die volgde pas na aankomst in België, wanneer de vluchtelingen effectief hun asiel­procedure startten. Het Commissariaat-Generaal voor Vluchtelingen en Staatlozen, dat die aanvraag beoordeelt, stootte zo bij één persoon op indicaties dat hij zware misdrijven zou hebben gepleegd. 

Bij een procedure van resettlement, waarbij vluchtelingen in samenwerking met de VN worden overgebracht, zou zoiets volstaan om meteen geschrapt te worden. Zo iemand zou nooit tot in België geraken. Nu zit ons land mogelijk met een potentieel gevaar, al moet het onderzoek naar de persoon nog afgerond worden.

Is Francken gaandeweg onachtzaam geworden? Zelf houdt hij het erbij dat hij mogelijk de verkeerde mensen heeft vertrouwd, met de beste intenties. Hij gaf ook in de commissie aan dat de striktere formaliteiten bij de eerste actie weinig efficiënt waren gebleken. 

Voor De Block was het duidelijk: dit systeem móést op den duur wel ontsporen. “Er werden tussenpersonen aangesteld zonder screening, die lijsten mochten samenstellen zonder voorafgaand onderzoek”, stelde ze in de Kamer. “Als je dan weet dat zo’n visum in bepaalde landen meer waard is dat de lotto winnen, dan is dit systeem volgens mij gedoemd om tot problemen te leiden.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234