Woensdag 15/07/2020

AnalyseFormatie

Hoe Magnette zijn eigen dominante positie te grabbel heeft gegooid

PS-voorzitter Paul Magnette.Beeld © Stefaan Temmerman

De voorzitters Joachim Coens (CD&V), Georges-Louis Bouchez (MR) en Egbert Lachaert (Open Vld) nemen het initiatief over om een federale regering te vormenHun kompas staat op een paars-gele coalitie. Duikt de aloude vraag op: stapt de PS daar in mee?

Het idee van een minderheidsregering met liberalen, socialisten en christen-democraten mag alweer naar de koelkast. Het rode voorzittersduo Paul Magnette (PS) en Conner Rousseau (sp.a) was maandag na een ruime verkennende ‘snuffelronde’ bij zowat alle partijen tot de conclusie gekomen dat die klassieke tripartite de enige overgebleven optie was. Anders zouden er verkiezingen volgen, klonk het dreigend. Ze vroegen premier Sophie Wilmès (MR) om te starten met de formatie. Over haar bestond consensus bij zowat alle partijen.

Twee dagen later blijft van dat plannetje van de socialisten niet veel over. De zetelende regeringspartijen hebben de regie overgenomen. De voorzitters Joachim Coens (CD&V), Georges-Louis Bouchez (MR) en Egbert Lachaert (Open Vld) zullen de gesprekken over een nieuwe regering leiden, en dus niet Wilmès. De drie mikken expliciet op een coalitie “met een parlementaire meerderheid” en geen klassieke tripartite. 

Relanceplan

Het opzet is dat Coens, Bouchez en Lachaert vanuit de bestaande minderheidsregering kijken hoe die uitgebreid kan worden tot een volwaardige coalitie. Ze willen in eerste plaats werk maken van een relanceplan om ons land er economisch weer bovenop te helpen na de coronacrisis.  

Tegen de nationale feestdag op 21 juli willen ze een basistekst klaar hebben en moeten de coalitiepartners bekend zijn. Dan zullen de echte regeringsonderhandelingen starten. Eind september, wanneer Wilmès het vertrouwen vraagt aan het parlement, moet de nieuwe ploeg ten laatste aantreden.

Partijvoorzitters Egbert Lachaert (Open Vld, links), Joachim Coens (CD&V, midden) en Georges-Louis Bouchez (MR, rechts).Beeld Photo News

Paars-geel

De drie voorzitters spreken zich nog niet uit over mogelijke coalities, maar maken er nauwelijks een geheim van dat ze de paars-gele piste (met daarin socialisten, liberalen, CD&V en N-VA), opnieuw zullen uittesten. Rousseau en Magnette zelf hebben moeten vaststellen dat de Vivaldi-coalitie (met socialisten, liberalen, groenen en CD&V) niet werkbaar is. Coens, Lachaert en Bouchez stoppen er verder geen tijd en energie in.

Ook paars-geel was volgens Rousseau en Magnette onwerkbaar. Alleen: daar was het eigenlijk enkel de PS die zo’n samenwerking niet zag zitten. MR-voorzitter Bouchez heeft zich de voorbije weken publiekelijk uitgesproken voor een regering met PS en N-VA. Voor Open Vld, CD&V en sp.a is het altijd een optie geweest.

PS-achterban

De PS-achterban blijft het moeilijk hebben om met de N-VA in zee te gaan. De poging half maart om een regering met beide partijen op de been te brengen, werd gekelderd na luid intern protest vanuit onder meer de Brusselse PS-afdeling.

Nu de socialisten niet meer aan zet zijn, zullen ze vrijwel meteen de aloude vraag opnieuw op hun bord krijgen: wagen ze deze keer wél de sprong om met N-VA te regeren? Onder meer Open Vld-voorzitter Lachaert is ervan overtuigd dat het met een andere methode wel kan werken. Bij de vorige pogingen was het telkens in eerste plaats aan N-VA en PS om een vergelijk te zoeken. Door te vertrekken vanuit het centrum hoopt hij de tegenstellingen te kunnen overbruggen. Bovendien, wie nu zou weigeren mee te stappen in een coalitie, kan onverantwoordelijkheid worden verweten. Die stuurt het land naar verkiezingen, terwijl de economische gevolgen van de coronacrisis zich nog moeten laten voelen.

De socialisten lijken in het defensief gedwongen. Magnette heeft met zijn voorstel tot een minderheidskabinet zijn eigen dominante positie te grabbel gegooid. De PS is de facto incontournable om aan een meerderheid te geraken. Maar als een meerderheid vormen geen vereiste meer is, kunnen er perfect ook coalities gevormd worden zonder socialisten. Dinsdag ging de suggestie rond dat ook de Zweedse coalitie kan gereanimeerd worden, als N-VA zich zou aansluiten bij de huidige regering.

Vermoeidheid

Lukt het deze keer wel om de Franstalige socialisten te overtuigen? De afkeer bij de PS-militant tegenover de N-VA zit er diep ingebakken, de vraag is of Magnette het ooit weggemasseerd krijgt. Tegelijk maakt het dreigement van een alternatieve minderheidscoalitie  weinig indruk bij de PS, aangezien alle Zweedse partijen bij de vorige verkiezingen zware klappen kregen na een legislatuur van voortdurend gekibbel. En vooral: bij de socialisten leeft de overtuiging dat de vraag het voorbije jaar al genoeg gesteld en onderzocht is geweest om het antwoord te kennen. In een opiniestuk in De Tijd legt Magnette uit waarom een coalitie met PS en N-VA niet mogelijk is: de tegenstellingen zijn te talrijk en te groot dat je nergens zou geraken.

In de Wetstraat heerst algemene vermoeidheid over de aanslepende regeringsvorming. Ondanks grote woorden dat alles anders zou worden na corona, duiken steeds opnieuw dezelfde vragen op. Weinig lijkt fundamenteel te zijn veranderd, oude tegenstellingen blijken intact. 

PS-voorzitter Paul Magnette.Beeld © Stefaan Temmerman

Snuffelronde

Ook de ‘snuffelronde’ van de twee socialisten is op niets uitgedraaid. De drie partijvoorzitters beginnen weer van voor af aan en sluiten geen enkele optie uit. Wat garandeert dat deze ronde voor wel iets zal opleveren? De kans bestaat dat ze na vier weken, net zoals Magnette en Rousseau, moeten vaststellen dat een klassieke tripartite de enige optie is. De kans dat ze met lege handen achterblijven evenzeer.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234