Donderdag 09/12/2021

AnalysePolitiek

‘Hoe kun je zo onzichtbaar zijn?’ Van miscast tot klasbak: het grote regeringsrapport van De Croo I

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Nu vrijdag viert Vivaldi zijn eerste verjaardag. Tijd voor een rapport van de twintig regeringsleden. Samen met een dozijn experts kwamen we tot een scherp maar eerlijk oordeel over de ministers en staatssecretarissen. Wie is top, wie steekt best een tandje bij?

Van crisismanager tot baas van ‘le kibbelkabinet’

Premier Alexander De Croo begon als succesvol crisismanager, nu moet hij als een schoolmeester de ruziemakers op de politieke speelplaats uit elkaar houden. Met de dag wordt het twijfelachtiger of de – o zo nodige – hervormingen er nog komen.

Het is een boude stelling, maar er komt een tijd, en wellicht is die niet eens veraf, dat de twintig leden van team-De Croo met heimwee zullen terugkijken op de coronacrisis. Uite­raard niet op de opstoten van het virus en het leed bij de bevolking, wel op de harmonie tussen de ­‘vivaldisten’.

Tijdens zijn regeerverklaring op 1 oktober vorig jaar maakte De Croo een breuk met het verleden: het zou gedaan zijn met al die zenuwslopende kibbelpartijen binnen de meerderheid. Warempel luisterden zijn regeringsleden in die eerste maanden naar hun premier. Op één man na – Georges-Louis Bouchez (MR), die kritiek bleef geven op de coronaregels – hielden alle partijvoorzitters zich aanvankelijk aan de politieke wapenstilstand. “Maar die oprispingen leken toen een beetje folklore”, oordeelt Dave Sinardet.

De watchers-scheidsrechters van dit regeringsrapport

Dave Sinardet, politicoloog, professor aan de VUB
Béatrice Delvaux, hoofdeditorialist bij Le Soir
Fouad Gandoul, politicoloog, columnist, secretaris van vzw Empowering Belgian Muslims

De premier nam de coördinatie en de communicatie over de pandemie op zich. “Hij heeft me toen aangenaam verrast”, zegt Fouad Gandoul. “Hij communiceerde helder, zonder overdreven de aandacht te zoeken.” Echte schermutselingen bleven uit, ook met de regio’s. “Er waren geen communautaire oprispingen”, merkt Béatrice Delvaux op.

Ook de spanningen over het loonakkoord kreeg De Croo in het voorjaar opgelost. In de zomer dreigde de PS met de val van de regering tijdens de hongerstaking van de sans-papiers, maar ook toen behield De Croo zijn cool. Maar sindsdien zit het fout. Hoe vaker Bouchez tweette en riep, hoe minder de andere voorzitters zich inhielden. “De factor GLB weegt op Vivaldi”, zegt Delvaux.

Sinds de politieke rentree is er om de dag een rel. Pensioenminister Karine Lalieux (PS) gooide haar plannen liever in de pers dan ze voor te stellen aan haar collega’s. Kort daarop deed Eva De Bleeker ‘een Lalieuxke’ door te verkondigen dat ze niet voor 1 miljard maar voor 3 miljard wil besparen. Zelfs de verlenging van de coronasteun zorgde voor vier weken strijd. En dat is nog maar een greep uit het aanbod.

Telkens voltrekt zich hetzelfde scenario: regeringslid A gooit een rookbom in de media, partijvoorzitters B, C en D schreeuwen moord en brand, waarop regeringslid E of F er nog een pétard bovenop smijt. “In de Franstalige pers hebben we het tegenwoordig opnieuw over ‘le kibbelkabinet’”, zegt Delvaux. “Ook Charles Michel moest in de vorige legislatuur constant schipperen door de uitlatingen van partijvoorzitter Bart De Wever (N-VA).”

De man van Brakel zit met een dubbele weeffout: zijn partij weegt electoraal te licht om de ruziënde Franstalige partijen tot de orde te roepen, net zoals Michel de N-VA soms niet de baas kon. Tegelijk kan de premier niet terugvallen op een minutieus uitgeschreven regeerakkoord. Sinardet: “Dat blijft toch geschift: vijftien maanden onderhandelen leverde een van de vaagste regeerakkoorden van de laatste decennia op.” Gesprekken over de hervormingen van de fiscaliteit, de pensioenen of de arbeidsmarkt zijn nog maar net gestart.

Krijgt De Croo de eenheid – de ‘dash’ – terug in zijn ploeg? De lange onderhandelingen en de coronacrisis maken dat al ruim twee jaar van deze regeerperiode voorbij zijn. Vanaf de tweede helft van 2023 zal de regering niet veel meer beslissen, dan is de volgende ‘moeder aller verkiezingen’ (lokaal, Vlaams en federaal in 2024) al in zicht.

Delvaux is eerder somber: “De voorbije weken beloven weinig goeds. Let wel, deze regering zal niet snel vallen, geen enkele partij wil de stekker eruit. Wie dat doet, krijgt de rekening aan de stembus. Bovendien zullen de extremen dan winnen. Alleen: wie niets beslist, riskeert dat dat in 2024 sowieso gebeurt.”

‘Hij wandelt over water’

Binnen de zorgsector valt nauwelijks een onvertogen woord over de professor-politicus. Nadat zijn voorganger Maggie De Block (Open Vld) in de volmachtenregering vooral besluiteloos toekeek, nam hij, samen met de premier, het heft in handen. “Hij incarneert de rustige vastheid”, zegt Marc Noppen, directeur van het UZ Brussel.

Vandenbroucke is de wetenschapper van de regering: hij zwaait graag met studies en wetenschappelijke artikels om zijn gelijk te halen. “Hij is het typevoorbeeld van de nuchtere intellectueel”, vult Dave Sinardet aan. Voorlopig wordt hem die werkwijze gegund, maar zullen de andere vices dat na corona blijven pikken?

Meer dan tijdens zijn eerste passage in de politiek slaagt ‘professor Frank’ er wel in om didactisch én empathisch te zijn. De eeuwige betweter heeft zowaar een zacht kantje gekregen. Dat hij eens zei dat hij de winkels enkel en alleen sloot omwille van ‘het schok­effect’, lijkt hem vergeven.

Toch blijft de vraag of hij elders even doortastend zal zijn. In een poging om een deel van de half miljoen langdurig zieken weer aan het werk te zetten, stelt hij tegen 2023 zestig ‘terugkeercoaches’ aan. Zowel de werkgevers als de vakbonden vinden dat maar povertjes. “Echt een veel te beperkte oplossing voor een steeds belangrijker probleem”, meent Danny Van Assche van Unizo. “Slechts een eerste stap”, zucht Miranda Ulens, topvrouw van ABVV.

Ook zijn plannen voor de geestelijke gezondheidszorg vielen tegen. De terugbetaling van een bezoek aan de psycholoog bleek bijvoorbeeld een stuk beperkter dan in de eerste ronkende communicatie van zijn partij.

Over de herfinanciering van de ziekenhuizen en het herijken van de dokters­lonen moeten de echte onderhandelingen nog beginnen. Ziekenhuisbaas Noppen: “Zijn doel moet zijn om die hervormingen in gang te zetten. Ze afmaken voor 2024 is niet meer realistisch.”

Béatrice Delvaux besluit: “Il marche sur l’eau, hij verkeert in een staat van genade. Straks volgt mogelijk de teleurstelling.”

Mislukte stand-upcomedian

Vraag aan een willekeurige passant om de CD&V’ers in de federale regering op te noemen, en de naam van Vincent Van Peteghem zal als laatste vallen. Toch is hij zonder twijfel de belangrijkste.

Van Peteghem was een van de zeven dwergen – of minder bekende kandidaten – die CD&V-voorzitter Wouter Beke wilden opvolgen. Maar de burgemeester van Damme (Joachim Coens) haalde het van de burgemeester van De Pinte (Van Peteghem). Als troostprijs mag hij als vicepremier in de regering de partijlijn bewaken en de financiën van het land regelen. De Oost-Vlaming krijgt goede punten voor zijn vakkennis en zijn politiek vernuft. Denk maar aan het compromis over de effectentaks of de vergroening van de bedrijfswagens die hij haast geruisloos sloot. “Al blijft dat wel een slecht systeem”, oordeelt Dave Sinardet. “Elke politicus – misschien op Jean-Marie Dedecker na – beweert de Belg te willen aanzetten tot minder gebruik van de auto, maar fiscaal moedigt de politiek ­autogebruik net aan.”

Van Peteghem organiseerde ook een algemene bevraging over de btw op e-commerce. Daarmee wilde hij komaf maken met de praktijk dat kabinetten bevriende lobbyisten als consultant gebruiken bij allerlei beleidsbeslissingen. “Verfrissend vond ik dat”, zegt fiscalist Michel Maus. “Waarom doet hij dat niet vaker?”

Al die initiatieven zijn echter maar opwarmertjes voor wat in de lente moet komen. Dan moet Van Pete­ghems magnum opus er liggen, de fiscale hervorming. Wordt dat een sof of een omwenteling? “Ik vrees dat we er niet te veel van moeten verwachten, en wel om twee redenen”, voorspelt Maus. “In het regeerakkoord staat dat deze regering ‘een fiscale hervorming gaat voorbereiden’, wat dus ook kan betekenen dat ze helemaal niks gaat uitvoeren. Door al het geruzie binnen de meerderheid is een grootschalige hervorming ook niet evident.” Fouad Gandoul vindt hem ‘een absolute klasbak’. “Als hij slaagt in zijn hervorming, is hij voorgoed gelanceerd.”

Schort er dan niks aan deze nieuwkomer? O jawel. “Zelfs naar CD&V-standaarden drukt hij zich wollig uit”, besluit Sinardet. “Wat toch een beetje raar is voor een man die een carrière als stand-upcomedian ambieerde. Of misschien is hij net politicus geworden omdat het niet lukte op de bühne?”

Een betere chef-buitenland dan chef-België

Geen kat die er in Vlaanderen aan twijfelt: Wilmès zit beter op haar plaats op een departement weg van het dagelijks gewoel dan op de Wetstraat 16. Volgens Fouad Gandoul blijft het onbegrijpelijk dat ze ooit premier is geweest. “Als nobele onbekende is ze daar gedropt, louter omdat Charles Michel zijn eigen plannen had”, zegt hij.

In Franstalig België is de perceptie totaal anders. Daar blijft de pers genadig. ­Béatrice Delvaux: “De rest van de regering heeft haar op het einde van haar mandaat in de steek gelaten, is bij ons de teneur.”

Nog steeds torent Wilmès in de pop­polls aan de overkant van de taalgrens ver boven haar voorzitter Bouchez uit. “Zij is ‘Sophie de Staatsvrouw’. Allicht tot Bouchezs frustratie. Hij stuurt constant snerpende tweets”, zegt Dave Sinardet.

Qua beleid legt ze de nadruk op vrouwen- en mensenrechten, wat onlangs ook bleek toen ze Belgen en activisten uit Afghanistan haalde. “In zo’n complexe situatie heeft België dat redelijk gedaan”, zegt Els Hertogen van 11.11.11.

Wilmès mag op het internationale toneel wat meer Karel De Gucht en wat minder, tja, zichzelf zijn.

Experts manen haar aan wat pro-actiever te zijn, nog meer op tafel te slaan voor vrouwen- en mensenrechten. In 2024 heeft België ook het Europees voorzitterschap in handen – een ideale gelegenheid om de Europese integratie te verdiepen. Daar kan de ex-premier zich nu al op storten.

Van sheriff naar transformer?

‘Q’ – kort voor Vincent Van Quicken­borne – is al jaar en dag bedreven in mediastunts, en dat is als justitieminister niet anders. “Alleen vraag je je telkens af: gaat het hier om een voorstel waar lang over is nagedacht, of is dit een ingeving van het moment?” merkt Fouad Gandoul op.

Wat nog opvalt: de donkerblauwe Van Quickenborne zwijgt als vermoord over de sociaal-economische thema’s, zelfs bij een staking of het onbesuisd lanceren van pensioenplannen.

Tijdens de lockdowns speelde de Kortrijkzaan de sheriff van het hele land: ook toen pubers uit de gouden rand rond Antwerpen – waar toch veel liberalen resideren – een ‘lockdownfeestje’ hielden, bleef hij ‘law and order’ prediken.

Dat alles zou bijna doen vergeten dat de West-Vlaming stapels plannen heeft voor justitie. “Zijn belangrijkste werven zijn de verdere digitalisering van justitie en de hervorming van het strafprocesrecht”, zegt Gandoul. Digitalisering kent hij goed – tijdens paars was hij minister van Vereenvoudiging –, wat de verwachtingen nog verhoogt.

Ook het strafrecht, de strafuitvoering en de rechterlijke organisatie moeten van hem anders. Zo wil hij de straffen voor verkrachtingen verzwaren tot tien jaar – de Kamer is daar nu mee bezig. De liberaal is daarmee niet de eerste voluntarist op Justitie, maar hij zou wel de eerste zijn die al zijn plannen tot een succesvol einde brengt.

Pragmaticus met rode koortsaanvallen

“Een warme en intelligente man, gematigd in de omgang. Zijn enige probleem: als het erop aan komt, luistert hij naar de rode vakbond”, zegt Unizo-topman Danny Van Assche, en dat is niet helemaal onterecht.

Dermagne is een wat paradoxaal figuur: hij heeft het imago van een socialist nieuwe stijl, toch kan hij ouderwets ‘rood’ uit de hoek komen.

Zijn pragmatische kant toonde hij in het voorjaar met een compromis over de lonen, nochtans een explosief thema. Ondanks een nationale staking van het ABVV, gesteund door zijn voorzitter, week hij niet af van de verstrengde loonnormwet. Zo respecteerde hij de liberale eisen. Toch haalde hij via een omweg nog een rode slag binnen. Hij beloofde bonden en werkgevers extra centen voor hogere minimumlonen, wat zij beklonken in een akkoord. “Hij heeft tonnen geduld getoond”, weet ABVV-topvrouw Miran­da Ulens.

In de zomer ging hij plots in overdrive over de sans-papiers en dreigde hij met de val van de regering. “Dat was te gek om los te lopen”, vindt Béatrice Delvaux. “Maar een deel van de rode achterban trok zich het lot van de sans-papiers erg aan.” Binnen de 24 uur moest hij zijn voornemen inslikken, wat vrat aan zijn politieke geloofwaardigheid.

Wat er in huis komt van een hervorming van de arbeidsmarkt, een liberale wens, is voorlopig nog vaag. De grote werkgelegenheidsconferentie, begin deze maand, was voor veel aanwezigen een teleurstelling.

Wie zelf ontslag neemt, zou bijvoorbeeld toch nog vergoed moeten worden. De groenen leuren al jaren met ‘die trampolinepremie’, maar Dermagne joeg er CD&V en Open Vld weer mee tegen zich in het harnas. De vraag is welk facet Dermagne het meest zal tonen. Die van rode doordouwer of die van compromissenmaker? Ulens: “Je kan hem toch niet verwijten socialist te zijn?”

Ze lijkt meer een CD&V’er dan een groene vicepremier

De groenen lijken zich als enigen te houden aan het voornemen van Vivaldi om vriendjes te blijven. “De Sutter is daar de emanatie van”, meent Dave Sinardet. Ze lijkt altijd zen. “Als de groenen willen bewijzen dat ze geen naïeve hemelbestormers zijn maar degelijke bestuurders, is ze goed gecast.”

De gynaecologe mag echter niet vergeten dat ze ook nog vicepremier is: ze moet niet helemaal loosgaan zoals MR-leider Georges-Louis Bouchez, maar wat meer profilering mag best. Soms lijkt ze wel een CD&V’er. Dat gezegd zijnde: hoe haal je als groene profijt uit Ambtenarenzaken, de Post en Proximus? Voorganger Steven Vandeput (N-VA) pakte uit met een afslanking van de overheid, die 500 miljoen moest opbrengen, maar dat bij lange niet deed. De Sutter heeft minder grote ambities. “Een groot programma kan ook snel log worden”, zegt Lieselot Danneels, professor e-governance (UGent). “Het is beter om vanuit een klare visie kleine stappen vooruit te zetten en continu aan te passen. Ze startte met een positieve vibe door te zeggen: ‘Ik ben een civil servant en ben daar trots op’. Om het DNA van de overheid te veranderen, zal er echter wel meer nodig zijn dan dit enthousiasme.”

De vriend van de kleine stationnetjes

Van alle groene ministers moest deze Namenaar het meeste leergeld betalen door twee pijnlijke disputen met NMBS-baas Sophie Dutordoir. Een over de ‘raamregel’ voor de trein en een over de sluiting van 44 stations. Gilkinet was tegen die sluiting, maar verloor het pleit van de even competente als geslepen CEO van het spoor. De stations gaan dicht. “Daardoor sluit je een kleine groep reizigers uit die voor hun verplaatsingen zeer afhankelijk zijn van het openbaar vervoer”, duidt onderzoeker en mobiliteitsexpert Koos Fransen (VUB).

De onenigheid met Dutordoir is des te pijnlijker omdat Gilkinet al lang voor zijn ministerschap een treinfan was. Om het halfuur wil hij dan ook in alle stations een trein laten stoppen. Hij kreeg ook al honderden miljoenen uit de federale relancepot voor de nodige investeringen in de spoorwegen. Fransen: “Hij staat echt voor die modal shift naar de trein en de fiets. Daarbij focust hij – zoals zijn voorgangers – niet alleen op de hoogopgeleide pendelaars.”

Tegen volgende zomer moet hij die visie in het investeringsplan en de beheersovereenkomst van de NMBS neergeschreven krijgen. Een derde ruzie met Dutordoir kan hij dus best vermijden.

Laten we vooral ook niet de vliegwet – het échte kl***dossier op mobiliteit – vergeten: daar heeft hij nog nauwelijks wat aan gedaan, en ze kan hem ook nog heftige discussies opleveren met zowat alle coalitiepartners van Groen in de federale, maar ook de Brusselse regering.

‘Flamboyant en saai tegelijk’

“Bij Verlinden is er sprake van een vreemd evenwicht: hoe flamboyanter ze zich kleedt, hoe saaier ze spreekt”, zegt Dave Sinardet. “Al hoeft die zakelijkheid geen nadeel te zijn: veel CD&V’ers – denk aan Kris Peeters of Yves Leterme – zijn ermee tot in de hoogste regionen van de macht geraakt.”

Zelfs de meest absurde coronaregels – je mag wel mensen in hun tuin bezoeken, maar niet in hun huis naar het toilet gaan – krijgt Verlinden met een uitgestreken gezicht uitgelegd. Toch ‘pakt’ ze bij het grote publiek. Ze is al bijna even populair als Hilde Crevits, stilaan de West-Vlaamse ‘Mutti’ van CD&V.

Faut le faire, één jaar na haar start onder de Wetstraat-stolp. De vraag is wel: wat presteert de advocate uit Schoten ná corona?

Haar beleid is ook verre van onbesproken. Ze regeerde per ministerieel besluit en die besluiten verdienen geen schoon­­heids­prijs. Een omkaderende pandemiewet kwam er pas onlangs, in de staart van de coronacrisis. “De vorige regering koos al voor ministeriële besluiten, maar het stelt me teleur dat ze de kritiek hierop uit de rechterlijke en academische wereld niet ernstiger nam”, zegt grondwetsspecialist en gewoon hoogleraar Patricia Popelier (UAntwerpen). “Ze rekende erop dat rechters recht zouden praten wat krom is. Maar er zijn wel degelijk rechters, in beide landsdelen, die mensen vrijspraken omdat de besluiten ongrondwettig waren. Juist nu was een solide wettelijk kader van belang.”

N-VA deelde die kritiek op Verlindens wetgevende werk gretig, al is daar wellicht nog een andere reden voor. Dat Bart De Wever de moeite doet om haar onder het gras te schoffelen, mag Verlinden als een compliment beschouwen. Sinardet: “Het betekent dat hij denkt dat ze in 2024 een geduchte tegenstander zal zijn. Bij die verkiezingen zal ze wel het geluk hebben dat de score van CD&V in de kieskring Antwerpen de vorige keren zo belabberd was dat het bijna niet slechter kan.”

Haar politieke fingerspitzengefühl lijkt wel nog onderontwikkeld. Ze verlengde stilzwijgend de ‘lockdown light’ met zes weken en kreeg de zwartepiet omdat het federale crisiscentrum na twee weken niet langer de hulp coördineerde voor de slachtoffers van de watersnood. Toch een werkpuntje.

Losse flodders in een loodzwaar dossier

Eén vergadering over de pensioenen heeft Lalieux met bonden en werkgevers gehad, in het najaar van 2020. Daarna hoorden ze niets meer van haar. Nochtans zouden de socia­le partners een centrale rol spelen bij de hervorming. Haar collega-ministers consulteerde ze amper of niet, zo beducht was ze voor lekken.

Toen de minister begin deze maand haar plannen zonder verder overleg in de pers voorstelde, ontplofte de boel meteen. Premier De Croo parkeerde het dossier tot minstens eind dit jaar. Meteen is het de vraag of er nog iets van in huis komt.

Haar voorstel om te kijken naar de loopbaanduur in plaats van de leeftijd, werd afgeschoten als vrijgeleide om vroeger te stoppen met werken. Voorts waren haar plannen onvoldragen en misten ze samenhang.

“Dit is geen hervorming, dit zijn enkele losse maatregelen op een rij”, zegt pensioenspecialiste Ria Janvier (UA). Toch vraagt ze enig respijt voor Lalieux. “In het regeerakkoord stond dat er binnen het jaar een hervorming moest liggen. Toen wist ik al: zoiets is simpelweg onmogelijk.”

Comeback kid zit op schema

“De Frank Vandenbroucke van de groenen”, noemt Béatrice Delvaux haar. “Vastberaden, intelligent, kent haar vak door en door.”

Van der Straeten kreeg van haar partij de opdracht ons land afscheid te laten nemen van de kerncentrales. Of de kernuitstap er komt, blijft onzeker, maar de minister zit wel op koers. Het steunmechanisme voor de vervangcentrales is er en kreeg al het fiat van Europa. Dit najaar zal blijken of er genoeg kandidaten zijn.

Blijft wel de vaststelling dat de regering nu zwaar gaat investeren in centrales die tonnen CO2 uitstoten, terwijl de gasprijs torenhoog is. Die kronkel krijgt ze ook maar moeilijk aan een lekenpubliek uitgelegd. Dave Sinardet: “Ze lijkt braaf haar lesje af te dreunen, terwijl dat totaal het geval niet is. Waarom voelt ze de onrust van de mensen niet beter aan?”

Slaagt Van der Straeten niet in haar opdracht, dan zal een deel van de groene achterban haar dat zwaar aanrekenen. Zal ze dan (nog) hun gekoesterde comeback kid blijven?

Complimenten in Wallonië, kritiek in Vlaanderen

In tien maanden als minister van Defensie is ze tien jaar ouder geworden, zei Dedonder onlangs in Humo. Vraag is of ze dat aan zichzelf te wijten heeft of aan de omstandigheden. Het afgelopen jaar kreeg ze nogal wat over zich heen: de heide vatte vuur na een militaire schietoefening, Jürgen Conings verdween met wapens in zijn achterzak, een kwart van België ging kopje-onder en landgenoten en activisten moesten uit Afghanistan worden ontzet.

“Ze stond telkens best haar mannetje”, zegt Béatrice Delvaux. “Haar aanvallen op Theo Francken in het parlement waren onnodig, maar leverden haar sympathie op.”

In Vlaanderen krijgt ze veel minder krediet. Zeker het ontslag van generaal-majoor Philippe Boucké, baas van de militaire inlichtingendienst, viel slecht. “Dat was een teken van zwakte”, oordeelt Fouad Gandoul. “Wij zijn scherper voor haar, ook omdat Theo Francken meer de publieke opinie stuurt.”

Zet ze nu in op meer centen en meer manschappen, dan zal het debacle met Boucké haar door de militairen wel vergeven worden. Een deel van de Vlaamse publieke opinie zal ze dan weer milder kunnen stemmen als ze vaker Nederlands spreekt.

Trouwe MR-soldaat

David Clarinval, een nobele onbekende in Vlaanderen, doet wat er van hem verwacht wordt: de MR-lijn binnen de regering verdedigen en strijden voor de zelfstandigen, de historische achterban van zijn partij. Unizo-topman Danny Van Assche heeft niks dan lof voor de Franstalige liberaal. Clarinval trok bijvoorbeeld mee aan de kar om bij de start van de tweede lockdown het overbruggingsrecht te verdubbelen.

Met die ‘werkloosheidsuitkering voor zelfstandigen’ gaf hij zijn kiespubliek een riante reddingsboei in coronatijden. En vooral: mee onder zijn impuls werd de pensioenberekening tussen zelfstandigen en werknemers gelijkgetrokken. Hoe dit te rijmen valt met de begrotingsdiscipline waar de liberalen steeds voor ijveren, is minder duidelijk. Beide maatregelen kosten handenvol geld. Als überloyale soldaat van MR-voorzitter Bouchez ging Clarinval vaak ook het felst tekeer tegen de coronamaatregelen in het Overleg­comité. Zonder veel succes. “Daar walsten De Croo en Vandenbroucke over alles heen, dus ook over ­Clarinval”, zegt Dave Sinardet.

Weinig gewicht, niet vederlicht

Staat voor het eerst vol in beeld met haar trip langs vluchtelingenkampen in het Midden-Oosten en de schenking van 2 miljoen euro aan de VN voor Afghanistan. ’t Scheldt en Vlaams Belang overlaadden haar met pek en veren; de Genkse bleef er onbewogen bij. “Ze laat zich niet monddood maken, en terecht”, zegt Els Hertogen (11.11.11). Dat Kitir haar collega’s niet meekreeg voor een tijdelijke opheffing van de patenten op de coronavaccins – waar honderd landen voor pleiten – toont wel aan dat ze niet zwaar weegt.

Minister met lege portefeuille

Nadat haar kandidatuur als rechter voor het Grondwettelijk Hof tot twee keer toe in het parlement werd weggestemd, gunde de Ecolo-leiding Khattabi eerherstel. Ze kreeg de klimaatportefeuille. Alleen kan ze daar weinig mee. De hefbomen zitten elders: energie bij Tinne Van der Straeten, mobiliteit bij Georges Gilkinet en nog andere bevoegdheden bij de regio’s. Ze liet zich amper opmerken, tenzij met haar voorstel om een ‘OCAD van het klimaat’ op te richten. Sinardet: “Zo scherp als ze was als voorzitter van Ecolo, zo kalm is ze nu.”

‘Hij wil vooral geen softie zijn’

Nog een tegenkandidaat uit de CD&V-voorzittersverkiezingen die ­Joachim Coens te vriend hield door hem in de regering te placeren. “Mahdi wil bewijzen dat hij geen linkiewinkie of watje is door zijn afkomst of partijkleur”, meent Dave Sinardet. “Hij moet opletten dat hij daardoor zijn coalitiepartners niet compleet in de gordijnen jaagt.” Zeker bij de crisis met de hongerstakers was het kantje boord. Had hij toen de grote mediaverklaringen gemeden, dan had PS-vicepremier Dermagne wellicht ook niet met de val van de regering gedreigd.

Voor de rest verschilt zijn beleid niet wezenlijk van dat van zijn voorgangers. Ook Mahdi blijkt niet terdege voorbereid op nieuwe vluchtelingenstromen, ook hij belooft een nieuw migratiewetboek, ook hij switcht tussen straffe en milde uitlatingen over asielzoekers. “Het is wel nieuw dat hij in verschillende steden projecten opzet om mensen zonder wettig verblijf een toekomstperspectief te geven”, zegt Els Hertogen van 11.11.11. “Daar verrast hij.”

Glad en rood

Thomas Dermine, ex-McKinsey-boy, maakte de hooggespannen verwachtingen meteen waar. In een recordtempo kreeg hij het Belgisch economisch herstelplan van bijna 6 miljard euro door Europa goedgekeurd. De oud-kabinetschef van PS-voorzitter Magnette kan slim en charmant uit de hoek komen. Niet toevallig wordt hij steeds vaker naar voren geschoven om de PS-boodschap in de markt te zetten, ook in Vlaanderen. Ondanks zijn gladde imago is hij een bloedrode socialist.

‘De Karine Lalieux van Open Vld’

De blauwe staatssecretaris zet zichzelf neer als ‘Iron Lady’ die ervoor zal zorgen dat de begroting niet nog meer ontspoort. Of ze echt de Hoeilaartse incarnatie van Margaret Thatcher is, zal binnenkort blijken bij de begrotingsbesprekingen. De Bleeker wil 3 miljard besparen, of 0,6 procent van het bruto binnenlands product; de PS houdt het op 1 miljard.

Dave Sinardet: “De Bleeker is een beetje de Karine Lalieux van Open Vld: ze vertolkt het standpunt van haar partij, zonder overleg binnen de regering.” Dat zal ze toch niet vaak moeten doen: wie zijn collega’s wil laten besparen, mag zijn kruit niet te snel verschieten.

Veel flaters, weinig beleid

De Luikse staatssecretaris kennen we vooral van de steken die ze liet vallen. Denk aan de veelbesproken aanstelling van Ihsane Haouach als regeringscommissaris voor de Gelijkheid van Mannen en Vrouwen of haar deelname aan een betoging waar mannen niet welkom leken. Voor N-VA en het Vlaams Belang is ze het gedroomde symbool van een doorgeslagen rood-groene ‘woke­politiek’, voor de coalitiepartners vooral een extra kopzorg. Het is afwachten of ze beleids­matig nog wat potten breekt.

Een blauw vraagteken

Tja, Mathieu Michel... We weten dat hij de zoon van Louis en de broer van Charles Michel is, maar voor de rest geldt vooral ni vu, ni connu. Hij heeft de Regie der Gebouwen in handen, en mocht in die hoedanigheid onlangs wel trots het terras bovenop de Bozar openen. Op het vlak van digitalisering of privacy laat hij (nog?) geen beklijvende indruk na. Dave Sinardet: “Laten we beleefd blijven en besluiten dat hij de vooroordelen rond zijn benoeming nog niet heeft kunnen wegnemen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234