Maandag 14/10/2019

Analyse Groen

Hoe Groen een unieke kans om electoraal te scoren de nek omwrong

Ondanks de lichte groei is het kiesresultaat bij Groen hard aangekomen. De partij miste een historische kans om het klimaatprotest electoraal te verzilveren. Waar liep het mis?

Goud had Groen in handen. De klimaatprotesten gaven de partij een unieke kans om een historisch resultaat neer te zetten, toch werden de verkiezingen een teleurstelling. Met net 10 procent bleven ze ver onder de verwachtingen. Tegenover de 13,2 procent van de provincieraadverkiezingen in oktober gaat de partij er zelfs op achteruit. En wat misschien nog het meeste pijn doet: in procenten is sp.a de grootste partij op links.

Hoe hebben ze die open doelkans zo hoog in de tribunes kunnen knallen? Bij de Europese verkiezingen in Duitsland, Frankrijk of Ierland boekten de groenen dit weekend wel electoraal succes met een ongegeneerd ecologisch verhaal. Net als zusterpartij Ecolo in Wallonië en Brussel, trouwens.

Het partijbestuur kwam maandagochtend samen om de resultaten te bespreken. Voor een diepgaande analyse was het te vroeg, wel werden enkele pijnpunten aangeboord. Zat ons programma wel goed? En hebben we geen steken laten vallen in de communicatie? 

Naïef

Eigenlijk liep het al van bij het begin van de campagne mis. De groenen werden door rechts wekenlang onder druk gezet om hun becijferde klimaatoplossingen op tafel te leggen. In hun ijver om geloofwaardig over te komen, kwamen ze met een plan van zestig punten. Het bleek een te gemakkelijke schietschijf voor de politieke tegenstanders. “We zijn misschien wat naïef geweest”, klonk het al tijdens de campagne. 

De afschaffing van het fiscaal voordeel op salariswagens achtervolgde de partij een hele campagne. Maar ook hun voorstel voor vermogenswinstbelasting, waarbij ook wijn- en boekencollecties in rekening zouden worden gebracht, bleef kleven. Het voorstel haalde het eindelijke partijprogramma niet, maar het liet de anderen wel toe Groen weg te zetten als belastingpartij.

Nu is de vraag: schoot de partij inhoudelijk te kort of legden de Groen-kopstukken het niet goed uit? Het antwoord is: beide. 

Met een relatief klein budget beschikt de partij niet over een studiedienst die kan worden ingezet als campagnemachine. Bovendien, omdat Groen lang niet meer in een regering zat, ontbreekt de ervaring en een uitgebreid netwerk tot hoog in de administratie en elders. 

Hoe verklaar je anders dat Groen zijn voorstel voor een vermogenswinstbelasting heeft voorgelegd aan de Raad van State? Daardoor werd het plan automatisch publiek gesteld, inclusief de gewraakte passage over de wijn- en boekencollecties. 

Lees ook het standpunt van hoofdredacteur Bart Eeckhout: ‘De pijnlijke waarheid: Groen heeft een belabberde campagne gevoerd.’

Vingeroefening

Groen noemde het een ‘vingeroefening’ om wat ideeën te testen. Elke andere partij had zo’n voorstel discreet gecheckt bij enkele topbronnen. Nu zat het Groen-voorstel in de mailbox van alle parlementsleden van de commissie Financiën. Het was enkel een kwestie van tijd voor iemand het zou bovenhalen en doorspelen aan een krant.

Het groene klimaatplan bleek bovendien lang niet voldragen. Gingen de mensen door het afvoeren van de salariswagens nu nettoloon verliezen of niet? Er kwam geen duidelijk antwoord. Het voorstel werd later afgezwakt, om toch maar niet te veel mensen voor het hoofd te stoten. Maar hoe het voorstel nu juist in elkaar zat, werd alleen maar waziger.

Omstandigheden

De groenen klagen dat de “omstandigheden tegenzaten”, dat het een strijd was “van een-tegen-allen”. Maar biedt dat net geen kansen? Met het klimaatthema hoog op de agenda stonden de groenen in het centrum van het debat. Een uitgelezen kans om vol voor de eigen boodschap te gaan. Dat gebeurde onvoldoende. “We hebben ons bang laten maken”, zei een Vlaams Parlementslid op verkiezingsavond. 

Het is niet de eerste keer dat de partij zich laat intimideren door de omstandigheden. Na de verkiezingsoverwinning in Antwerpen vorig jaar slaagde Wouter Van Besien er niet in om in Antwerpen een volwassen gesprek aan te gaan met de N-VA van Bart De Wever. De reden? Hij wilde een deel achterban niet bruuskeren. Maar wilde Groen niet besturen? Eerder was al de samenwerking met sp.a in Antwerpen afgesprongen bij de eerste tegenslag, toen bleek dat Tom Meeuws bij een aanbesteding bij De Lijn niet helemaal de regels had gevolgd. 

Groen wil maar al te vaak de kerk in het midden houden. Het gevolg is dat de partijlijn niet altijd even duidelijk is. En dat is dodelijk voor een ‘aanbodpartij’ die net wil uitgaan van eigen idealen en eigen sterkte. Groen is een partij van vrolijke vrienden, beaamt een parlementslid. Maar het is niet aan het kampvuur dromend van een betere wereld dat er aan politiek wordt gedaan.

Opstekers

Natuurlijk zijn er ook opstekers: het aantal zetels van Groen gaat in de Kamer van zes naar negen, in het Vlaams Parlement van tien naar veertien. En in het Brussels parlement zijn ze de grootste Vlaamse partij en zitten ze aan het stuur voor de vorming van een regering. Het is haast een zekerheid dat Elke Van den Brandt Brussels minister wordt. Door de groei kan de partij verder inzetten op de professionalisering.

Toch blijft het een pijnlijke vaststelling dat een sterkhouder zoals Bart Staes (Europees) of ex-voorzitter Wouter Van Besien (Vlaams) niet verkozen geraakten. Ook ‘wit konijn’ Bogdan Vanden Berghe, die de overstap maakte van 11.11.11 naar Groen, greep naast een zeker geachte Kamerzetel.

Wat meer is: het politieke landschap ligt nu voor de komende vijf jaar vast. De partij heeft de gouden kans gemist om de klimaatambities waar te maken. En wat Groen nog het meeste pijn doet: het was misschien nu of nooit om definitief door te breken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234