Vrijdag 14/05/2021

InterviewAmerikaanse politiek

Historicus Anton Jäger: ‘Het manoeuvre van Trump was ongezien en gevaarlijk’

null Beeld Tim Coppens
Beeld Tim Coppens

Zoals gevreesd wil Donald Trump het presidentschap niet zomaar opgeven. ‘Ik maak me zorgen over de vrede binnen de Amerikaanse samenleving’, zegt historicus Anton Jäger.

In een historische, verbijsterende speech claimde zittend Amerikaans president Donald Trump woensdagochtend de overwinning, lang voordat alle stemmen waren geteld. Meer zelfs: hij riep op om de telling stop te zetten, omdat er volgens hem sprake was van fraude. Bewijzen zijn daar voorlopig niet van te vinden. Toch wil Trump naar het Hooggerechtshof.

“Een ongezien en gevaarlijk manoeuvre”, oordeelt Anton Jäger, een jonge Belgische historicus die aan de universiteit van Cambridge over populisme lesgeeft. Zijn eigen doctoraat handelde over het klassieke populisme in de Verenigde Staten. “De afgelopen vier jaar werd vaak al te hysterisch gereageerd op alles wat Trump deed. Vandaag is duidelijk dat die houding niet altijd onterecht was. Trump lijkt niet bereid om het presidentschap zomaar af te staan.”

Kan hij de verkiezingen blokkeren?

Jäger: “Zeker. Veel hangt af van het Hooggerechtshof. Zal dat de aantijgingen van Trump volgen of niet? Het tellen van de stemmen zelf gaat door, maar legaal zijn er mogelijkheden genoeg om de verkiezingsuitslagen te betwisten. Wij denken vaak dat de Verenigde Staten een land zijn waar alles wettelijk tot in de puntjes geregeld is, maar in werkelijkheid heerst er veel ambiguïteit. Een president die het Witte Huis niet wil verlaten, krijg je niet zomaar buiten. Zeker niet als het Hooggerechtshof hem steunt. Dan wacht ons een slepende juridische strijd.

“De kans dat de top van de Republikeinse partij Trump nog terechtwijst, lijkt me ook steeds kleiner. De gematigde Republikeinen die zich verzetten tegen de figuur en ideologie van Trump zijn de voorbije jaren allemaal vertrokken of van het voorplan verdwenen.”

Het nachtmerriescenario dreigt dus.

“Inderdaad: zo'n juridische strijd kan een enorm machtsvacuüm creëren. In de politiek maar ook op de straat. Ik maak me eerlijk gezegd zorgen over de vrede binnen de Amerikaanse samenleving. Gewapende, rechtse paramilitaire groepen mengden zich de voorbije jaren nadrukkelijk in de Amerikaanse politiek. Als Trump beweert dat de verkiezingen frauduleus waren, dan zullen ze hem geloven. (Leden van een paramilitaire groep blokkeerden in april nog het parlement in Michigan, nadat de staat strengere coronamaatregelen had afgekondigd, JVH).”

De polarisering in de Verenigde Staten is alleen maar gegroeid?

“Als we iets moeten leren uit de voorlopige resultaten, dan is het dat de overwinning van Trump in 2016 tegen Hillary Clinton geen eenmalig ‘ongelukje’ was. De Verenigde Staten zijn diep verdeeld – vandaag nog meer dan vier jaar geleden. Ondanks zijn hobbelig beleidsparcours heeft president Trump zijn machtsbasis grotendeels behouden. Zonder zijn rampzalige aanpak van de coronacrisis had hij de verkiezingen waarschijnlijk simpel gewonnen. En waar hij stemmen verloor bij de blanke Amerikanen, won hij veel stemmen terug bij de minderheden. Het idee dat Trump zijn succes dank aan een white backlash is achterhaald.”

Trump deed het opmerkelijk goed bij de latino’s.

“Die groep wordt, zeker door de Democraten, te veel aanzien als één blok. Terwijl een Cubaanse banneling in Florida anders denkt en stemt dan een nieuwe Mexicaanse migrant in Arizona. Als Biden het finaal haalt, dan zal hij niet terug kunnen naar business as usual. Er is een radicale vervreemding tussen de elite, die de publieke opinie bepaalt, en de rest van de Verenigde Staten. Op een perverse manier is het misschien gezond dat de Verenigde Staten nog een schok doormaken, in plaats van een ruime overwinning voor Biden. Nu zal er misschien toch nog introspectie plaatsvinden bij de Democraten. De wereld voor 2016 is weg. We kunnen de klok niet meer terugdraaien. We leven in een nieuw tijdperk – het is aanpassen of vergaan.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234