Dinsdag 14/07/2020

IDEA

Hield Yves Leterme te weinig gesprekken aan de koffieautomaat?

Gewezen eerste minister Yves Leterme (CD&V) is sinds 2014 secretaris-generaal van de intergouvernementele organisatie Idea.Beeld Photo News

Autoritair leiderschap, een groot wantrouwen en zelfs pesterijen: bij de internationale organisatie IDEA moeten ze de managementstijl van Yves Leterme niet, blijkt uit een kritisch auditrapport. Ligt het aan een Zweeds cultuurverschil of is er veel meer aan de hand? 

De audit van IDEA door het consultancykantoor KPMG was geen leuke lectuur voor ex-premier Yves Leterme, die daar sinds 2014 secretaris-generaal is. In de doorlichting worden ernstige vragen gesteld bij de manier waarop de organisatie geleid wordt, bericht De Standaard en de Zweedse nieuwssite Omvärlden.

"Het meest alarmerende is het breed gedeelde wantrouwen tegenover de top", staat er te lezen. Het management schiet "duidelijk tekort" om veranderingen te begeleiden en het welzijn op de werkvloer te verbeteren. Er is weinig of geen inspraak en de interne communicatie is bot en ongemotiveerd, stipt de studie aan. 

Bovendien worden kritische stemmen niet gehoord en bestaat bij de medewerkers een grote angst voor "repercussies". Ook is er melding van mogelijke pesterijen en discriminatie. Aan de basis ligt onder meer "het autoritaire leiderschap van de secretaris-generaal". Extra pijnlijk, omdat IDEA zich net inzet voor meer democratie.

Zweedse context

De conclusies klinken erg hard, maar speelt de Zweedse context ook een rol? In het Scandinavische land geldt een heel andere managementcultuur dan bij ons. 

"Verschillende studies tonen aan dat in 'Latijnse landen', zoals België, de zogenoemde machtsafstand groter is", zegt Marc Buelens, emeritus professor aan de Vlerick Business School. Hij schreef verschillende boeken over management. "Werknemers wachten meer af en rekenen op een sterke leider. Meer naar het noorden, zoals in Scandinavië, is die afstand kleiner. Daar vragen de mensen om inspraak. Ze willen als gelijke behandeld worden."

Bovendien staat in Zweden zelfontplooiing en autonomie op de werkvloer centraal, zegt Monique Ramioul, specialiste arbeidsmarkt aan het HIVA. "Mede door een centrale rol van de vakbond is overleg erg belangrijk." 

Als een beslissing genomen wordt, wordt daar uitvoerig met alle werknemers over gesproken. Niet enkel op de vele vergaderingen, maar ook bijvoorbeeld tijdens koffieautomaatgesprekken, die in Zweden haast heilig zijn.

"Het duurt tergend lang voor de kogel door de kerk is, je moet volop investeren in communicatie", zegt Bram De Meulemeester, die een leidende functie bij de Zweedse machinebouwer Alfa Laval heeft. Hij verhuisde ruim tien jaar geleden naar Scandinavië. "Als op een finale vergadering iemand nog niet gehoord is, gaat die sowieso protesteren. Ook al gaat hij helemaal akkoord. Het voordeel is wel: eens de beslissing genomen is, staat iedereen erachter."

Heeft Leterme, die de reputatie meesleept een rigide bestuurder te zijn, zich daaraan mispakt? "Dat mag in principe geen rol spelen", reageert hij aan de telefoon vanuit Zweden. "IDEA is een internationale organisatie en ik hou me aan het verdrag, de beginselverklaring tussen de verschillende lidstaten. Het is ook niet dat de EU of de NAVO een 'Belgische managementcultuur' zouden hebben omdat ze toevallig in Brussel hun hoofdzetel hebben." 

Belastingdeal

De Zweedse regering, met 5,2 miljoen euro een van de grootste donateurs, neemt het rapport in elk geval zeer ernstig. "Ik zie enorme tekortkomingen en ben erg van streek dat IDEA op deze manier geleid wordt", zegt staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking Eva Svedling.

Bovendien hangt nog steeds Letermes belastingdeal met IDEA in de luchtHij was met de organisatie overeengekomen dat hij zijn loon van ruim 14.000 euro per maand netto op zijn rekening zou krijgen. Toen bleek dat Leterme in België alsnog belastingen moest betalen, paste IDEA het verschil bij. 

De audit, die werd besteld toen dat nieuws uitlekte, geeft Leterme het voordeel van de twijfel. De praktijk kwam eerder voor bij de organisatie en er waren ook intern afspraken gemaakt. Maar er zijn nog steeds ethische bezwaren. Moet het Zweedse belastinggeld, waar IDEA deels op teert, aangewend worden om een goedbetaalde topman een belastingvoordeel te gunnen?

Vrijdag zal hij tekst en uitleg moeten geven op een speciaal bijeengeroepen vergadering met vertegenwoordigers van alle lidstaten. Hangt zijn ontslag in de lucht?

"Ik sta recht in mijn schoenen", zegt Leterme zelf. "We hebben nu een actieplan opgesteld om de punten van kritiek weg te werken, zoals de interne communicatie. We staan open voor constructieve kritiek om onze organisatie te verbeteren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234