Dinsdag 06/12/2022

Bellen metStavros Kelepouris

‘Het vertrouwen is weg’: politiek journalist Stavros Kelepouris over de Vlaamse regering

Politiek journalist Stavros Kelepouris laat zijn licht schijnen over de bewogen week én de toekomst van de Vlaamse regering. Beeld DM/Belga
Politiek journalist Stavros Kelepouris laat zijn licht schijnen over de bewogen week én de toekomst van de Vlaamse regering.Beeld DM/Belga

Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) heeft vanmiddag zijn septemberverklaring afgelegd. Dan toch, na een week waarin de Vlaamse regering in een crisis belandde. Gisteren bond cd&v-voorzitter Sammy Mahdi uiteindelijk in over de kinderbijslag. Hoe het nu verder moet, vragen we aan politiek journalist Stavros Kelepouris.

Dieter Bauwens

Dag Stavros, jij hebt geluisterd naar de septemberverklaring. Wat is je bijgebleven?

“Jan Jambon ging de crisis van de voorbije dagen niet uit de weg. Hij zei dat het ‘niet fraai’ was, dat er ‘harde woorden’ zijn gevallen. Maar hij zette cd&v niet nog eens extra te kijk.

“Hij gaf wel duidelijk aan dat er zoiets bestaat als politieke discussie, maar dat het schouwspel van de afgelopen week, met ‘vernederende uitspraken’, nog van een andere orde was. De boodschap was duidelijk: ‘Je moet mij dit geen twee keer lappen’. Zonder dat hij cd&v of voorzitter Sammy Mahdi bij naam noemde. Je voelde bij die passage wel de schim van Mahdi over de Vlaamse regering hangen.”

Wat vond je inhoudelijk het meest opmerkelijke?

“Jambon heeft met geen woord gerept over het federale beleid. Sommige minister-presidenten grijpen zo’n septemberverklaring weleens aan om te zeggen dat Vlaanderen meer macht moet krijgen. Dat heeft hij niet gedaan. Hij heeft het gehouden bij wat Vlaanderen zelf doet om deze crisis te lijf te gaan. Hij reikte de hand aan iedereen die wil meewerken om nog vooruit te geraken.”

Heeft Jambon het gehad over welk werk er concreet nog op de plank ligt voor Vlaanderen?

“Er zijn nog een boel ‘shitdossiers’, zoals Ventilus en het stikstofdossier, maar die heeft hij niet vernoemd. Vorig jaar deed hij dat wel. Toen haalde hij een aantal netelige dossiers aan die dringend over de finishlijn getrokken moesten worden. Dat hij dat nu niet deed, zegt misschien wel iets over de verwachtingen die hij wil temperen.”

Hoe is de sfeer daar in het Vlaams Parlement?

“Zeker tussen Open Vld en N-VA is die opperbest. Toen Jambon het had over de heropening van het KMSKA werden betekenisvolle blikken uitgewisseld tussen viceminister-president Bart Somers (Open Vld) en Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA).

“Je merkt toch aan alles dat de liberalen van de voorbije week gebruik hebben gemaakt om de banden met N-VA te versterken.”

Zal de clash tussen cd&v en N-VA blijven hangen?

“In gesprekken met mensen uit de regering, zeker bij N-VA, merk je wel dat dit niet zonder gevolgen blijft. Het vertrouwen is weg. En dat zal nog problemen opleveren voor een pak gevoelige dossiers die er nog aankomen, dossiers die net vertrouwen binnen de regering vragen. Het gaat dan nog eens om dossiers die vooral voor cd&v lastig zijn.

“Dan denk ik in de eerste plaats aan Ventilus, een hoogspanningslijn die getrokken wordt om stroom vanop zee aan land te krijgen. Die hoogspanningslijn gaat grotendeels door gemeenten van cd&v-burgemeesters. Cd&v zal niet geneigd zijn om nog veel toegevingen te doen in dat dossier nu ze rond de kinderbijslag in het stof hebben moeten bijten.

“Ook stikstof wordt een rotdossier voor cd&v, omdat zij traditioneel gezien worden als de partij van de boeren, en die worden hard geraakt door het stikstofakkoord dat is afgesloten. Het wordt voor cd&v zaak om in dat dossier niet al te veel electorale schade op te lopen. Kortom: in alle moeilijke dossiers die er nog aankomen, zal deze vertrouwensbreuk blijven aanslepen.”

Waarom heeft cd&v, en dan vooral voorzitter Sammy Mahdi, het zo hard gespeeld? Voor hem is dit toch gezichtsverlies?

“Zeker, vooral omdat zelfs bij cd&v veel mensen zeggen dat dit gewoon een goed akkoord is, waar ook voor hun partij heel wat eten en drinken in zit. Er zijn veel verdedigbare maatregelen. Dan kan je je inderdaad de vraag stellen waarom dit zo lang moest duren.

“Bij cd&v klinkt dat ze al maanden geleden hebben gezegd dat de vaste indexatie van de kinderbijslag een dealbreaker zou kunnen zijn. Ze hebben dat al aangegeven toen Hilde Crevits Wouter Beke verving als minister van Welzijn. Jan Jambon heeft dat volgens hen te laat beseft. ‘Het is niet onze schuld dat dit nu pas op tafel is gekomen’, zeggen veel cd&v’ers.

“Dat is een deel van de waarheid. Een ander deel van de waarheid is wat de andere partijen zeggen: je kan niet zomaar terugkomen op gemaakte afspraken. Jarenlang werd de kinderbijslag jaarlijks met 2 procent geïndexeerd. Deze regering heeft beslist om dat bedrag voortaan jaarlijks met 1 procent te verhogen. Zo’n besparing kan je niet zomaar terugdraaien, zeggen N-VA en Open Vld.

Jan Jambon tijdens de septemberverklaring. Beeld Tim Dirven
Jan Jambon tijdens de septemberverklaring.Beeld Tim Dirven

“Cd&v zit in een rotsituatie. Amper een jaar geleden heeft de partij de besparing mee goedgekeurd, met toenmalig minister van Welzijn Wouter Beke. Nu heeft cd&v de perceptie tegen. Want de indexatie is dan wel opnieuw verhoogd, van 1 naar 2 procent, maar de kinderbijslag is nog steeds niet gekoppeld aan de spilindex. Dus die stijging is bijlange niet genoeg om de inflatie van ruim 10 procent te compenseren. Op een jaar tijd is het kindergeld zo een pak minder waard geworden. Cd&v komt er dus twee keer op rij slecht uit.”

Is er ook binnen cd&v onenigheid?

“Dat Hilde Crevits gisteren naar Brussel is afgezakt, is veelzeggend. De dagen voordien werd aan iedereen gezegd dat haar gezondheidstoestand te slecht was om haar ziekenbed te verlaten, dat ze zeker niet naar Brussel zou gaan om te onderhandelen. Uiteindelijk heeft ze dat toch gedaan, om Mahdi te zeggen: ‘Het is genoeg geweest.’ Dat maakt duidelijk hoe hard Crevits die deal wou doordrukken.

“Sammy Mahdi heeft er een punt van gemaakt om te tonen dat zijn partij onverzettelijk kan zijn, en niet altijd het compromis moet slikken. Maar door te spreken over een ‘rode lijn’ heeft hij zichzelf in een onmogelijke hoek gemanoeuvreerd. Dan heb je twee opties: ofwel geef je toe omdat je je punt niet kan halen, ofwel blijf je op je principe staan en dan moet je je conclusies trekken en eruit stappen.”

Wat betekent dit nu voor de rest van de legislatuur?

“De legislatuur duurt nog zo’n anderhalf jaar. Wel, dat worden nog achttien lange maanden. Er zijn nog veel ‘shitdossiers’, en die zijn na de voorbije dagen alleen maar moeilijker geworden. Er is een diepe vertrouwenscrisis. Ventilus zou weleens over de verkiezingen getild kunnen worden. Dit zal wellicht het laatste grote wapenfeit van deze regering zijn, want toegiften aan elkaar zullen niet meer gedaan worden.”

Hoe groot acht je de kans dat deze drie partijen ook na de verkiezingen van 2024 met elkaar doorgaan? Vooruit loopt zich nadrukkelijk warm.

“Voor alles geldt: de kiezer moet beslissen. Als op verkiezingsavond blijkt dat enkel met deze drie partijen een meerderheid gevormd kan worden, dan vallen alle andere scenario’s weg.

“Het heeft er wel alle schijn van dat N-VA-voorzitter Bart De Wever geen meerderheid zal kunnen vormen met Vlaams Belang. Zelfs als hij dat zou willen. Dan zijn er drie centrumpartijen waar De Wever wel mee zou kunnen regeren: cd&v, Open Vld en Vooruit.

“Tot voor kort was het algemene idee dat Open Vld weleens op de wip zou kunnen zitten omdat het tussen de Wever en Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert helemaal niet botert. De afgelopen dagen hebben het vertrouwen tussen de liberalen en N-VA versterkt. Cd&v toonde zich dan weer geen betrouwbare coalitiepartner. Met Vooruit is de verstandhouding, zeker tussen de voorzitters, zeer goed. De kans is groot dat in 2024 N-VA en Vooruit de spil van de Vlaamse regering vormen, en dat ze vervolgens met een regeerakkoord naar Open Vld en cd&v stappen, en zien wie het minst moeilijk doet.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234