Zaterdag 08/05/2021

AnalyseBart Eeckhout

Het Sophie Wilmès-trauma dat Alexander De Croo liever niet herbeleeft

Beter doen dan Wilmès is een leidraad in het coronabeleid van de regering-De Croo. Beeld BELGA
Beter doen dan Wilmès is een leidraad in het coronabeleid van de regering-De Croo.Beeld BELGA

Mocht premier Alexander De Croo (Open Vld) maandag wel de vlucht vooruit nemen? Dat vraagt menig Wetstraatsterrenwichelaar zich af. Wie zich het falende beleid van het vorige kabinet, onder leiding van Sophie Wilmès (MR), herinnert, begrijpt beter waarom de eerste minister dit risico nam. Hoofdredacteur Bart Eeckhout analyseert de politieke week.

Het is geen nieuws: veel is niet goed gegaan in de Belgische en Europese bestrijding van het coronavirus, tot in de huidige vaccinatiecampagne toe. Veel van die miserie valt te catalogiseren als wat socio­loog Luc Huyse ‘bestuurlijke pech’ noemt: een onbeheersbare catastrofe die ook bewindslieden overkomt. Zelfs het feit dat een wereldwijde gezondheidscrisis net uitbreekt wanneer beslist is om een voorraad beschermingsmateriaal niet te vervangen zou je, met zéér veel goede wil, als pech kunnen omschrijven.

Van een andere orde is de beslissing van de vorige federale regering – én van de deelregeringen – om vanaf 23 september versoepelingen in het beleid toe te staan. Die bewuste politieke keuze op een moment dat de besmettingscijfers alweer alarmerend aan het stijgen waren, is aantoonbaar fout uitgedraaid. De tweede besmettingsgolf piekte in de daaropvolgende weken bijna nergens in Europa zo hoog als in België.

Des te verrassender is het dat we de afgelopen weken toch weer een herhaling van die fatale zetten leken te gaan krijgen. Net als in de aanloop naar de Veiligheidsraad van september draafden ook nu weer tal van belangengroepen op om een versoepeling in hun voordeel te bepleiten. Net als toen komen die begrijpelijke vragen om bevrijding helaas nogal ongelegen, want ook nu weer beginnen de besmettings- en hospitalisatie­curves te stijgen.

Nog opmerkelijker is dat ook politici allerhande met de roep om versoepeling meebuigen. In september hadden liberale regeringsleden Wilmès en Maggie De Block de hand in de herschikking van het expertencomité zodat het vizier meer op versoepeling kon worden gezet. Tegelijk blokte de PS-regeringsleider in Brussel, Rudi Vervoort, de regionale coronabarometer af (met steun van de N-VA namens Vlaanderen), omdat anders snel zou blijken dat de cijfers in de hoofdstad al dieprood kleurden.

Ditmaal zijn het vooral de Franstalige regeringspartijen MR en Ecolo die elkaar met straffe statements over versoepeling beconcurreren. Toch zien we hier geen communautaire kloof tussen het soepele, ‘latijnse’ zuiden en het strenge, ‘puriteinse’ noorden van het land. Ook in Vlaanderen proberen N-VA en VB en in mindere mate Open Vld, Groen en CD&V de zucht om bevrijding te vertolken. Zo kan het dat we amper vijf maanden na een bestuurlijke stommiteit waarvan iedereen dacht dat we ze nooit meer zouden herhalen, toch weer naar hetzelfde, glibberige pad gelokt worden.

En toen deed Alexander De Croo iets wat hij als regeringsleider nog niet eerder deed: hij speelde soloslim. Op een inderhaast bijeengeroepen persbriefing liet de premier afgelopen maandag bijgevolg experts modellen ontvouwen. Die toonden dat versoepelen voor april of mei met grote risico’s gepaard zou gaan. Beslist of aangekondigd werd er niets, maar de ontnuchterende boodschap was wel duidelijk.

Het kan nog

Met de persactie verraste De Croo zelfs de eigen coalitiepartners. Net toen de invitatie in de redactiemailboxen viel, betuigde de groene vicepremier Petra De Sutter nog gloedvol haar steun aan de oproep van jongerenorganisaties om bij mogelijke versoepelingen eerst aan de jeugd te denken. Vooral Franstalige tanden knarsten. Een oud zeer: in het zuiden des lands wordt al veel langer met frustratie vastgesteld dat het beheer van de coronacrisis door Vlaamse regeringsleden en experts wordt gemonopoliseerd.

De Croo was vicepremier onder Wilmès op het moment van de noodlottige Veiligheidsraad. Hij outte zich toen niet als een dissident, maar mocht wel enkele weken later al als eerste minister de brokken ruimen. Dat trauma herbeleeft De Croo liever niet. Beter doen dan Wilmès is een leidraad in het coronabeleid van de nieuwe regering.

De soloactie contrasteert met de collegiale en coachende stijl die De Croo als regeringsleider hanteert. Onder de inhoudelijke boodschap zit dan ook een politieke verscholen. Tussen het Wetstraat-gekakel wilde de premier even tonen wie de baas in de kippenren is. Het is een signaal dat in eerste instantie voor MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez bedoeld lijkt. Die stelt zich wel vaker op als een freelance-vicepremier, bij gebrek aan MR-sterkhouders in de regering.

Zo herstelt de premier het primaat van de politiek. Dat klinkt paradoxaal, want politici die zich door wetenschappelijk advies laten leiden, krijgen juist het verwijt dat ze hun eigen verantwoordelijkheid aan De Experts uitbesteden. Het alternatief is evenwel, zo bleek afgelopen week weer, een optelsom van particuliere belangen, waarbij de grootste lobbyist wint. Terwijl de politiek, in de nobele zin van het woord, toch het algemene belang zou moeten dienen.

Toch heeft ook de omzichtige koers van Alexander De Croo en zijn vice Frank Vandenbroucke (sp.a) een kwetsbare flank: het vaccinbeleid. Om Covid-19 geruststellend onder de knoet te krijgen en de poorten van het Rijk der Vrijheid eindelijk te openen, is een massale vaccinatie onontbeerlijk. Stilaan is wel duidelijk dat de Europese Unie niet bij de rapsten zal zijn in de vaccinatiecampagne. En binnen de EU is België dan wel niet de traagste leerling, maar toch ook weer niet de meest vooruitziende, zoals Denemarken. Pijnlijk, want elke verloren dag kost mensenlevens en vreet aan de al uit elkaar rafelende vezels van samenleving en economie.

Een ommekeer kan nog. De goedkeuring van het nieuwe vaccin van Johnson & Johnson zou eindelijk wat tempo in de campagne kunnen brengen. De voorzichtige, maar vertragende optie om zoveel mogelijk mensen zo snel mogelijk twee vaccinshots te geven, zou verlaten kunnen worden. De vaccincampagne van het ‘team van 11 miljoen Belgen’ doet stilaan wel denken aan de kwalificatiestrijd van de vroegere Rode Duivels. Altijd is er weer een tegenvaller, maar mathematisch kan het nog.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234