Zaterdag 27/11/2021

AchtergrondVlaanderen

Het nieuwe Vlaamse museum is virtueel. ‘Nooit gezegd dat het er één uit baksteen zou worden’

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

Het door de Vlaamse regering groots aangekondigde museum voor de Vlaamse geschiedenis draait uit op een sisser. Het wordt een digitaal platform dat onder meer de al bestaande museumcollecties verzamelt.

Vlaamse cultuur als katalysator van een Vlaams zelfbewustzijn: dat was de onderliggende gedachte bij de cultuurplannen van de nieuwe Vlaamse regering. Naast een canon, die de hoogtepunten van de Vlaamse cultuur moest vastleggen, wou de regering-Jambon ook snel werk maken van een museum dat de Vlaamse geschiedenis en cultuur in de verf zou zetten.

Dat museum krijgt stilaan vorm: de regering kiest voor een virtueel platform. Hoe dat eruit moet zien, is nog onduidelijk. In een nota aan de regering schrijft Vlaams minister-president en minister van Cultuur Jan Jambon (N-VA) dat het meer moet worden dan een website met informatie over de Vlaamse meesters. Er wordt gedacht aan allerhande digitale toepassingen die de Vlaamse cultuur tot in de huiskamer moeten brengen of al bestaande collecties door middel van virtual reality kunnen verrijken. Een projectleider moet de komende jaren het platform – waarvoor nu al 1 miljoen euro wordt uitgetrokken – concreet uitwerken.

De beloftes over moderne technologieën kunnen niet verhullen dat de plannen ver liggen van de ambities die spraken uit het regeerakkoord. Van een nieuw Vlaams cultuurhuis is geen sprake – een digitale toepassing is zelfs moeilijk een museum te noemen. Bij CD&V en Open Vld is off the record te horen dat een nieuw Vlaams museum nooit heel realistisch was. “Er is nooit gezegd dat het een museum uit baksteen zou worden”, klinkt het bij N-VA.

Ook in de sector is te horen dat de bijgestelde ambities logisch zijn. Er was gewoon geen nood aan een nieuw museum. Bovendien was het verzet vanuit de sector groot omdat Jambon tegelijk besloot om flink de knip te zetten in het culturele veld. Grote investeringen in een nieuw gebouw smaakten voor velen extra zuur.

“Wij zeiden altijd: tel de bestaande museumcollecties samen, dan heb je je Vlaams museum”, zegt Patrick Allegaert van het Vlaams Museumoverleg. “Het was een idee dat totaal niet leefde binnen het Museumoverleg, en ook ideologisch was er wel wat weerwerk. We zagen ook enkel praktische problemen: waar gingen ze bijvoorbeeld de topstukken uit de Vlaamse kunst halen om in hun museum te hangen?”

Dringender noden

Die overweging speelde inderdaad mee in de beslissing om voor een virtueel platform te kiezen. “Het is niet realistisch om ervan uit te gaan dat al deze erfgoedbeheerders bereid zijn om topstukken of sleutelwerken uit hun collecties in langdurige bruikleen te geven”, klinkt het in de nota van Jambon. Het is ook de bedoeling om niet alleen kunst maar ook immaterieel en onroerend erfgoed en historische gebeurtenissen in de kijker te zetten. Dat blijkt moeilijk in een fysiek museum onder te brengen.

Annick Schramme, professor cultuurmanagement aan de Universiteit Antwerpen, is niet verbaasd. “Het was al langer duidelijk dat de ideeën van de minister-president geëvolueerd waren, weg van een fysiek gebouw. Door de coronacrisis zijn er ook simpelweg andere, dringendere noden. Dit plan past wel in de digitale omwenteling in het culturele veld, die door corona enkel versneld is. Al moet het project om succesvol te zijn wel meer worden dan een website: het moet op een innovatieve manier gebracht worden.”

Vlaams Parlementslid Katia Segers (sp.a) ziet vooral geldverspilling. “1 miljoen euro, dat is veel geld dat je beter kan besteden dan aan een museum dat niemand wil. Het was een project met een duidelijke agenda: de constructie van een Vlaamse gedachte om de geesten te laten rijpen voor de onafhankelijkheid. Dat is voor ons natuurlijk geen goede finaliteit. Dan is een digitaal portaal nog the least of the worst. Al denk ik wel dat sommigen zich iets anders hadden voorgesteld bij de opmaak van het regeerakkoord.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234