Woensdag 25/11/2020

AnalyseJoël De Ceulaer

Het motto dat N-VA zo graag gebruikt voor jongeren met een migratieachtergrond, is nu van toepassing op De Wever zelf

Ben Weyts heeft nog een kans. Als zijn gok goed uitpakt, zal hij ermee wegkomen. Bart De Wever lijkt zijn kans te hebben verkeken.Beeld BELGA

De machtigste politici van Vlaanderen zouden uitstekend gedijen in een goktent. Ze nemen risico’s die niet alleen het land, maar ook henzelf hard kunnen treffen.

We mogen van geluk spreken dat de Belgen de dappersten aller Galliërs zijn, want in tegenstelling tot de meeste van onze buurlanden hebben wij niet af te rekenen met één crisis, maar ligt er al geruime tijd nog een bijkomende noodtoestand op ons bord. Er is het virus dat ons relatief gezien veel harder getroffen heeft dan alle andere landen in de wereld, én er is de formatie die ons een nieuwe wereldtitel dreigt op te leveren. In beide crisissen valt het op hoe roekeloos onze bevoegde en machtigste politici ermee omgaan. Het idee dat wij bestuurd worden door wijze, verstandige lieden die zich als een goede huisvader over het lot van onze natie ontfermen, houdt momenteel geen stand.

In de coronacrisis deed de eerste vlaag van roekeloosheid zich voor toen bij de exit in juni en juli plots alles toegelaten was wat niet verboden was, en iedereen elke week 15 andere mensen mocht ontmoeten. Er werden nog 85 besmettingen per dag opgetekend, en in deze krant, in deze bijlage, zei de Amerikaanse expert Yaneer Bar-Yam al op 31 mei dat we nog even moesten doorbijten, om de curve echt plat te slaan. Hebben we niet gedaan – al denken veel politici en experts nu dat zulks beter wél was gebeurd.

Russische roulette

De tweede golf van roekeloosheid breekt aan op 1 september, als de scholen opnieuw op volle kracht zullen starten voor álle leerlingen van 3 tot 18 jaar oud. Met die verrassende beslissing wil minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) krachtdadigheid en leiderschap tonen – onder goedkeurend applaus van, zo mag worden aangenomen, de meerderheid van Vlaamse ouders en schoolgaande kinderen.

Toch gebiedt de eerlijkheid ons om hier, in deze krant, in deze bijlage, aan te stippen dat hij daarmee een fameuze gok waagt. Er circuleert nog zoveel virus dat België op de wereldkaart bloed­rood kleurt, het wordt hoe langer hoe duidelijker dat kinderen wellicht een grotere rol spelen in deze pandemie dan aanvankelijk gehoopt of gedacht, en scholen zijn ideale omgevingen voor verdere verspreiding: veel volk dat urenlang zit te ademen en praten in vaak slecht geventileerde ruimtes. Om het met viroloog Steven Van Gucht te zeggen: eigenlijk grijpt straks elke dag in elke school een “massa-evenement” plaats. Dat is even slikken.

Weyts zal dezer dagen af en toe wat langer wakker liggen dan gewoonlijk, want niemand weet hoe dit zal uitpakken. Valt het mee? Dan boft hij. Valt het tegen en worden scholen brandversnellers voor het virus? Dan heeft hij pech. Laten we niet om de hete brij heen dansen: de minister speelt Russische roulette. Niet dat de scholen dicht moeten blijven, dit is geen verhaal van alles of niets – maar meer nuance en differentiëring, met slimme spreiding en meer mogelijkheden tot afstandsonderwijs: het zou mooi geweest zijn. Nu kunnen we enkel onze ogen sluiten, in het duister springen en hopen op het beste.

Kansen verkeken

Ook in de ronduit ellendige formatiecrisis valt op hoe roekeloos de hoofdrolspelers zich gedragen. Als we meer dan een jaar na de verkiezingen nog geen uitzicht hebben op een volwaardige regering – zelfs niet met dat virus dat al aan 10.000 landgenoten het leven kostte – dan wil dat zeggen dat wijsheid en verantwoordelijkheidsgevoel dun gezaaid zijn onder ’s lands partijvoorzitters. Een hard vonnis, dat geen uitzondering kent.

Maar verantwoordelijkheid neemt toe met macht en impact. En dus is dat vonnis harder voor N-VA-voorzitter Bart De Wever. Ook hij gedraagt zich ronduit roekeloos. Zijn eerste gok die verkeerd uitpakte, was de Marrakeshcrisis – ja, dat noemden we toen ‘een crisis’. Die gok kostte hem 20 procent van zijn stemmen en gaf Vlaams Belang een stevige boost. Zijn tweede gok was het tergende, maandenlange uitstelgedrag – dat al begon met koninklijke opdrachthouders Geert Bourgeois (N-VA) en Rudy Demotte (PS), die vonden dat samenwerken niet mogelijk was wegens die “grand canyon” tussen hun partijen.

Toen corona toesloeg en uitstelgedrag aan misdadigheid begon te grenzen, schakelde De Wever plotseling over naar de retoriek van het staatsmanschap. Maar zijn gedrag bleef even roekeloos. Een eerste toenadering met Paul Magnette hielp hij torpederen door op televisie te solliciteren naar het premierschap en uitzicht op een staatshervorming. Een tweede, zeer vergevorderde overeenkomst met de PS-voorzitter schoot hij aan flarden door in Terzake Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert, de enige partner die hij nog nodig had, openlijk te schofferen en in één moeite door diens Franstalige evenknie Georges-Louis Bouchez (MR) tot op de grond af te branden. Toen Lachaert een paar dagen later door een journalist werd opgewacht na zijn laatste gesprek met preformateurs Magnette en De Wever, stond hij zichtbaar te trillen. Tot zover paars-geel.

Holle retoriek

Als Lachaert er nu in slaagt om een Vivaldi-coalitie op de been te brengen, dan heeft Bart De Wever geen grammetje munitie meer om daarop te schieten. Het motto dat N-VA zo graag gebruikt als het over jongeren met een migratieachtergrond gaat, is immers zeker van toepassing op hemzelf: wie een kans krijgt, moet die kans grijpen – en niet de schuld op anderen steken als het niet lukt. Tenzij CD&V-voorzitter Joachim Coens zo roekeloos is om zijn lot te blijven verbinden aan dat van N-VA – wat voor zijn partij de finale verdamping zou inzetten – zit N-VA straks broederlijk naast Vlaams Belang in de oppositie, als vormden ze een officieus kartel. Veel tragischer kan het niet worden, voor de man wiens levensdoel het ooit was om het Vlaams-nationalisme te fatsoeneren.

Ben Weyts heeft nog een kans. Als zijn gok met de scholen goed uitpakt, zal hij er vlotjes mee wegkomen. Bart De Wever lijkt zijn kans deze week te hebben verkeken. Hij zal het staatsmanschap niet bereiken. Bij gebrek aan concurrentie zal hij retorisch nog een tijd boven zijn collega’s blijven uitsteken. Maar die retoriek klinkt steeds holler. Zo breekt, na een historische en ongeremde opmars, straks wellicht het tweede hoofdstuk aan in de loopbaan van de sterkste politicus van deze eeuw. Dat wordt boeiend.

In het licht van de roekeloosheid waarmee zowel de virale als de politieke crisis wordt beheerd, nog snel deze suggestie: behalve het zorgpersoneel verdienen ook journalisten die al maandenlang elke dag het politieke gespin moeten aanhoren, een fikse opslag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234