Zaterdag 17/04/2021

AchtergrondIsraël

Het eigenbelang van twee partijleiders dreigt Israël weer naar de stembus te voeren

Benjamin Netanyahu en Benny Gantz.  Beeld AFP
Benjamin Netanyahu en Benny Gantz.Beeld AFP

Een half jaar nadat Israël eindelijk een nieuwe regering kreeg, dreigt het land alweer naar de stembus te moeten. De crisis draait op het eerste gezicht om de staatsbegroting, maar eigenlijk zou de regering om twee andere redenen struikelen. Eén: Benjamin Netanyahu wil premier blijven. Twee: Coalitiepartner Benny Gantz wil premier worden.

Toen de twee aartsrivalen dit voorjaar met elkaar in zee gingen, vroeg iedereen zich direct af hoelang dat stand zou houden. Het land hing volledig in de touwen, omdat er in één jaar tijd drie keer verkiezingen waren gehouden die telkens weer geen regering opleverde, en daar kwam de coronacrisis nog eens overheen. Om een vierde stembusgang te voorkomen, staken Netanyahu (Likoed) en Gantz (Blauw Wit) de koppen nog één keer bij elkaar en kwamen toch tot een akkoord.

Hierop viel de partij van Gantz onmiddellijk uit elkaar. Hun belangrijkste speerpunt was juist dat Netanyahu geen premier meer mocht worden, en zijn medepartijleiders waren woedend dat Gantz met hem in het bootje stapte. Ook zijn kiezers voelden zich bedrogen, maar tegelijkertijd overheerste een gevoel van opluchting. Liever dit, dan nog een keer verkiezingen.

Machtsstrijd

De machtsstrijd tussen Netanyahu en Gantz heeft de coalitie echter van het begin af aan verlamd. Volgens het regeerakkoord mag Netanyahu de eerste achttien maanden premier zijn, en zal Gantz het stokje in november 2021 van hem overnemen. Maar de inkt van het akkoord was nog niet droog, of Netanyahu probeerde te voorkomen dat die wisseling van de wacht ooit zou plaatsvinden.

Gantz zag dat allang aankomen, en had voor de zekerheid nog een extra clausule in het regeerakkoord bedongen: als één van de twee partijen de regering zou laten vallen, zou de leider van de andere partij waarnemend premier worden. Maar er zit één maas in het net. Als de regering geen begroting aanneemt, komt deze automatisch ten val, en wordt de zittende premier de waarnemende premier.

Deadline

Daar lijkt Netanyahu nu op aan te sturen. Likud houdt de begroting al maandenlang tegen, en probeert Blauw Wit te bewegen om opnieuw over het regeringsakkoord te onderhandelen en de termijn van Netanyahu te verlengen, ten koste van Gantz. De deadline nadert: als er op 23 december om middernacht nog geen begroting voor 2020 ligt, wordt het parlement ontbonden en volgen er op 23 maart verkiezingen.

Dat zou het einde van Gantz betekenen. Door zijn samenwerking met Netanyahu is zijn populariteit tot een dieptepunt gedaald, en volgens de peilingen staat zijn partij Blauw Wit op instorten.

Maar ook voor Netanyahu staan de sterren niet gunstig. De premier hoopt een coalitie te gaan leiden die hem gunstig gezind is, zodat deze hem kan helpen te ontkomen aan de rechtszaken wegens corruptie en machtsmisbruik die hem boven het hoofd hangen. Maar dat lijkt er nu niet in te zitten: volgens de peilingen hebben zijn grootste rivalen op rechts (Gideon Sa’ar, Naftali Bennet en Avigdor Liberman) samen meer zetels dan zijn eigen Likoedpartij, en zowel Sa’ar als Liberman hebben gezworen geen coalitie met Netanyahu te willen.

En zo dreigt het eigenbelang van Netanyahu en Gantz het land opnieuw naar de stembus te voeren, maar kan het ook datzelfde eigenbelang zijn, dat hen op het laatste moment nog een oplossing doet vinden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234