Dinsdag 07/04/2020

AnalyseFederale formatie

Het coronavirus biedt een enorme kans voor de koninklijke opdrachthouders

Joachim Coens (CD&V)Beeld Tim Dirven

Door de onrust rond het coronavirus zouden we het haast vergeten, maar dit land heeft nog altijd geen nieuwe regering. Daarom: hoe zou het nog zijn met de koninklijke opdracht van Patrick Dewael (Open Vld) en Sabine Laruelle (MR)? De economische impact van het coronavirus biedt hen misschien wel een unieke kans.

Zoals aangekondigd hullen Dewael en Laruelle zich voorlopig in stilzwijgen. Bij aanvang van hun opdracht, vorige week woensdag, maakten de voorzitters van de Kamer en de Senaat duidelijk dat ze zouden werken “in het meest volslagen mutisme”. Zo hopen ze de rust te doen weerkeren in de federale onderhandelingen.

Wat is er de afgelopen week dan zoal gebeurd? Niet niks, maar ook niet bijster veel. Daarvoor waren gewoon niet genoeg hoofdrolspelers beschikbaar. N-VA-voorzitter Bart De Wever ging skiën, PS-voorzitter Paul Magnette trok naar het buitenland, Open Vld-vicepremier Alexander De Croo was in New York om een VN-Veiligheidsraad over Syrië te leiden.

Dewael en Laruelle belegden daarom een aantal vergaderingen met de politici die wel thuisbleven. Ze zagen onder meer een N-VA-delegatie met Theo Francken. Ook CD&V-voorzitter Joachim Coens ging al op de koffie. Begin volgende week staat een ontmoeting met Groen-voorzitter Meyrem Almaci gepland.

“Grote vooruitgang is er nog niet, maar er wordt in alle stilte wel flink doorgewerkt”, luidt het in de omgeving van Dewael en Laruelle. Daar wordt benadrukt dat het liberale duo meer wil doen dan zomaar ‘een rondje rijden’, in afwachting dat koning Filip iemand uitstuurt om de formatie echt te herlanceren.

Dewael heeft als voormalig voorzitter van de onderzoekscommissie naar de aanslagen van 22 maart al bewezen dat hij partijen kan samenbrengen in moeilijke omstandigheden. Laruelle is een nobele onbekende in Vlaanderen, maar ze staat wel behoorlijk hoog aangeschreven binnen de MR.

Formatie

Feit blijft: negen maanden na de verkiezingen van 26 mei 2019 is er nog altijd geen zicht op een regering. 

Paars-geel lijkt voorgoed van de baan na de harde ‘non’ van Magnette twee weken geleden. Het enige alternatief – een zogenaamde Vivaldi-coalitie met de socialisten, liberalen, groenen en christendemocraten – botst op weerstand binnen CD&V en Open Vld. Beide partijen vrezen dat de formule te ver naar links doorhangt.

De kans dat Dewael en Laruelle zelf een doorbraak forceren in de formatie, lijkt klein. Wat ze wel kunnen doen, is alle betrokken partijen laten inzien dat de opties stilaan beperkt zijn, namelijk: Vivaldi uitproberen of verkiezingen riskeren.

De komende dagen zal duidelijk worden of het überhaupt de moeite loont om Vivaldi een kans te geven. Vrijdagavond heeft de Kamer een doorlichting van de Raad van State van de nieuwe abortuswetgeving ontvangen. Die ziet geen bezwaren bij het wetsvoorstel om abortus mogelijk te maken tot 18 weken.

Voor de paars-groene partijen vormt dit wetsvoorstel een belangrijke pas voorwaarts. Voor CD&V gaat het te ver. Duwen de paars-groenen door? Of kunnen de twee kampen elkaar ergens vinden? CD&V heeft al laten verstaan dat de partij niet tot een regering toetreedt als die haar ethische punten opzijschuift.

Koning Filip, Sabine Laruelle (MR) en Patrick Dewael (Open Vld)Beeld Photo News

Tegelijk moet er snel werk worden gemaakt van een noodbegroting. Tegen 15 maart moet ons land zijn begroting indienen bij Europa. De uittredende regering wil het oplopende tekort terugdringen, maar daarvoor mankeert ze zetels. Premier Sophie Wilmès (MR) is op zoek naar partners in het halfrond.

Een recente analyse in Le Soir leert dat de regeringspartijen MR, Open Vld en CD&V de laatste maanden het vaakst zijn gedepanneerd door sp.a, PS, Groen, Ecolo en cdH. Ook voor de voorlopige twaalfden. Misschien kan de opmaak van de noodbegroting als logisch opstapje dienen voor de Vivaldi-coalitie.

Druk op de ketel

De verspreiding van het coronavirus zet intussen extra druk op de ketel. De Belgische, Europese en internationale beurzen zijn aan een rampzalige week bezig – de ergste sinds de crisis in 2008. Tal van bedrijven vrezen een groot omzetverlies. Het scenario van een ‘stagflatie’ dreigt: de combinatie van een stagnerende economie en toch een inflatie, omdat de prijzen stijgen door het dalende aanbod.

CD&V-voorzitter Coens maakt zich zorgen. “Misschien kunnen we eens spreken over een ‘coronacoalitie’ van zij die daar iets aan willen doen, van wie de begroting op orde wil zetten, de competitiviteit wil aanpakken, de koopkracht van de mensen wil verbeteren”, suggereerde hij vanochtend op Radio 1.

Tegelijk bleef Coens wel aansturen op een federale regering met een Vlaamse meerderheid. De Vivaldi-coalitie heeft die niet. Om een Vlaamse meerderheid te hebben in het parlement is de N-VA onontbeerlijk.

Kan het coronavirus een rol spelen in de onderhandelingen? In 2011 was de aanhoudende druk van de financiële markten en grote ratingsbureaus alvast een belangrijke reden waarom CD&V en Open Vld finaal besloten om N-VA los te laten. Uit angst voor een diepe economische crisis werd de regering-Di Rupo I gemonteerd.

Na een lange politieke crisis zorgde een gebeurtenis van buitenaf er toen voor dat de grote ideologische verschillen tussen de toekomstige coalitiepartners werden overbrugd. Dat de nood om iets te doen groter werd dan de angst om iets doen. De geschiedenis herhaalt zich niet, maar rijmt wel.

Vlaams Belang ziet de bui hangen. In een fel persbericht laakt voorzitter Tom Van Grieken de “doorzichtige en valse” communicatie van Coens. “Het lijkt er meer en meer op dat de CD&V stoer theater heeft gespeeld de afgelopen weken.” 

Voor Van Grieken is de uitvinding van de ‘coronacoalitie’ een opening naar de Vivaldi-coalitie. Hij blijft nieuwe verkiezingen eisen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234