Vrijdag 18/10/2019

Raad van Europa

Helpt Rusland Didier Reynders straks aan zijn Europese topjob?

Didier Reynders op een partijcongres. Beeld tim dirven

Komt Didier Reynders (MR) aan het hoofd te staan van de Raad van Europa? Er breken cruciale dagen aan. Eerste belangrijke vraag: welke rol gaan de Russen spelen?

Woensdag weet buitenlandminister Didier Reynders (MR) of hij zijn Europese topjob beet heeft. Dan stemt de assemblee van de Raad van Europa over wie de instelling mag gaan leiden: hij of zijn Kroatische tegenkandidate Marija Pejcinovic Buric. Toch is het maandag ook al een uiterst belangrijke dag voor de strijd om secretaris-generaal te worden. Er wordt namelijk beslist of de Russen opnieuw stemrecht krijgen in de Raad van Europa. 

Met 18 op 324 zitjes kunnen zij weleens het verschil maken in wat aangekondigd wordt als een nipte strijd. Om het in sporttermen te zeggen: het is ‘money time’ voor Reynders. De komende dagen valt alles in zijn plooi.

De Raad van Europa, een instelling met 47 lidstaten over heel Europa, houdt zich vooral bezig met mensenrechten. De Russen werd het stemrecht ontnomen na de annexatie van de Krim in 2014. Als tegenzet legden de Russen hun jaarlijkse bijdrage als lidstaat stil. Die financiële aderlating kwam hard aan bij de Raad. 

MH17, Skripal en Georgië

Onze landgenote Petra De Sutter, die namens Groen in de assemblee van de Europese Raad zetelt, bereidde een rapport voor om de Russische delegatie weer toe te laten, onder voorwaarden. Dat rapport, dat eerder al in een commissie werd goedgekeurd, moet nu van het voltallige Parlement groen licht krijgen.

De race is nog niet gelopen, mede omdat de politieke actualiteit roet in het eten dreigt te gooien. Vorige week kwam er een langverwacht onderzoek uit naar het neerhalen van vlucht MH17 boven Oekraïne. Opnieuw was er bewijslast dat Moskou betrokken is. Tegelijk lopen in Georgië de spanningen met Rusland weer op, met massale straatprotesten als gevolg. Vanuit die landen wordt hevig gelobbyd om het rapport alsnog te kelderen. Maar ook bijvoorbeeld de Britten zijn niet van plan om de Russen nog iets te gunnen. De vergiftiging van de Russische dubbelspion Sergei Skripal vorig jaar op hun grondgebied, ligt nog te vers in het geheugen.

De Sutter vindt vooral steun bij de West-Europese landen. Door de Russen weer te betrekken bij de Raad van Europa, blijft er een belangrijk diplomatiek kanaal open. En vooral: de Russische burgers kunnen weer een beroep doen op het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, de belangrijkste exponent van de Raad van Europa.

Diplomatiek mijnenveld

Wat opvalt: zowel Reynders als Buric houdt zich erg op de vlakte. Ze weten dat ze zich in een diplomatiek mijnenveld begeven. Wie zich te pro-Russisch profileert (of ook maar die indruk geeft), riskeert de steun te verliezen van andere lidstaten. Maar even goed geldt: wie al te streng is voor Poetin en co loopt schade op. De steun van de 18 Russische Parlementsleden ben je dan zeker kwijt – als ze effectief mogen meestemmen.

Reynders is licht favoriet voor de finale stemming op woensdag. Met zijn twintig jaar ervaring in de regering, waarvan acht als buitenlandminister, beschikt hij duidelijk over de beste adelbrieven. Ook kwam hij inhoudelijk beter uit de verf.

De Kroatische Buric van haar kant heeft het voordeel dat ze uit een van de ‘nieuwe Europese landen’ komt en dat ze een vrouw is. Zo geldt ze meer als de kandidaat van de politieke vernieuwing. Bovendien kan ze als christen-democrate rekenen op steun uit de EVP-fractie, die veruit de grootste is. 

Al moet daarbij meteen worden opgemerkt dat de fractiediscipline een stuk minder sterk is dan in andere parlementen. De nationale gevoeligheden spelen evengoed een rol. “Niemand kan voorspellen welke kant het zal uitdraaien”, zegt Open Vld’er Rik Daems, die de liberale fractie voorzit.

De nieuwe secretaris-generaal treedt pas in oktober aan. Hij strijkt een jaarlijkse vergoeding op van 320.000 euro, waar geen belastingen op betaald moeten worden. 

Drie Europese topjobs, drie Belgische liberalen kandidaat

Reynders is in de running om secretaris-generaal te worden bij de Raad van Europa. In de organisatie zetelen 47 landen uit het hele Europese continent, van IJsland tot Oekraïne. Ze houdt zich vooral bezig met mensenrechten. De bekendste exponent is het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. De instelling is niet te verwarren met de Europese Raad, het overlegorgaan tussen de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie. 

Binnen de Europese Unie is momenteel druk overleg aan de gang over de verdeling van enkele andere topjobs. De benoeming van Reynders staat daar volledig los van. 

Zo moet de EU op zoek naar een opvolger van Jean-Claude Juncker als voorzitter van de Europese Commissie. Tegelijk moeten de jobs worden ingevuld van die van Europese president (opvolger van Donald Tusk), de Parlementsvoorzitter en de Europese buitenlandminister. Traditioneel worden die verdeeld onder de drie grote politieke families. 

Op dat niveau lopen nog twee andere Belgische liberalen rond met ambities. Premier Charles Michel (MR) wordt genoemd als outsider om de nieuwe Europese president te worden, Open Vld’er Guy Verhofstadt hoopt op de job van Parlementsvoorzitter. Zeker voor Verhofstadt lijken de kansen erg beperkt.

Afgelopen donderdag geraakten de staatshoofden en regeringsleiders er niet uit bij een eerste onderhandelingsronde. Volgende week maandag staat er nieuwe poging op het programma.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234