Dinsdag 29/09/2020

AchtergrondFederale formatie

Haast niemand gelooft nog in een federale regering met meerderheid

Voorzitters Georges-Louis Bouchez (MR), Egbert Lachaert (Open Vld), Joachim Coens (CD&V) en Conner Rousseau (sp.a). Beeld Belga, Photo News

Nu sp.a de avances van de ‘drie koningen’ heeft afgewezen, gelooft haast niemand in de Wetstraat nog dat er een meerderheidsregering kan worden gevormd. ‘Dit is geen ernstige poging.’

CdH-voorzitter Maxime Prévot (cdH) is uitgenodigd bij de voorzitters van CD&V, Open Vld en MR. Net zoals Bart De Wever (N-VA) maandag, zal hij hun startnota van zo’n 25 bladzijden mogen inkijken. Die legt de basis voor een ‘Arizona-coalitie’ met zes partijen: Open Vld, MR, CD&V, cdH, N-VA en sp.a.

Veel hoop koesteren Joachim Coens (CD&V), Egbert Lachaert (Open Vld) en Georges-Louis Bouchez (MR) niet meer. Na een bewogen dag, waarin sp.a hun avances afwees, is het vertrouwen compleet weg. “Niet alleen Arizona, maar ook elke andere oplossing is gehypothekeerd”, zucht een onderhandelaar. Arizona was zowat de laatste hoop op een meerderheidscoalitie. “N-VA en PS samen: dat gaat niet. Een Vivaldi-coalitie: vergeet het. Zelfs een klassieke tripartite zal niet de nodige gedoogsteun krijgen van de groenen of de N-VA.”

Nieuwe verkiezingen lijken het enige alternatief. Maar als de onderhandelaars het over één ding eens zijn, dan is het dat dat een ramp zou betekenen. “Zeker als er in het najaar nog een tweede coronagolf op ons afkomt”, zei Lachaert maandagavond in Terzake. Volgens de onderhandelaars hebben we op zijn minst een regering nodig die ons door het ergste van de crisis kan leiden, tot het voorjaar van 2021. Mogelijk is zo’n noodkabinet het hoogst haalbare.

Berekende gok

Maandagochtend klonken de ‘drie koningen’ nochtans optimistisch. Ze hadden de eerste vergadering met de Arizona-partijen gepland. Iedereen behalve sp.a-voorzitter Conner Rousseau had zijn aanwezigheid al toegezegd. “Het is wachten op het vallen van de duiven”, klonk het.

Rousseau zou wel komen opdagen, dacht het trio. Afgelopen weekend waren ze met zijn drieën nog speciaal naar Oostduinkerke gereden om te luisteren naar de eisen van zijn partij. Daarmee hadden ze hun werk gedaan, vonden ze, ook al waren ze niet ingegaan op de belangrijkste eis van de socialist. Zijnde: de inhoudelijke eisen van sp.a opnemen in hun startnota. Denk maar aan hogere pensioenen, hogere minimumlonen en extra investeringen in de zorg.

Dat was een praktische afweging, want zonder de zegen van N-VA en cdH is het haast onmogelijk om op voorhand garanties te geven. Maar het was ook een berekende gok. Want Rousseau verkondigt al maanden dat het gedaan moet zijn met de politieke spelletjes in de Wetstraat. “Sp.a wil oplossingen”, is zijn credo. “Alleen de inhoud telt.” Hoe kan de jonge partijvoorzitter dan een vrijblijvende uitnodiging om te praten afslaan?

Toch werd de hoop van het trio al gauw aan diggelen geslagen. “Dit is geen ernstige poging”, zei de sp.a, twee uur voordat de vergadering van start zou gaan. “De drie partijvoorzitters hebben afgelopen zaterdag beloofd dat ze ons feedback zouden geven op onze inhoudelijke nota. Dat zou gebeuren zonder de andere partijen erbij. Als ze dat niet doen, dan heeft de vergadering geen zin.” Kort daarna haakte ook cdH af.

De afwijzing was doorgesproken op het partijbureau van sp.a. Daar besefte iedereen dat de partij een duidelijke reden moest geven. Anders zou de schuld voor deze mislukking meteen bij hen worden gelegd. De communicatie werd dan ook strak geregisseerd vanuit het hoofdkwartier. Een keuze die, zo bleek, weinig verschil leek te maken.

Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert wees sp.a meteen met de vinger op Twitter. “Er ligt een evenwichtige basisnota klaar. Jammer genoeg wil één partij, de sp.a, niet op de uitnodiging ingaan.” Ook Coens en Bouchez verweten Rousseau een gebrek aan moed. Als we ooit aan een nieuwe regering willen raken, luidde de boodschap, dan zullen politici de moed moeten hebben om naar elkaar te luisteren.

PS volgt niet

Dat sp.a de lat hoog legt, is logisch. De Vlaamse socialisten hebben weinig te winnen bij een regering zonder hun grote zusterpartij PS. Aanvankelijk werd er nog gedacht dat de PS in een latere fase van de onderhandelingen mee aan boord zou klimmen, maar het lijkt er steeds sterker op dat dat niet gaat lukken. “De andere partijen doen er alles aan om een regering zonder ons te vormen. Waarom zouden wij dan nog gaan onderhandelen met N-VA?”, werpt een PS’er op.

Dat sp.a nog steeds op Vlaams niveau in de oppositie zit, en als meest linkse partij in een hoofdzakelijk centrumrechtse ploeg terecht zou komen, bemoeilijkt de zaken nog meer. Enkel in ruil voor ijzersterke garanties kan dit een realistische optie zijn. Die garanties lijken er voorlopig niet in te zitten.

Officieel blijven de onderhandelingen nog steeds lopen. De drie koningen proberen naar eigen zeggen nog steeds om via bilaterale gesprekken de boel recht te trekken, om met zes partijen te landen. N-VA-voorzitter Bart De Wever zou zich alvast constructief hebben opgesteld, los van een aantal institutionele eisen. Ook cdH-voorzitter Prévot zou bereid zijn om langs te komen, ondanks zijn eerdere kritiek op de werkwijze van de onderhandelaars.

Woensdag zou Rousseau de nota mogen inkijken. “Als hij nog wil, uiteraard.” In rode kringen valt te horen dat die vergadering dan wel op het juiste tijdstip zal moeten beginnen. Woensdag trouwt namelijk de broer van Rousseau.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234