Dinsdag 05/07/2022

AnalyseBart Eeckhout

Groen kan leren van Vooruit. En nee, de voorzitter moet niet in een konijnpak kruipen

Alle kritische vragen over The Masked Singer zijn volkomen terecht, maar dat geen criticus zich vergist:  Rousseau zal electoraal flink ­profijt halen uit zijn performance.
 Beeld DPG Media
Alle kritische vragen over The Masked Singer zijn volkomen terecht, maar dat geen criticus zich vergist:  Rousseau zal electoraal flink ­profijt halen uit zijn performance.Beeld DPG Media

Het ene konijn is het andere niet. Uitgerekend in de week waarin Vooruit-voorzitter Conner Rousseau vanuit een konijnenpak een nieuw toppunt van politiek vedettisme verkende, tikte Groen-voorzitter Meyrem Almaci, moegetergd als een opgejaagd konijn, haar ontslagbrief. Hoofdredacteur Bart Eeckhout analyseert de politieke week.

Bart Eeckhout

In ‘De Tuinman en de Dood’, een van de bekendste verzen uit de Nederlandse taal, laat Pieter N. van Eyck (1887-1954) een Perzische tuinier naar de stad Isfahan op de vlucht slaan voor de dood. Tevergeefs, zo besluit de Dood. ‘Ik was verrast/ Toen ’k ’s morgens hier nog stil aan ’t werk zag staan, Die ’k ’s avonds halen moest in Ispahaan.’

De centrale boodschap, dat geen mens zijn noodlot ontloopt, is in een minder tragische context ook prima van toepassing op partijleiders die na een electorale teleurstelling toch proberen vast te houden aan hun mandaat. Wat de tegenstribbelende Stefaan De Clerck (CD&V, in 2003), Bruno Tobback (sp.a, in 2014) en diens opvolger John Crombez (sp.a, in 2018) ondervonden, maakt nu ook Meyrem Almaci mee. Als een partij ontgoochelt aan de stembus, gaan de sabels aan het zingen.

En dus moet ook Almaci, bijna drie jaar na de overwinningsnederlaag van 26 mei 2019, de baan ruimen, begeleid door schijnheilige dank­betuigingen en onzalige achterklap. Alleen Bart De Wever blijft bij N-VA een uitzondering vormen op die ­ijzeren politieke wet – wat vooral veel zegt over het blijvende hegemo­nische overwicht van De Wever ­binnen zijn eigen partij, maar dat is een ander verhaal.

Het contrast is immens, tussen de neergang van de Groen-voorzitter en de gelijktijdige opmars van haar ­socialistische collega Conner Rousseau, verzinnebeeld in zijn veel­besproken optreden in konijnen­kostuum in de finale van The Masked Singer. Alle kritische vragen daarover zijn volkomen terecht, maar dat geen criticus zich vergist: Rousseau zal electoraal flink profijt ­halen uit zijn performance.

Ze past ook perfect binnen ’s mans bredere plan om in nieuwe kies­vijvers te gaan vissen door zoveel mogelijk ‘persoonlijkheid’ te laten zien en zo weinig mogelijk ‘politicus’. Zo wil Rousseau een publiek charmeren dat moe is van politiek. Het is nog maar de vraag hoe duurzaam zo’n strategie is, en of het niet veeleer neerkomt op electorale ­doping die snel weer uitgewerkt kan zijn.

Het valt hoe dan ook niet te ontkennen dat Vooruit onder Rousseau opveert. Dat heeft te maken met een positionering die verder gaat dan ­Instagram of The Masked Singer. Daarbij wordt het verschil met Groen groter. Veel liefde gaat er sowieso niet meer verloren tussen de twee partijen, zoals blijkt uit het ter ziele gaan van het linkse kartel in Gent. De breuk komt er op aan­sturen van Rousseau, die niet veel op schijnt te hebben met de groenen. Revanche speelt mee, nadat Groen er een tijdlang te vlot van uitging dat ze de dominante partij op links zou gaan worden.

Interessanter dan de onderlinge afkeer onder progressieven is de evolutie bij Vooruit naar een weer traditionelere linkse koers, met veel aandacht voor sociaal-economische zorgen: bescheiden lonen, pensioenen, gezondheid. Van de weerom­stuit worden de groenlinkse prioriteiten van het stedelijker, langer opgeleide, kosmopolitische deel van het linkse publiek wat naar achteren geschoven. Zij zijn het ook die met de ogen draaien als de Vooruit-voorzitter uit zijn konijnenpak komt ­gekropen.

Juiste basiswaarden

Van alliantie evolueren rood en groen zo naar confrontatie. Voor Groen biedt dat kansen om de eigen koers te verhelderen. Neen, de nieuwe voorzitter moet niet geselecteerd worden op basis van zangtalent of kennis van een jeugdig boeventaaltje. Maar de Vlaamse socialisten kunnen voor een Groen in (hoge) nood wel degelijk een leidraad bieden.

Daarvoor moeten we wel wat dieper in de geschiedenis terugkeren. In 1995 was het de toenmalige SP die voor haar voortbestaan moest vrezen. Bij de start van de kiescampagne brak toen de Agusta-affaire uit, die SP-kopstukken als Willy Claes vol in het vizier van het gerecht bracht. Dat de socialisten toen volledig van de kaart geveegd zouden worden, was bepaald geen onrealistisch scenario. Net zoals Groen nu, om totaal andere redenen, een duik onder de kiesdrempel wordt voorspeld.

In 1995 gebeurde het omgekeerde, na een uitgekiende campagne.

De ­actie ‘De SP is nodig’, waarmee een honderdtal spraakmakende progressieve Vlamingen, van Walter van den Broeck tot Luc Huyse, zich solidair met de partij verklaarde, behoort tot het collectieve geheugen. Ook de groenen kunnen hopen dat ze als voortdurend gematrakkeerde underdog juist weer sympathie verwerven. Maar vooral kunnen ze uit die voor de socialisten sombere periode leren hoe belangrijk het is om je basiswaarden juist te hebben. De SP kon in 1995 de schade beperken door vol in te zetten op ‘uw sociale zekerheid’. Het boekje Agusta. Overleven met een affaire (1995) van oud-partijwoordvoerder en reclamemaker Fons Van Dyck biedt nog altijd een fascinerend inzicht in hoe politieke strategie en tactiek werken.

Ook voor Groen ligt daar de uitweg: terug naar de kern. Daar is nog wat werk aan, juist omdat we in een tijd leven waar klimaatzorg en energiecrisis botsen. ‘Anders gaan leven’ is geen utopie meer, het wordt mogelijk een uit nood geboren realiteit. Dat stelt ecologisten voor een existen­tiële vraag. Wie willen ze ­beschermen op dit moment van omwenteling, en hoe? Het socialistische antwoord – schaarse, fossiele energie voor iedereen zo goedkoop mogelijk maken – is helder en begrijpelijk, maar wat is het groene alternatief? Zolang de partij vooral een ecologisch correct levende, stedelijke elite weet te charmeren, blijft ze veroordeeld tot een rol in de marge, met een dikke 10 procent van het electoraat als bovengrens.

Hoe kunnen de groenen de begrijpelijke, conservatieve reflex om in crisis­tijd zoveel mogelijk te behouden wat onzeker wordt toch ombuigen naar vertrouwen in duurzame vooruitgang? Met welke sociale ­bescherming kunnen ze angst en weerstand ontzenuwen? En ook: wie is de Louis Tobback van Groen, die met ernstige blik in de camera kijkt en belooft te zorgen voor ‘uw klimaat’ of ‘uw gezondheid’? Om die vragen te beantwoorden, heeft Groen nog twee jaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234