Woensdag 13/11/2019

Justitie

Geen politie meer nodig na winkeldiefstal: "Ook dieven hebben hier voordeel bij"

Beeld thinkstock

De overheid decriminaliseert opnieuw een deel van het strafrecht om de werklast te verlichten. Winkeliers zullen in de toekomst zonder tussenkomst van de politie een winkeldiefstal in der minne kunnen regelen met winkeldieven. Justitie werkt daarvoor een protocol uit. "Het parket is al decennia niet in staat de enorme bulk aan lichte misdrijven correct af te handelen."

Laat winkeliers een winkeldiefstal zelf oplossen met de dief, zodat de politie niet meer moet tussenkomen. Dat opvallende voorstel werd zondag in alle stilte goedgekeurd op de superministerraad over veiligheid. De winkeliersverenigingen reageren verheugd.

Concreet komt het er op neer dat wanneer een winkelier een dief op heterdaad betrapt, hij hem of haar een soort voorstel tot minnelijke schikking met een schadevergoeding kan doen, een zogenaamde dading. Gaat de dief akkoord met zijn schuld en het bedrag van de schadevergoeding en is een politietussenkomst niet noodzakelijk, dan is de zaak afgehandeld.

De winkelier mag ook altijd de politie bellen en dan kan er nog een regeling uitgewerkt worden. Daarbij vullen beide partijen een formulier in dat naar justitie wordt opgestuurd. Er volgt in principe geen proces-verbaal of een andere strafrechtelijke procedure voor de rechtbank.

Gas-boetes

Met de maatregel wil justitie de werklast van politie en parket verlichten. Tegelijkertijd krijgen winkeliers een grotere zekerheid op een schadevergoeding. Het is overigens niet de eerste keer dat een klein vergrijp uit het strafrecht wordt gehaald voor een administratieve procedure. Denk aan de invoering van de gas-boetes of de bevoegdheden van de parkeerwachters die in 2015 nog werden uitgebreid naar het foutparkeren.

Criminoloog Brice De Ruyver (UGent): "Dit idee kadert in een duidelijke trend omdat het parket al decennia niet in staat is de enorme bulk aan lichte misdrijven correct af te handelen. Tegelijkertijd verwacht de bevolking wel dat die misdrijven worden aangepakt. Het is dus eerder een noodzaak." De Ruyver begrijpt dan ook de pragmatische benadering van de nieuwe regeling. "Je moet je op dit moment weinig illusies maken over de vervolging van winkeldiefstallen, dat is effectief geen prioriteit voor justitie. Dus dit kan wel helpen in de strijd tegen de kleine criminaliteit."

"Ook dief heeft hier belang bij"

Luc Ardies van buurtsuper.be, de Unizo-organisatie van buurtsupermarkten, benadrukt dat niemand verplicht kan worden de schikking te aanvaarden, ook een winkeldief niet. De winkelier krijgt geen enkele rechtsmacht over een dief, alles moet gebeuren op vrijwillige basis. "Maar ook een dief zal hier alle belang bij hebben. Als hij zijn schuld erkent en bereid is een schadevergoeding te betalen, is ook voor hem de kous daarmee af en zijn er geen verdere gevolgen." 

De Ruyver bevestigt: "Als zij overeenkomen de schade te vergoeden, dan valt daar weinig tegen in te brengen." Ook andere experts zien geen graten in de regeling en minister van Justitie Koen Geens (CD&V) benadrukt dat alles rechtsgeldig verloopt. "Het Belgisch recht laat toe dat de winkelier en de dader een regeling tot schadevergoeding uitwerken via een dading. Hetzelfde gebeurt al bij verkeersongevallen."

Toch waarschuwt De Ruyver niet te veel te verwachten. "Ik weet niet of veel daders spontaan zullen bekennen en akkoord zullen gaan. Voor recidivisten en georganiseerde bendes is dit niet de juiste oplossing."

Op voorstel van Geens zal het parket sowieso nog een lijst moeten krijgen van betrappingen, zodat recidivisten nog altijd vervolgd kunnen worden en niet van de radar blijven. Hij hoopt nu op meer aangiftes: "Elk jaar worden er meer dan 20.000 winkeldiefstallen geregistreerd", zegt zijn woordvoerster. "Maar aangezien veel winkeliers ervan afzien klacht in te dienen, is de omvang nog veel groter dan de officiële statistieken doen vermoeden."

Nederlands voorbeeld

Unizo haalde de mosterd voor het voorstel in Nederland, waar het systeem al sinds 2013 bestaat onder de naam 'Afrekenen met winkeldieven'. "Elk jaar verliezen wij 1 procent omzet aan winkelcriminaliteit, waarvan het overgrote deel winkeldiefstallen", zegt Ardies. Hij hoopt met de nieuwe regeling op termijn dat bedrag te kunnen halveren, niet alleen door inkomsten uit de schadevergoeding, maar ook doordat er minder winkeldiefstallen gepleegd zullen worden. "Dit zal een heel ontradend effect hebben." 

Wat met het risico op geweld, zonder politietussenkomst? "Dat risico is er nu ook", zegt Ardies. "Daar verandert eigenlijk niets aan. Winkeliers mogen bij betrapping op heterdaad zachte dwang gebruiken, maar geen geweld. Sowieso raden wij onze leden aan geen geweld te gebruiken wanneer de dief probeert te ontsnappen."

Onduidelijkheid is er nog over het bedrag van de schadevergoeding. Die zou op maximaal drie keer de waarde van het gestolen goed komen te liggen, maar de zelfstandigenorganisaties zien meer heil in een vaste vergoeding zoals in Nederland. Daar gaat het om 181 euro, een vergoeding die alle kosten voor de winkelier moet compenseren, zoals observatie van de dief, de aanhouding, het invullen van de formulieren, enzovoort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234