Zaterdag 14/12/2019

Politiek

Geen kinderen, des te meer succes, zo 'bewijzen' staatsleiders Merkel, Macron en May

Bondskanselier Angela Merkel op bezoek in een peutertuin. Beeld Getty Images

Met het aantreden van Emmanuel Macron als de Franse president hebben de drie grootste EU-landen een kinderloze leider. Dat lijkt geen toeval: carrièresucces en kinderloosheid hangen samen, en niet alleen voor vrouwen. Toch?

Op de dag dat Emmanuel Macron tot president van Frankrijk werd gekozen, gaf de Nederlandse journalist en antropoloog Joris Luyendijk een raadsel op. 'Wat hebben Macron, Merkel, May, Juncker en Rutte gemeen?' vraagt hij op Twitter. Tja, dat kan van alles zijn. Het zijn alle vijf West-Europese leiders en ze staan alle vijf aan het roer ondanks populistische tegenstand. Maar Luyendijk zat aan iets heel anders te denken: "Ze hebben geen kinderen."

De overeenkomst tussen de Duitse, Franse en Britse leider valt meer mensen op. In conservatief-christelijke hoek zijn de afgelopen week complete essays gewijd aan de kinderloosheid van Europa's machtigste mensen, en aan het gevaar dat daarvan zou uitgaan. "Europa heeft nog nooit zoveel kinderloze leiders gehad", schreef de omstreden rechtse denktank Gatestone Institute in het weekend dat Macron de verkiezingen won. "Zij hebben geen enkele reden om zich zorgen te maken over de volgende generaties en over de toekomst van hun continent."

Stembus 

De kinderloze premier van Schotland, Nicola Sturgeon, voelde zich vorig jaar na soortgelijke kritiek zelfs genoodzaakt te onthullen dat ze in het verleden een miskraam heeft gehad. "Ik hoop dat mijn eerlijkheid een aantal misvattingen en vooroordelen over kinderloze vrouwen kan wegnemen", zei Sturgeon. "Vooral in de politiek." 

De Schotse politica werd op het omslag van een tijdschrift eens naast een babywieg afgebeeld, samen met Angela Merkel en de eveneens ongewild kinderloze Theresa May. In de wieg lag geen kraaiende baby, maar een stembus.

"Vrouwen worden tijdens hun loopbaan gestraft voor het krijgen van kinderen, mannen juist beloond", zegt Renske Keizer, hoofddocent familiesociologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ze promoveerde in 2010 op de oorzaken en gevolgen van kinderloosheid. "Kinderloze vrouwen zijn vaak succesvoller in hun beroep dan moeders, terwijl kinderloze mannen het economisch juist slechter doen dan vaders", stelt Keizer. 

Succes door gezin

De statistieken geven eenzelfde beeld: in West-Europa is een vijfde van alle vrouwen kinderloos, maar op het allerhoogste niveau – het premierschap dus – bedraagt dit percentage ineens 25 procent. Van de 28 EU-leiders (mannen en vrouwen) zijn er 7 kinderloos: eveneens een kwart. En dan worden de Schotse premier Sturgeon en de president van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, niet eens meegeteld.

Dat het krijgen van kinderen de carrière van mannen anders beïnvloedt dan die van vrouwen, heeft te maken met het verantwoordelijkheidsgevoel dat het vaderschap bij mannen oproept, zegt socioloog Sean De Hoon. "Vaders hebben het gevoel dat zij het gezin moeten onderhouden en gaan daardoor juist harder werken." 

Dat vertaalt zich op hun loonstrookje en op de carrièreladder, maar Keizer en De Hoon zeggen dat dit niet alleen aan hun kroost ligt. Er bestaat namelijk ook zoiets als de marriage premium: de positieve invloed van een echtgenoot (of langdurige partner) op de hoogte van het salaris. Keizer: "Uit mijn promotieonderzoek bleek dat niet het ontbreken van kinderen, maar het ontbreken van een partner de inkomensverschillen tussen vaders en kinderloze mannen verklaarde. Mannen met een relatie zijn vaak stabieler, leven gezonder en willen kostwinner zijn."

De Hoon erkent dat het effect van kinderen en een partner soms door elkaar heen lopen. "Toch zijn er ook aanwijzingen dat kinderen een losstaand effect hebben, maar omdat deze omstandigheden zo vaak samenvallen, zouden we het eigenlijk family premium moeten noemen. Mannen met een gezin verdienen meer, terwijl mannen zonder kinderen en zonder partner minder succes hebben."

Zwaar beroep

Toch zou Mark Elchardus, socioloog van de VUB, liever een slag om de arm houden. "Als je echt een conclusie wilt trekken uit de cijfers, dan moet je alle Europese staatsleiders googelen en bekijken of er dan nog steeds zo'n grote groep kinderloos is", zegt de socioloog. Ook valt volgens hem de zwaarte van de job niet te onderschatten. "Een politieke job is ontzettend absorberend, dus ik kan me voorstellen dat dat lastig te combineren valt met kinderen", zegt Elchardus. 

België valt overigens uit de boot als het over landen met een kinderloze premier gaat: Charles Michel (MR) is een werkende vader. (VK/MDR)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234