Zaterdag 21/09/2019

Formatie

Geen federale doorbraak: N-VA schuift zwartepiet door naar Waalse socialisten

Bart De Wever (N-VA) en Elio Di Rupo (PS). Beeld Photo News

Volgens N-VA zit de federale formatie vast omdat de PS niet met haar wil praten. De informatieopdracht van Didier Reynders (MR) en Johan Vande Lanotte (sp.a) lijkt dus mislukt. De vraag is nu wat Bart De Wever (N-VA) uit zijn mouw zal schudden.

“De PS weigert elk gesprek met ons, wij niet met hen.” Theo Francken, federaal onderhandelaar van N-VA, maakte gisterochtend duidelijk dat er met de Franstalige socialisten niet te praten valt. N-VA zou nochtans wel willen. “Jarenlang de grootste partij van het land diaboliseren als cryptonazi’s leidt natuurlijk tot onbestuurbaarheid. Zwijg me van staatsmanschap. Zij die er zeggen zo van te houden, dragen het ten grave”, klonk het op Twitter.

Niet veel later werd duidelijk dat de federale informateurs Didier Reynders (MR) en Johan Vande Lanotte (sp.a) het niet meer zien zitten. Of ze effectief de handdoek gaan werpen of niet, is nog onzeker. Maar volgens een bron dicht bij de formateurs zullen de twee maandag hun opdracht teruggeven aan de koning, ongeveer een maand nadat ze van hem de taak kregen om de twee grootste partijen PS en N-VA dichter bij elkaar te brengen.

De tweet van Francken bewijst dat hun opdracht de facto mislukt is. Zolang PS en N-VA niet met elkaar willen praten, kunnen zij ook niet de as vormen van een nieuwe federale regering. Daarmee valt ‘plan A’ weg. Al zal de koning volgende week mogelijk nog iemand anders het veld in sturen om opnieuw een poging te wagen.

Windstil

Intussen plooit de PS zich terug op de linkse coalities die in Brussel en Wallonië in de steigers staan. Het kamp rond Paul Magnette lijkt het binnen de partij te halen op dat van voorzitter Elio Di Rupo. Die laatste had oorspronkelijk nog een opening gelaten om de dialoog met N-VA aan te gaan, maar werd al snel teruggefloten. Nu is zelfs de MR van premier Charles Michel al te rechts. De socialisten klinken zich vast aan Ecolo en hopen stilletjes op gedoogsteun van PTB/PVDA of – nog beter – de steun van cdH, waar hier en daar stemmen opgaan om af te zien van de eerder verkozen oppositie.

Bij N-VA trekken ze hun conclusies. Tot nu toe stond Vlaams formateur Bart De Wever (N-VA) op de rem om te kijken wat er federaal bewoog. Hij had twee weekends geleden een gesprek met een delegatie van Vlaams Belang, maar toen al leek dat een schijnmanoeuvre. Zelfs als N-VA en Vlaams Belang samen in zee gaan, zouden ze immers geen meerderheid halen. Tot op heden ziet geen enkele andere Vlaamse partij het zitten om hen te depanneren.

Binnen N-VA groeit tegelijk het besef dat de Vlaamse gesprekken niet eindeloos gerokken kunnen worden. Temeer omdat CD&V en Open Vld, de meest voor de hand liggende coalitiepartners, steeds luider beginnen te morren. “Zolang extreemrechts in de kamer rondhangt, zal niemand aan de onderhandelingstafel komen”, tweette Bart Somers (Open Vld) gisteravond. Even later zei CD&V-boegbeeld Kris Peeters in Terzake dat De Wever “ofwel een regering met Vlaams Belang maakt, ofwel vrij snel duidelijk moet maken dat hij geen regering met Vlaams Belang kan maken”.

Ideale gelegenheid

Dat Vande Lanotte en Reynders vastlopen, is voor N-VA de ideale gelegenheid om de versnelling in te zetten. Hoewel de andere Vlaamse partijen er naar eigen zeggen nog maar weinig van merken, kan het snel gaan. Een voortzetting van de Zweedse meerderheid van N-VA, CD&V en Open Vld staat in de sterren geschreven. Een Bourgondische coalitie, waarbij de liberalen en socialisten aan boord komen, heeft een te krappe meerderheid.

De uitdaging voor De Wever zal erin bestaan om Vlaams Belang geloofwaardig aan de kant te schuiven. Er is immers geen enkel levensvatbaar scenario waarin de partij van Tom Van Grieken mee de formatie beslist. Gisteren viel in liberale kringen te horen dat de volgende onderhandelingsronde zonder Vlaams Belang zou verlopen. Maar wellicht volgt er eerst nog een rondje zwartepieten. Iemand moet degene zijn die het Vlaams Belang daadwerkelijk overboord gooit.

Door tot driemaal toe met Vlaams Belang rond de tafel te zitten, wou De Wever duidelijk maken dat hij het signaal van de kiezer begrepen had. Tijdens die gesprekken werd ook in detail een nota besproken, gebaseerd op de prioriteiten die Vlaams Belang naar voren schoof. Die nota kan nog strategisch van pas komen: als Beke of Rutten die expliciet van de hand wijzen, moeten zij de verantwoordelijkheid nemen voor het einde van de gesprekken met Tom Van Grieken.

Evenwichtsoefening

Na het een vergadering van het dagelijks bestuur van N-VA viel gisteravond te horen dat de partij zich niet laat opjagen. “Als er een partij afvalt, dan zal dat op basis van inhoudelijke argumenten zijn”, zei een ingewijde.

Voor N-VA blijft dit een moeilijke evenwichtsoefening. Hoewel de prioriteit op Vlaams niveau ligt, wil de partij het federale niveau ook nog niet volledig loslaten. Als CD&V en Open Vld dus op Vlaams niveau aan boord willen worden gehesen, zullen ze garanties moeten geven. De Wever wil niet dat zij de eerste de beste kans grijpen om N-VA er op federaal niveau af te rijden. In principe is een federale regering zonder N-VA mogelijk als een paars-groene coalitie wordt aangevuld met CD&V.

Vijf jaar geleden spraken Bart De Wever en Elio Di Rupo wel nog met elkaar tijdens de regeringsonderhandelingen. Nu lukt zelfs dat niet meer. Beeld BELGA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234