Zaterdag 25/03/2023

NieuwsDefensie

‘Geen Europees leger’, maar EU wil wel snelle militaire reactiemacht van 5.000 man op de been brengen

Illustratiebeeld. Beeld AFP
Illustratiebeeld.Beeld AFP

De Europese Unie wil tegen 2025 een 5.000 man sterke militaire reactiemacht op de been brengen. Het initiatief vormt één van de blikvangers van een nieuwe strategische veiligheidsvisie die de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie maandag in Brussel hebben goedgekeurd.

Redactie

Aan de goedkeuring van het Strategic Compass, zoals de strategie in Europese kringen wordt genoemd, ging twee jaar werk vooraf. Het richt de blik op de hele internationale veiligheidsomgeving en bestrijkt de periode tot 2030, maar het 47 pagina’s tellende eindresultaat is onvermijdelijk sterk beïnvloed door de recente Russische militaire invasie in Oekraïne en de diepgaande impact ervan op de Europese veiligheidsarchitectuur.

“Dit is niet ons antwoord op de oorlog in Oekraïne, maar wel een deel van het antwoord, want het moet ons militair sterker maken”, zo lichtte de hoge vertegenwoordiger van het Europeese buitenlands beleid Josep Borrell maandag toe. Het gaat er niet enkel om meer te besteden aan defensie en de operationele slagkracht te versterken, maar ook om die inspanningen beter te coördineren op Europees niveau.

Blikvanger van de strategie is de oprichting van een snelle reactiemacht, die tot 5.000 manschappen moet tellen en bijvoorbeeld ingezet kan worden voor de evacuatie van Europese burgers uit conflictgebieden. Tegen 2025 zou deze EU-interventiemacht operationeel moeten zijn. Het moet een alternatief vormen voor de 1.500 man sterke battlegroups die vijftien jaar geleden in de steigers werden gezet, maar wegens een gebrek aan politieke wil en adequate financiering nooit werden ingezet.

‘Geen Europees leger’

“We willen geen Europees leger creëren, maar we moeten nauwer kunnen samenwerken, onze uitgaven coördineren en in staat zijn om te reageren”, zo stelde Borrell. Zo wil de EU vanaf 2023 ook regelmatig gezamenlijke militaire oefeningen houden en de militaire mobiliteit op het continent versterken. Ze ambieert ook een sterkere capaciteit op het vlak van inlichtingenanalyse, een volwaardig cyberveiligheidsbeleid en een bredere toolbox om desinformatie en buitenlandse inmenging te counteren.

België is “verheugd over het hoge ambitieniveau” van het Compact. “De snelheid waarmee de geopolitieke en veiligheidssituatie is verslechterd, toont overtuigend aan dat wie relevant wil blijven op het internationale veiligheidstoneel, een versnelling hoger moet schakelen”, reageerde de minister van Buitenlandse Zaken Sophie Wilmès. De uitvoering ervan is volgens haar ook in het belang van de Navo. “We moeten niet alleen méér doen, maar het ook samen beter doen, om mekaar wederzijds te versterken.”

Navo

21 van de 27 EU-lidstaten zijn ook lid van de Navo. Die alliantie vraagt haar lidstaten om twee procent van het bbp aan defensie te besteden. Het Compass daarentegen omvat geen specifiek streefcijfer voor het optrekken van de defensiebudgetten. De tekst voorziet wel dat de lidstaten tegen midden dit jaar een eerste keer informatie zullen uitwisselen over hun investeringsplannen. De EU wil de lidstaten ook verder stimuleren om samen te werken rondom de ontwikkeling en aankoop van nieuwe capaciteit.

“We moeten meer spenderen, maar ook beter. Dat betekent dat we overlappingen moeten vermijden en hiaten in onze capaciteit moeten opvullen”, zo betoogde Borrell. Hij stipte aan dat de Europese landen gemiddeld zo’n 1,5 procent van hun bbp aan defensie uitgeven. Dat is vier keer meer dan Rusland, maar de uitgaven zijn versnipperd en overlappen elkaar.

Op de achtergrond sluimert ook een discussie over de budgettaire repercussies van de hogere uitgaven voor defensie. De Poolse premier Mateusz Morawiecki pleitte er maandag alvast voor om deze uitgaven niet mee te tellen in het Europese toezicht op de overheidsfinanciën. Die regels vereisen dat de lidstaten het begrotingstekort onder 3 procent van het bbp houden, maar de regels zijn momenteel opgeschort en er woedt intussen ook een debat over een hervorming.

De Europese militaire plannen en de defensiebudgetten zullen donderdag ongetwijfeld besproken worden met de Amerikaanse president Joe Biden, die in Brussel neerstrijkt voor toppen van de Navo, de G7 en de EU.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234