Vrijdag 03/02/2023

AchtergrondChina

Geen enkele vrouw meer in de Chinese partijtop: ‘Ze houden zelfs de schijn niet meer op’

De Chinese president Xi Jinping met een aantal van de leden van het nieuwe Chinese Politbureau – allemaal man. Beeld AFP
De Chinese president Xi Jinping met een aantal van de leden van het nieuwe Chinese Politbureau – allemaal man.Beeld AFP

De leiding van de Chinese Communistische Partij (CCP) was nooit erg vooruitstrevend wat betreft vrouwenemancipatie. Maar zelfs de laatste functie die als symbool altijd naar een vrouw ging, is nu verdwenen. Het is tekenend voor president Xi Jinping: ‘Hij geeft niets om westerse waarden.’

Leen Vervaeke

Zeven mannen in stijve pakken: zo ziet de leiding van de Chinese Communistische Partij er sinds jaar en dag uit. De Chinese politiek was altijd al notoir vrouwonvriendelijk en is dat sinds het Twintigste Partijcongres zelfs nog erger geworden. De ene positie in het Politbureau die altijd naar een vrouw ging, bleek zondag verdwenen. Een gevolg van Xi Jinping’s autoritarisme en nadruk op conservatieve, traditionele familiewaarden.

De CCP stelt zich – communistisch immers – graag voor als egalitair. Van Mao Zedong is de uitspraak dat ‘vrouwen de halve hemel ophouden’, en Xi Jinping zelf hamerde in zijn openingstoespraak op gendergelijkheid. In werkelijkheid vormt de partij een typische patriarchale piramide: 29 procent van de partijleden zijn vrouw, maar slechts 5 procent van het Centraal Comité, waarin de 205 machtigste leden zitten. In het Permanent Comité, de ultieme top, zetelde zelfs nog nooit een vrouw.

Geacht om kinderen te baren

Een kleine troost was altijd het Politbureau, met 25 leden. Daar ging sinds 2002 altijd één positie naar een vrouw. Ook dit keer werd er vooraf gespeculeerd over kandidaten. Shen Yiqin (62) maakte als partijsecretaris van Guizhou een goede kans. Net als haar naamgenote Shen Yueyue (65), de nummer twee van het Organisatie Departement, de machtige CCP-personeelsdienst. Zondag bleek geen van hen het te zijn geworden. Het nieuwe Politbureau telt 24 leden, onder wie geen enkele vrouw.

Xi lijkt Yiqin en Yueyue om politieke redenen te hebben geweerd. Shen Yiqin had net niet voldoende ervaring (al bleek dat voor de mannelijke leden van het Permanent Comité geen bezwaar). Shen Yueyue maakte carrière als beschermeling van oud-leider Hu Jintao, die zaterdag oneerbiedig van het podium werd verwijderd, en wiens factie – met vertrekkend premier Li Keqiang en de liberalere Wang Yang – aan de kant werd geschoven.

Maar de verschraling van vrouwelijke politieke vertegenwoordiging is ook tekenend voor Xi, die streeft naar een revival van traditionele familiewaarden. De #MeToo-beweging is de kop ingedrukt in China, feministische ngo’s zijn opgerold, en vrouwen worden in eerste instantie geacht kinderen te baren – nog meer sinds de afschaffing van de éénkindpolitiek. China zakte tijdens Xi’s bewind van plaats 69 naar 102 in de genderkloofranglijst van het Wereld Economisch Forum.

Geen greintje gelijkheid

‘De CCP erkent de meeste mensenrechten niet, inclusief het recht van vrouwen om politiek vertegenwoordigd te zijn’, zegt Willy Lam, politiek expert in Hongkong. ‘Xi geeft niets om westerse waarden. Hij wil het Westen zelfs laten zien: wij volgen in China alleen de confucianistische traditie, een patriarchale filosofie. Hij geeft niets om de reacties van de Verenigde Staten en Europa.’

Het gevolg van Xi’s beleid: zonder vrouwen in de politieke top is het moeilijker om vrouwenrechten op de agenda te zetten. En de privésector, waar Chinese vrouwen wel met veel moeite tot de top kunnen doorstoten, wordt steeds meer aan banden gelegd. ‘Als ambitieuze vrouw in China kun je maar beter naar de VS emigreren’, zegt Lam. ‘In China is er geen greintje gelijkheid, niet tussen arm en rijk, niet tussen partijfunctionarissen en gewone mensen, en niet tussen man en vrouw.’

‘Als een vrouw al op zo’n hoge politieke positie kon komen, moest ze zich als een bureaucraat gedragen, en niet als vrouw’, reageert een 21-jarige studente in Peking, die anoniem wil blijven. ‘Haar geslacht was meer een symbool. Maar zelfs dat vijgenblad is nu weg, ze houden zelfs de schijn niet meer op. Het is duidelijk dat de ruimte voor vrouwen alsmaar kleiner wordt. Ik kan alleen maar hard studeren en proberen uit China weg te komen. En anders blijf ik ongetrouwd en kinderloos.’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234