Woensdag 23/10/2019

Gevechtsvliegtuigen

Frankrijk haalt alle trucs boven in strijd om vervanging van Belgische F-16's

Eric Trappier, CEO van Dassault Aviation gelooft nog altijd in de kansen van zijn Rafale. Beeld AFP

Frankrijk wil wat graag zijn Rafale verkopen aan België, maar alleen à l'ancienne: met een politiek geïnspireerd bod buiten de competitie om. Waarom? En heeft deze demarche kans op slagen?   

Eric Trappier, ceo van Dassault Aviation, schuwt de symboliek niet. Zijn ontmoeting met Belgische zakenpartners en pers organiseerde hij gisteren in de Warande, een Vlaamse club tegenover het gelijknamige Brusselse park. De ingang ligt op tien stappen van de woonst van de VS-ambassadeur, wiens president Donald Trump een knipoog krijgt van de Franse defensiegigant. Onder de beeltenis van een Rafale-gevechtsvliegtuig plaatsten de Fransen de slogan ‘Belgium First’.

Toch doet Parijs vandaag, op de deadline-day, geen bod voor de openbare aanbesteding die de aankoopdienst van het Belgisch leger vorig jaar uitschreef om de opvolger van de F16 te selecteren. Alleen de Amerikanen met de F-35 en de Britten met de Eurofighter blijven zo over als kandidaten voor dit 'contract van de eeuw' van bijna 4 miljard euro. De Fransen doen wel een bod buiten de competitie.

En Trappier gelooft alvast rotsvast in zijn kansen. “De huidige procedure is voor ons te beperkend, we willen ruimer samenwerken. Daarom zullen we een parallel aanbod doen”, vertelde hij zelfverzekerd in de Warande. “Wij bieden een breder partnerschap aan, in het kader van de EU-defensie”. Concreet zou Parijs samen met de Rafale-verkoop de Belgische industrie een plaatsje garanderen aan de ontwerptafel voor een nieuw, hypermodern Europees gevechtstoestel.

Waterkans

Defensieminister Steven Vandeput (N-VA) liet eerder uitschijnen dat de Fransen zichzelf buitenspel plaatsen door de procedure niet te volgen. Zowel de juridische dienst van het leger als advocatenkantoor Stibbe waarschuwden hem ook al voor schadeclaims van concurrenten die wel volgens het boekje werken.

Premier Charles Michel (MR) daarentegen houdt een slag om de arm. Zo benadrukte hij vorige week in de Kamer dat slechts twee kandidaten de procedure volgen, om er meteen aan toe te voegen dat de regering op het einde van de rit "het volledige dossier" zal bestuderen. Michel liet zo uitschijnen dat de Fransen nog een kans maken. Volgens meerdere bronnen wil hij de deur niet dichtklappen om president Emmanuel Macron niet diplomatiek te bruuskeren.

Lees ook ons Standpunt: Kies niet alleen een gevechtsvliegtuig, kies partners voor een generatie

"Het zou politiek fout zijn om het Franse aanbod niet in overweging te nemen", zegt ook defensie-econoom Wally Struys (Koninklijke Militaire School). "We moeten dit dossier ook bekijken op lange termijn, in functie van toekomstige Europese defensieprojecten met de Fransen en andere lidstaten."

‘Commercieel opportunisme’

Bovendien moet Michel rekening houden met zijn achterban in de Waalse industrie. Wallonië telt heel wat bedrijven die financieel afhankelijk zijn van de Franse wapenreuzen. Dassault Aviation, Safran en Thales spiegelen ons land bij een verkoop liefst 20 miljard euro terugverdieneffecten en 5000 banen voor. 

Vandeput en de technologiefederatie Agoria noemden deze projecties al "te mooi om waar te zijn" maar Trappier lachte dat gisteren weg. “Geloof het toch maar”, zei hij, waarna de Fransman uitpakte met een ceremonie waar twaalf topmensen van luchtvaart- en defensie-ondernemingen zoals Sabca, Asco en Esterline hun handtekening zetten onder investeringsbeloftes als België de Rafale koopt.

Al heeft de medialle ook een grimmigere keerzijde. De Dassault-delegatie liet niet na om, en passant, te vertelen van “de 800 miljoen euro aan bestellingen die nu jaarlijks naar België gaan nog voor minstens 20 jaar bestendigd zouden worden, in de veronderstelling dat er 34 Rafales aangekocht worden”. Voor de goede verstaander: de geldkraan kan straks ook toegaan. Dassault werd daarom in december al verweten aan “chantage” te doen. Trappier vindt die beschuldiging een brug te ver. Hij spreekt liever over “commercieel opportunisme”.

Indiase affaire

Naar de échte reden waarom dat de Fransen de procedure niet volgen, blijft het gissen. Want ze leken lange tijd van plan om dit wel te doen. Tot augustus 2017 waren er contacten tussen de verkoopdienst van het Franse leger en de aankoopdienst van het Belgische - tientallen vergaderingen en honderden mails. 

Maar toen werd het plots stil. Zoals gezegd: niemand weet juist waarom. Elementen die waarschijnlijk meespeelden: in augustus moest de Franse legerstafchef opeens vertrekken na een ruzie met Macron, werd de defensieminister voor de tweede keer vervangen, en kreeg Dassault grote problemen in India.

Dassault ligt daar, tot vandaag, onder vuur omdat het bedrijf drie jaar terug 36 afgewerkte Rafales verkocht voor 8,7 miljard dollar. Dat terwijl Dassault in 2012 akkoord ging om voor 11 tot 15 miljard dollar 136 toestellen te leveren (18 afgewerkte en 108 te produceren in India). Die cijfers zorgden de laatste jaren in India voor een uitdijend politiek schandaal. Hoe kan de factuur plots zo gestegen zijn? Dan meedoen met een aanbesteding in België, waarbij alle prijzen op tafel moeten kopen, zou wel eens tot vervelende vragen kunnen leiden in Delhi.

Een andere reden die wordt aangehaald voor de eigenaardige demarche van de Fransen: angst om te verliezen. Een vliegtuigbouwer die in een rechtsreeks duel met twee van zijn grote concurrenten, de F-35 en de Eurofighter, op zijn bek gaat, sleurt die nederlaag jaren met zich mee.  Elk land dat nieuwe gevechtstoestellen wil kopen, klopt immers bij dezelfde vier à vijf vliegtuigbouwers aan.

Trappier bezweert dat zijn toestel de kwaliteitstoets kan weerstaan. “We maken het beste, polyvalente, gevechtsvliegtuig van de wereld." En als België voor een ander toestel kiest? “Dan slaan we een andere weg in. C’est la vie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234