Zondag 22/09/2019

Federale formatie

Federale informateurs mogen verlengingen blijven spelen

Beeld Tim Dirven

De opdracht van de federale informateurs Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR) wordt maandag meer dan waarschijnlijk nog maar eens verlengd. Hoe lang kunnen ze nog tijd rekken voor de echte regeringsonderhandelingen beginnen? 

Vijf keer is scheepsrecht voor de informateurs. Maandag mogen Vande Lanotte en Reynders nog eens langs bij de koning om verslag uit te brengen. Hun opdracht zal worden verlengd, is de algemene verwachting in de Wetstraat. Dat zou voor de vijfde keer zijn, de twee zijn al aan de slag sinds 30 mei.

Veel alternatieven heeft koning Filip niet. Vooraleer er federaal kan worden doorgepraat, moeten eerst de Waalse en Vlaamse regering gevormd zijn. In Wallonië, waar PS, Ecolo en MR rond de tafel zitten, wordt een landing voor eind deze week verwacht. In Vlaanderen hebben N-VA, Open Vld en CD&V nog iets langer werk, maar er wordt gemikt op de deadline van 23 september en de septemberverklaring in het Vlaams Parlement (zie kader)

De twee informateurs moeten nu vooral die periode zien te overbruggen, waarna ze de fakkel kunnen doorgeven om de ‘preformatie’ aan te vatten. Dat Reynders Eurocommissaris wordt, is geen bezwaar om nog even aan te blijven als informateur: hij is pas volgende maand weg. In tussentijd een overgangsfiguur de wei insturen, zou onverstandig zijn. “De informateurs hebben heel wat kennis opgebouwd”, zegt een N-VA-bron. “Dat gooi je niet zomaar weg.”

Beeld Tim Dirven

In die volgende fase moet worden onderzocht of een paars-gele coalitie, met daarin liberalen, socialisten en N-VA, een kans op slagen heeft. Dat Groen zal afvallen, is na de laatste vergadering met zeven partijen eind augustus duidelijk geworden. Ecolo en cdH gingen voordien zelf aan de kant staan, Vlaams Belang en PVDA hebben nooit een kans gemaakt. Het is nog geen uitgemaakte zaak of CD&V in dat scenario kan aansluiten bij die paars-gele meerderheid. 

Diep in de ogen durven kijken

Cruciaal daarbij is dat N-VA en PS, de twee grootste partijen langs weerszijden van de taalgrens, elkaar diep in de ogen durven kijken. De inhoudelijke tegenstellingen blijven op zowat elk domein gigantisch, het wederzijdse vertrouwen minimaal. 

Zo pleitte Brussels PS-kopstuk en Kamerfractieleider Ahmed Laaouej er in La Libre onomwonden voor om alsnog voor de paars-groene coalitie te kiezen, met daarin naast liberalen en socialisten, ook groenen en CD&V. “Er is een alternatief”, zei hij. “De sleutel is in handen van CD&V en Open Vld.” N-VA reageerde misnoegd. “Zolang PS er enkel op uit is om die twee partijen van ons los te weken, is er geen ernstig gesprek mogelijk”, zei Kamerlid Valerie Van Peel in De zevende dag.

Beeld Tim Dirven

De verdere gesprekken over een nieuwe regering zullen allicht zonder premier Charles Michel (MR) verlopen. Hij bereidt volop zijn exit voor om in december Europees president te worden. Na de vorming van de Waalse regering zal hij afstand doen van het MR-voorzitterschap, kondigde hij zaterdag aan tijdens een evenement van zijn partij in Plopsa Coo. Hij zou ook niet meer opduiken in de federale onderhandelingen, maar die eer overlaten aan begrotingsminister Sophie Wilmès, een absolute vertrouweling, zo weet Le Soir.

Grip houden

Michel heeft grootse plannen met haar. Zij wordt genoemd als nieuwe voorzitter, of als speerpunt van de MR in de nieuwe federale regering. Eind vorige week werd ze zelfs getipt als kandidaat om Michel in december op te volgen als premier, al gingen Open Vld en CD&V meteen aan de rem hangen.

Door een vertrouweling te lanceren, probeert Michel grip te houden op de situatie. Twintig jaar lang heeft hij samen met zijn vader Louis Michel en Reynders de partij gedomineerd. Nu zal geen van de drie nog actief zijn in de nationale politiek. 

Niet enkel de toekomst van zijn partij, maar ook zijn persoonlijke eer staat nu op het spel. Als hij straks Europees president wordt, kan hij zijn land niet in chaos achterlaten. Vandaar dat hij de druk op de onderhandelende partijen opvoert. “We kunnen niet langer wachten”, zei hij in Plopsa Coo. “Het is tijd voor actie, om beslissingen en verantwoordelijkheid te nemen, en zo snel mogelijk.”

Vlaamse formatie: landing ten vroegste volgende week

Een Vlaamse regering is voorlopig nog niet in zicht. De centrale werkgroep, met daarin de zwaargewichten van N-VA, CD&V en Open Vld, kwam zaterdag opnieuw samen om zich te buigen over de thema’s economie, werk en innovatie. De volgende vergadering van de toppers is allicht voor dinsdag.

Na landbouw en cultuur kwamen vooralsnog de minst ideologisch geladen thema’s op de centrale onderhandelingstafel. De moeilijkste brokken, zoals onderwijs, welzijn en integratie, worden op dit moment nog besproken in aparte werkgroepen.

Wat de gesprekken bijkomend bemoeilijkt, is dat de Vlaamse regering op zoek moet naar 500 à 600 miljoen euro extra, zo bleek uit prognoses van het Planbureau eind vorige week. Bovendien wil de nieuwe Vlaamse regering extra investeren in de zorg en een deel van de pensioenlasten van de gemeenten overnemen. Ook daarvoor moet geld worden gevonden.

Deze week moet er zeker nog geen landing verwacht worden, zo geven verschillende bronnen aan. De officieuze deadline is 23 september, wanneer de (nieuwe) Vlaamse minister-president de septemberverklaring aflegt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234