Vrijdag 24/05/2019

Superministerraad

Enkelband wordt mogelijk vanaf 12 jaar, "maar is niet meer van deze tijd"

Beeld ANP

De Vlaamse regering gaat jonge delinquenten strenger aanpakken. Desnoods met een enkelband vanaf twaalf jaar.

Het is de N-VA, de grootste partij in de Vlaamse ­coalitie, die al maanden sneller en gerichter wil optreden tegen jonge delinquenten. Sinds de zesde staatshervorming is Vlaanderen bevoegd voor jeugdsanctierecht. N-VA krijgt nu haar zin van de coalitiepartners. 

Jongeren die een ernstig misdrijf begaan krijgen soms huisarrest, waarbij de lokale politie met een patrouille langsgaat om na te gaan of de jongere wel degelijk thuis is. Elektronisch toezicht met een enkelband moet deze opdracht een stuk gemakkelijk maken. Tot nu toe was dat niet mogelijk. Voortaan wel.

Creatief toezicht

Maar het is niet de bedoeling om elke ‘jonge boef’ een enkelband om te doen, benadrukt Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen (CD&V). Opmerkelijk genoeg is de bevoegde CD&V-minister zelf tégen de enkelband voor minderjarigen. “Elk wetenschappelijk onderzoek toont aan dat dat een negatief effect heeft”, zegt hij. “Een enkelband is absoluut niet te verkiezen. Dat weet een jeugdrechter heus ook wel.”

Maar feit is dus wel dat de Vlaamse regering vanaf 1 januari 2019 de deur openzet voor een enkelband bij minderjarigen. Als een jeugdrechter beslist om zo’n enkelband op te leggen, dan is dat door dit decreet niet langer verboden. Vroeger wel. Daarmee haalt N-VA dus in principe haar slag thuis, hoezeer Vandeurzen zich tegen die interpretatie verzet.

In praktijk zal het zo’n vaart niet lopen, meent Vandeurzen. “In tegenstelling tot volwassenen kan de enkelband bij jongeren nooit opgelegd worden als straf, enkel als onderdeel van een begeleidingstraject. Eigenlijk gaat dit decreet over andere creatieve vormen van toezicht die in de leefwereld van jongeren passen. Denk maar aan toezicht via Skype, Facetime of WhatsApp.”

Vertrouwde omgeving

Vlaams kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen reageert positief. “Vanuit de jeugdhulp is er al langer vraag naar elektronisch toezicht”, ­vertelt hij. “Zo’n systeem laat jongeren toe om hun dagelijkse activiteiten voort te zetten, terwijl ze anders bijvoorbeeld in een gemeenschapsinstelling zouden worden opgesloten. Toezicht vanop afstand is dus minder ingrijpend. Het laat jongeren toe om in hun vertrouwde omgeving te blijven.”

Vanobbergen vindt het positief dat elektronisch toezicht niet gereduceerd wordt tot de enkelband. “Als je ziet wat er tegenwoordig allemaal mogelijk is via de smartphone, dan is een enkelband niet meer van deze tijd. Zeker niet bij jongeren. Het is belangrijk dat de overheid op zoek gaat naar meer moderne alternatieven. Denk maar aan een gsm-applicatie die hun locatie bijhoudt en doorzendt.”

Professor jeugdcriminologie Stefaan Pleysier (KU Leuven) waarschuwt dat er rekening gehouden moet worden met het feit dat een enkelband stigmatiserend kan werken. Jongeren zullen die band niet altijd kunnen verstoppen op school, in de turnles, op de sportclub.

Bovendien zal een enkelband het probleem van jeugddelinquentie niet oplossen, benadrukt Pleysier. “Bij jonge delinquenten kan zo’n band enkel dienen als technisch hulpmiddel. Een manier om de politie patrouillewerk uit te sparen. Maar niet als volwaardige sanctie.”

Steeds jonger?

Sowieso weerlegt Pleysier de hardnekkige en veelgehoorde bewering dat de jeugdcriminaliteit stijgt en jongeren steeds gewelddadiger worden. De officiële statistieken van de jeugdparketten spreken die tegen. Sinds 2011 is de jeugdcriminaliteit onmiskenbaar gedaald. Zelfs bij de koploper Brussel, goed voor ruim 9.000 feiten, is er een daling met een derde. “De idee dat we enkelbanden nodig hebben om onze jeugd in toom te houden, valt niet hard te maken”, zegt Pleysier. 

Ook de vaak gehoorde bewering dat daders steeds jonger worden, klopt niet. De meeste jongeren die met de arm der wet in contact komen, behoren tot de oudste categorie: tussen veertien en zeventien jaar oud.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.