Donderdag 24/09/2020

AnalyseFormatie

En nu? Hoe moet het verder met de formatie?

Partijvoorzitters Bart De Wever (N-VA) en Paul Magnette (PS).Beeld BELGA

Nu de koninklijke opdrachthouders Bart De Wever (N-VA) en Paul Magnette (PS) er de brui aan geven en wellicht maandag hun ontslag indienen bij de koning, is de vraag: welke coalities kunnen er nu nog/opnieuw allemaal? En wat zijn hun overlevingskansen?

Minderheidsregering: 

Bijvoorbeeld een regering met de vijf partijen die zich de afgelopen weken rond Magnette en De Wever schaarden: een minderheidsregering met PS, N-VA, sp.a, CD&V en cdH dus. Nadat de liberale partijen Open Vld en MR zich aan elkaar geklikt hadden, werd dit scenario al her en der geopperd. Wellicht werd die piste toen vooral in de markt gezet om Open Vld onder druk te zetten om MR, en dan vooral partijvoorzitter Georges-Louis Bouchez, aan de kant te schuiven. Wat niet gebeurde. 

Er zitten wel flink wat haken en ogen aan deze ‘bubbel van vijf’-coalitie van 70 zetels. Zo’n minderheidsregering werkt dan wel in een heel aantal noordelijke Europese landen, maar voor België is het een stap in het duister. Voor elk dossier moet zo’n regering telkens opnieuw een meerderheid vinden in het parlement. 

Concreet moet ze dan telkens met de liberalen, de groenen, of zelfs extreemrechts of extreemlinks, aan een meerderheid proberen te geraken. Dat is bijzonder lastig, omdat die partijen in ruil voor hun steun altijd (toren)hoge eisen zullen stellen. Een minderheidsregering zou ook kunnen bestaan uit een klassieke tripartite -het voorstel van de ‘snuffelaars’ Magnette en Conner Rousseau in juli - of de huidige restregering-Wilmès II met MR, Open Vld en CD&V. Maar daar stelt zich hetzelfde huizenhoog probleem: wie gaat die steunen? 

Paars-groen:

Een regering met liberalen, socialisten en groenen. PS-partijvoorzitter Paul Magnette probeerde eind vorig jaar een paars-groene coalitie op de been te krijgen, maar die poging mislukte door het zware interne verzet bij de Vlaamse en Franstalige liberalen. De meest uitgesproken tegenstander bij Open Vld van deze coalitie was toen Egbert Lachaert, intussen partijvoorzitter. Het zou dus vreemd zijn wanneer de Vlaamse liberalen negen maanden later wel te overhalen zijn om een paars-groene regering op de been te brengen. Maar zeg nooit nooit in de Wetstraat, en zeker niet in deze formatie vol capriolen en onverwachte allianties. 

Sinds zijn aantreden als partijvoorzitter heeft Lachaert altijd een opening gelaten voor een comeback van paars-groen, liefst in de vorm van een Vivaldi-coalitie (paars-groen aangevuld met CD&V en mogelijks cdH). Donderdag is duidelijk geworden dat de lijnen tussen de liberale en de groene familie alvast open liggen. Toen verstuurden ze samen een persbericht waarin ze PS en N-VA vroegen te stoppen met hen tegen elkaar uit te spelen.

Maar dan nog blijft de weg naar paars-groen erg lang en lastig. Sp.a-voorzitter Rousseau heeft de voorbije maanden erg veel geïnvesteerd in paars-geel en zijn verstandhouding met N-VA. Hij lijkt niet klaar om zomaar over te springen naar paars-groen. 

Temeer omdat de relaties tussen sp.a en de groenen zeer te wensen overlaten. En dan is er ook de CD&V: de partij die nodig is om een Vivaldi-regering te vormen. Paars-groen zelf heeft maar net een meerderheid (al kan de coalitie normaal wel rekenen op oud-PS’er Emir Kir). De Vlaamse christendemocraten hameren echter al maanden op het belang van een nieuwe federale regering met PS en N-VA als twee grootste partijen langs weerskanten van de taalgrens. Of minstens met een stevige Vlaamse meerderheid. De Vivaldi-formule voldoet niet aan die eisen. 

Arizonacoalitie:

Het waren de zogenoemde ‘drie koningen’ Bouchez, Lachaert en Joachim Coens (CD&V) die deze bijzondere constellatie - vernoemd naar de kleuren van de vlag van de Amerikaanse staat Arizona - uittesten begin juli. Een combinatie van christendemocraten, liberalen, Vlaams-nationalisten en socialisten (CD&V, Open Vld, MR, N-VA en sp.a) zou een primeur voor ons land betekenen.

De poging van de drie koningen mislukte toen bleek dat PS, sp.a en N-VA al gesprekken hadden opgestart voor een rood-gele as. Voor de Vlaamse socialisten lag deze coalitie ook extreem moeilijk omdat ze het dan zonder hun ‘grote broer’ PS moeten stellen in een regering. PS en sp.a haalden de laatste tijd de banden aan, tussen voorzitters Magnette en Rousseau loopt het opnieuw gesmeerd en wellicht verhuist sp.a binnenkort van de Agora-galerij op de Brusselse Grasmarkt naar het hoofdkwartier van de PS aan de Keizerslaan. 

Toch bestaat de kans dat de Arizonacoalitie van onder het stof gehaald wordt. Al is het maar omdat ze in juli nooit volledig werd afgeserveerd door Rousseau. Om deze coalitie op de been te krijgen, zijn wel zware toegevingen aan sp.a nodig - zoveel is zeker. Het is de vraag of bijvoorbeeld Open Vld en N-VA die kunnen en willen geven. Bovendien zal een Arizonacoalitie wellicht maar een beperkte communautaire agenda hebben. Een probleem voor de Vlaams-nationalisten, wiens achterban intussen verlekkerd is geraakt op een stevige stap richting het confederalisme.

Partijvoorzitters Egbert Lachaert (Open Vld), Joachim Coens (CD&V) en Georges-Louis Bouchez.Beeld Photo News

Nieuwe verkiezingen: 

Verkiezingen zijn altijd de allerlaatste optie wanneer de Wetstraat in zwaar weer zit, en dat geldt nog meer in deze coronatijden. Op het Vlaams Belang en PVDA-PTB na wil geen enkele partij vandaag verkiezingen, maar met elke koninklijke opdrachthouder die mislukt - alleen, in duo of in trio - wordt die optie wel realistischer. Premier Sophie Wilmès moet sowieso op 17 september opnieuw het vertrouwen krijgen in het parlement. Krijgt ze dat niet en staat er geen alternatieve coalitie klaar om over te nemen, dan volgen er wellicht nieuwe verkiezingen. 

Of nieuwe verkiezingen organiseren middenin een dodelijke pandemie überhaupt mogelijk is, dat is nog een heel andere vraag. Het zou sowieso bijzonder vreemd zijn om het hele land naar de stembus te sturen, wanneer er geen grote concerten, trouwfeesten of theatervoorstellingen mogen doorgaan.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234