Zaterdag 28/11/2020

AchtergrondFormatie

Eindmeet voor Vivaldi in zicht, maar discussie over begroting veroorzaakt vertraging

Beeld BELGA

De Vivaldi-coalitie heeft de eindmeet in zicht, maar de begrotingsdiscussie zorgt voor vertraging. Maandagvoormiddag worden wellicht de laatste inhoudelijke kloven gedicht, en moet ook duidelijk worden wie de Zestien in trekt. De deadline van 1 oktober is krap maar haalbaar, klinkt het rond de onderhandelingstafel.

“Het wordt een lange nacht,” aldus een onderhandelaar zondagavond. Voor zo’n voorspelling is weliswaar geen groot orakel vereist: formaties hebben de gewoonte om beslecht te worden in een lange, finale onderhandelingsnacht. Al heeft Vivaldi – een coalitie van socialisten, liberalen, groenen en CD&V – wellicht meer nodig dan één nacht. Bij het ter perse gaan van deze krant klonk het bij de onderhandelaars dat de laatste grote knelpunten maandagochtend overbrugd zullen worden. Ook het premierschap komt dan op tafel.

Veel vertraging kunnen formateurs Alexander De Croo (Open Vld) en Paul Magnette (PS) zich niet veroorloven. Maandag worden ze verwacht ten paleize om verslag uit te brengen aan de koning. De formateurs willen graag daarvoor een regeerakkoord rond hebben. Vervolgens moeten de ledencongressen hun fiat geven, als de nieuwe ploeg haar eigen deadline van 1 oktober wil halen. “Dat is een harde deadline. Dat circus in de Kamer hebben we geen tweede keer nodig,” laat een onderhandelaar weten. Als alles volgens plan verloopt, volgt zaterdag de vertrouwensstemming.

Voor het zover is, wacht de Vivaldi-partijen maandag nog een stevige onderhandelingsronde. In de laatste rechte lijn komen de heetste hangijzers allemaal terug op tafel. “Dan gaat het niet meer over de formulering, maar over de vraag: doen we het of doen we het niet. Het is dan aan de formateurs om een evenwicht te vinden aan de onderhandelingstafel”, zegt een betrokkene. En daarbij zal de begroting als leidraad dienen.

Vluchtelingen aan het ‘klein kasteeltje’. Asiel en migratie is een van de thema’s waar de Vivaldi-onderhandelaars dit weekend de tanden in hebben gezet.Beeld Tim Dirven

Ook de casting moet nog bepaald worden: wie claimt welk departement? En vooral: wie claimt de Zestien? Zowel bij de Vlaamse als de Franstalige socialisten heet het ‘logisch’ dat Paul Magnette, de kandidaat van de grootste politieke familie en de grootste partij uit de coalitie, het premierschap kan opeisen. Maar of de socialisten dat ook wel zo nodig willen, is een andere kwestie. De appetijt voor inhoudelijke toegevingen in ruil voor de Zestien is erg klein.

Onderhandelaars van verscheidene partijen zetten afgelopen weekend hun geld nadrukkelijk in op de liberaal Alexander De Croo. Volgens meerdere bronnen was die conclusie dit weekend ook al lang getrokken in het hoofd van de meeste PS’ers. “Maar het is dan de vraag wanneer je die claim op het premierschap onderhandelingstechnisch het best loslaat.”

Menselijke drama’s

Afgelopen zaterdag werd er in een stevig tempo doorgewerkt tot middernacht, onder meer over asiel en migratie. Een grote koerswijziging met collectieve regularisatierondes moet niet verwacht worden. Maar vooral de toon moet wel anders: de voorbije jaren profileerde Theo Francken (N-VA) zich met zoveel bravoure op dit departement vol menselijke drama’s dat niet alleen de oppositie maar ook zijn coalitiepartners grote ogen trokken.

Zondagochtend werd er om 10 uur opnieuw verzameld in het Egmontpaleis, met de bedoeling om tot de finish te gaan. Daarvoor bleek de agenda evenwel te ambitieus, met onder meer debatten over het fiscaal beleid, pensioenhervorming en de begroting. Vooral dat laatste domein is een harde noot om te kraken: het bepaalt hoeveel ruimte er is voor nieuw beleid, want maatregelen kosten nu eenmaal geld.

De begrotingsdebatten zijn op die manier het sluitstuk van de inhoudelijke vraagstukken. Dossiers waarover principeakkoorden gesloten zijn, zijn pas helemaal afgeklopt als ze de begrotingsklip gerond hebben. Door de coronacrisis zijn strenge budgettaire doelstellingen dan wel van tafel, maar er kan niet eindeloos met geld gestrooid worden. Zeker niet omdat volgens het kaderakkoord voor de formatie geen nieuwe belastingen ingevoerd gaan worden – al is de precieze verwoording gehuld in een flou artistisque.

Vooral het door de socialisten geëiste minimumpensioen van 1.500 euro heeft een aanzienlijk kostenplaatje. De socialisten hadden er zondag goede hoop op dat ze die verkiezingsbelofte ook kunnen waarmaken, al hangt alles af van de modaliteiten. Bestaat een volledige loopbaan uit 42 of 45 jaar? Welke niet-gewerkte periodes – zoals ouderschapsverlof of langdurige ziekte – tellen mee in de berekening? Het antwoord op die vragen maakt het verschil tussen een dure en een zeer dure maatregel. Zondagavond zat de technische werkgroep nog samen om zich te buigen over de details die nog tussen vierkante haken stonden, wat betekent dat er nog geen akkoord over is. “En er staat nog heel veel tussen haakjes”, weet een bron.

Een ander heet hangijzer is de kernuitstap, waar vooral de groenen een breekpunt van gemaakt hebben. Daar lijkt een compromis in de maak waarbij de Belgische kerncentrales zoals voorzien sluiten tegen 2025. Om de energiebevoorrading te verzekeren, komen er subsidies voor nieuwe energiecentrales. De kost hiervan – er wordt uitgegaan van maximaal 350 miljoen euro per jaar – wordt opgenomen in de stroomfactuur vanaf 2025. De stijging van de factuur wordt gecompenseerd door andere kosten van het federale deel van de stroomfactuur, zoals subsidies voor windmolens op zee, over te hevelen naar de begroting.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234