Vrijdag 25/06/2021

AnalysePolitiek

Einde van de opkomstplicht: een omstreden beslissing, ook voor CD&V

null Beeld photo_news
Beeld photo_news

CD&V wil ‘omzichtig’ omgaan met het einde van de opkomstplicht bij lokale verkiezingen. De partij vreest dat kwetsbare groepen zullen afhaken. Niet onterecht.

Het Vlaams Parlement boog zich dinsdag over de plannen van de regering-Jambon voor ‘de versterking van de lokale democratie’. Het gaat dan onder meer over een rechtstreekse verkiezing van de burgemeester, de afschaffing van de lijststem en de opheffing van de opkomstplicht bij de lokale verkiezingen. Vooral die laatste ingreep wekt, al maanden, tegenstand op.

De uitleg van de Vlaamse regering is dat politici op deze manier extra hard hun best moeten doen om kiezers te overtuigen. Veel academici vinden dat een holle frasering. De beste manier om mensen naar de stembus te krijgen blijft volgens hen dat zinnetje op het stembiljet: ‘De stemming is verplicht’. Hoewel de opkomstplicht niet gehandhaafd wordt, dwingt dit mensen wel om na te denken over wat ze juist willen.

De meerderheidspartijen N-VA en Open Vld willen de lokale opkomstplicht al langer weg. Bij CD&V ligt dit anders. De christendemocraten zitten gewrongen met de maatregel. Zo bleek ook dinsdag tijdens het debat in het Vlaams Parlement, waarin parlementslid Brecht Warnez vroeg om ‘heel omzichtig’ om te springen met het einde van de opkomstplicht. “Anders dreigt men met een bepaalde groep mensen geen rekening meer te houden in het beleid”, benadrukte de West-Vlaming.

Voorspellen moeilijk

Vlaanderen telt 300 gemeenten, elk met hun eigen politieke smaak en traditie. Op voorhand zeggen welke partijen gaan winnen of verliezen door de opheffing van de opkomstplicht is heel moeilijk. Wat volgens academici zoals politicoloog Johan Ackaert (UHasselt), gespecialiseerd in lokaal beleid, wel vaststaat, is dat de maatschappelijk zwakkere groepen meer geneigd zullen zijn om voortaan thuis te blijven.

In de eerste plaats wordt dan de link gelegd met een partij als Vlaams Belang, die traditioneel veel foertstemmen opraapt. Maar ook bijvoorbeeld de socialisten van Vooruit kunnen hier nadeel van ondervinden. Niet toevallig bestempelde Vooruit het einde van de lokale opkomstplicht vorige maand als “de grootste politieke blunder van deze politieke generatie, een historische fout”. CD&V kan trouwe kiezers verliezen. Zullen senioren die slecht te been zijn straks gaan stemmen?

Omgekeerd bestaan er metingen waaruit blijkt dat de liberalen hier electoraal gezien voordeel uit zullen puren. Al is dat niet bij elke meting het geval. Niet toevallig leidt Vlaams minister Bart Somers (Open Vld) de hervorming van de lokale democratie. Voor hem en voormalig partijvoorzitter Gwendolyn Rutten, die het regeerakkoord nog mee onderhandelde, is het einde van de opkomstplicht een ideologische kwestie: mensen hoeven enkel te stemmen als ze dat willen. Landen met opkomstplicht zijn de uitzondering binnen Europa.

Evaluatie nodig

De centrumrechtse meerderheid in Vlaanderen zal doorzetten met haar plannen om de lokale democratie te vernieuwen, zoveel lijkt zeker. Volgende week staat een eerste stemming op de agenda van het parlement.

“Het huidige systeem is verre van perfect. Bij de vorige verkiezingen ging ook 7 procent van de kiezers niet stemmen. Er moest dus iets gebeuren”, laat CD&V’er Warnez weten via de telefoon. “Wat ik wel van Somers verwacht is dat hij extra middelen vrijmaakt voor gemeentebesturen, scholen en het middenveld zodat zij projecten kunnen uitwerken om toch zoveel mogelijk kiezers naar de stembus te krijgen. Daar zal algemene communicatie én doelgroepenbeleid voor nodig zijn.”

CD&V vraagt sowieso dat er na de volgende lokale verkiezingen, in 2024, een evaluatie komt van de hervorming. Warnez: “Als blijkt dat kwetsbare groepen echt in groten getale afhaken, dan moeten we de opheffing van de opkomstplicht durven terugdraaien. Politici moeten niet vasthouden aan hun eigen grote gelijk.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234