Zondag 27/09/2020

InterviewPolitiek

Egbert Lachaert (Open Vld): ‘Een staatshervorming in ruil voor een zak geld? Dat gaan wij niet pikken’

interview met Open Vld voorzitter Egbert Lachaert in MerelbekeBeeld Simon Mouton Photo News

De afgelopen weken probeerde Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert een ‘Arizonacoalitie’ te vormen zonder de PS, maar stiekem hoopte hij hen vooral wakker te schudden. Nu Paul Magnette (PS) en Bart De Wever (N-VA) eindelijk serieus onderhandelen, waarschuwt hij hen wel: ze moeten de andere partijen ook niet voor het blok proberen plaatsen. 

Hoe serieus was de poging om een Arizonacoalitie zonder de PS te vormen?

“Voor ons is en blijft dat een ernstig scenario. Het is inderdaad een zeer nipte meerderheid (met 76 van de 150 Kamerzetels, red.), maar we komen van een context waar er géén meerderheid meer mogelijk was. Dat was vijf weken geleden de conclusie van de socialistische voorzitters. Vroeger stelde cdH een veto tegen N-VA, dus zijn we eerst en vooral met voorzitter Maxime Prévot gaan praten. En die was bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen, zelfs met N-VA. Hij had een aantal inhoudelijke vragen, maar die leken ons echt wel haalbaar. Bij sp.a lag het moeilijker. Het moet nog altijd wel betaalbaar blijven.”

Wat vroeg sp.a dan precies?

“Er waren zaken waarin we elkaar zeker konden vinden: het laten stijgen van de laagste pensioenen en uitkeringen, op voorwaarde dat er hervormingen komen op de arbeidsmarkt om binnen 5 jaar meer mensen aan de slag te krijgen. Maar qua uitgaven in de gezondheidszorg… De regering Wilmès heeft nu al beslist om structureel 1,2 miljard euro extra per jaar te investeren in de zorg. Dat is al gigantisch veel. De socialisten wilden daar nog eens 1,5% extra bovenop. Sorry, maar we moeten realistisch blijven en de begroting in het oog houden. Bovendien lagen ook hervormingen in de fiscaliteit moeilijk. Wij willen de lasten op arbeid verlagen, maar sp.a wilde per se symbolen binnenhalen zoals een vermogenswinstbelasting. Belastingen die de middenklasse gaat mogen betalen: daar heb ik problemen mee.”

Conner Rousseau toch ook?

“Ja, maar toch wou hij symbolische termen in de tekst die het mogelijk maken dat een brede laag van de bevolking geraakt wordt in plaats van enkel multinationals of superrijken. Als daar dan bijvoorbeeld de huurinkomsten van appartementen onder vallen, raak je meteen een brede groep. Die mensen hebben het niet slecht, maar ze zijn niet superrijk.”

Welke toegevingen was u dan wel bereid te doen?

“Had sp.a gewild, dan had men onze tekst op twee manieren kunnen bekijken. Er zaten kersen in op sociaal vlak, die men zelf had kunnen naar buiten brengen, als verwezenlijkingen. Dat had ik hen ook wel gegund. Maar toen ze dat niet deden, was het mij ook wel duidelijk dat ze al op een ander spoor zaten.

Wanneer had u in de mot dat N-VA en PS aan het praten waren?

“Ik had toch al een tiental dagen door dat er iets niet klopte.”

Beeld Simon Mouton Photo News

Maar het was toch ook uw bedoeling om de PS er weer bij te bluffen?

(lacht) “Er waren twee strategieën. Dat Arizona zou lukken - dan zouden we tenminste een volwaardige regering hebben, wat ook al een hele prestatie zou zijn. Maar ook: tonen dat de PS niet incontournable was. En kijk, nu kunnen ze plots toch met N-VA praten, terwijl ze het vijf weken eerder zelf begraven hadden.”

Is dat een pluim die u op uw hoed steekt?

(lacht) “Laat ons zeggen dat de strategie gewerkt heeft ja, hoewel ze dat zelf zullen ontkennen natuurlijk. Ik geloof wel dat PS en N-VA het deze keer ernstig menen. Er is ook wel bindmiddel tussen de twee: de socialisten kunnen het akkoord met N-VA wat linkser maken in ruil voor een staatshervorming. Maar het zal toch geen evidente oefening zijn. De zaken die de sp.a al vroeg, los van de PS… Het geld groeit niet tot in de hemel hé. Dus als men uiteindelijk een staatshervorming wil afkopen met een zak geld en links economisch beleid, dan ga ik dat als liberaal niet pikken. 

Dat bleek bij de vorige staatshervorming nochtans geen probleem.

“Ja, maar nu heb je op federaal niveau al 23 miljard euro structureel te kort. Ik wil ook een staatshervorming, maar één die het land efficiënter maakt en niet nog eens extra kost. Anders komen we in het straatje van Griekenland. Ik vind dat we in 2024 naar een staatshervorming moeten gaan, die in beide richtingen werkt: regionaliseren, maar ook herfederaliseren. We moeten de meest efficiënte manier kiezen, los van ideologie en symbolen. Voor N-VA blijft dat herfederaliseren een taboe, terwijl de gezondheidscrisis net aantoonde dat de regio’s dan toch met elkaar overleggen om hetzelfde te doen. Als zij bepaalde, logische zaken willen regionaliseren, dan kan daarover gepraat worden. Het enige wat ik niet wil, is dat ons land nog complexer wordt.”

De PS heeft altijd gezegd: het is ofwel met N-VA, ofwel met Open Vld. Vreest u om uit de boot te vallen?

(zucht) “Eerlijk gezegd: er moet gewoon een oplossing komen of we gaan collectief de dieperik in. Zo eenvoudig is het. En op basis van de inhoud zullen we bepalen of we meedoen of niet. Heel wat Open Vld’ers willen gerust nog eens naar de oppositie als het moet. Sommigen kijken er naar uit om zich nog eens jong te voelen. (lacht) Maar tijdens zo’n crisis moet je ook je verantwoordelijkheid niet zomaar ontvluchten.”

Magnette vraagt nu 50 dagen om resultaat te boeken. Als het niet lukt, gaan we naar verkiezingen zegt hij.

“Dat is écht te lang. Het is nu de vierde poging. PS en N-VA hebben al 300 uur vergaderd, zeggen ze. Binnen een week of twee zouden ze toch moeten kunnen zeggen of paarsgeel levensvatbaar is. Als het mislukt, hebben we ook nog een paar weken nodig om alternatieven te bekijken. Want verkiezingen… Organiseer dat maar eens, als België middenin een tweede coronagolf zit. Bovendien wordt dan het parlement ontbonden en is er geen slagkrachtige regering die maatregelen kan nemen. Ik zou hen ook willen vragen om snel een onderhandeling op te starten met vaste partners. De anderen er pas op het einde bijhalen om hen een akkoord op te dringen, dat is niet serieus en zou een stommiteit zijn.”

De liberale familie zegt altijd dat ze één en ondeelbaar is. Is dat ook echt zo?

(lacht) “Euh ja, dat is echt zo. We moeten ook als Vlamingen beseffen dat de MR de enige partij is die een centrumrechts beleid op sociaal-economisch vlak in Wallonië verdedigt. Als we MR niet als bondgenoot steunen in Franstalig België, dan heb je gewoon geen partner om een beleid te voeren dat 60-65% van de Vlamingen wil.”

Nu doet u precies alsof de MR er gaat afvallen.

“Nee, ik weet het niet en ik vind het een beetje jammer dat er nu meteen gespind wordt over wie er af gaat vallen: MR, Open Vld of CD&V. Wij (de drie koningen, red.) hebben dat bewust niet gedaan. Als je met een afvalrace begint door iedereen tegen elkaar uit te spelen, dan creëer je een dynamiek waardoor iedereen aan tafel zich slecht gaat voelen.”

Maar u voelt ook wel aan dat veel andere voorzitters liever samenwerken met de rustige Lachaert dan de onstuimige Bouchez.

(lacht) “Ik blijf erbij, het zou onverstandig zijn om die liberale band te doorbreken. Met het Arizonaverhaal heeft de MR opnieuw haar nek uitgestoken, door zich bereid te tonen om met 19 Franstalige parlementsleden te willen besturen. Dan heb je een karaktertje nodig die dat aandurft.”

Vindt u dat de media te streng zijn voor ‘karaktertje’ Bouchez?

“Ik vind van wel ja. You like him or you hate him, maar hij is een belangrijke bondgenoot om een beleid te voeren dat veel mensen in Vlaanderen goed vinden. En ja, hij communiceert zeer veel. (lacht) Het is hetzelfde met Conner hé, ze zijn van dezelfde generatie. Ik heb mij ook al afgevraagd waarom sommige Instagramposts nodig waren. Maar ik vrees dat dat het nieuwe normaal zal worden. “

Wordt Rousseau dan te veel bejubeld?

(lange pauze) Hij zegt altijd dat de spelletjes moeten stoppen en dat er een regering moet komen. Natuurlijk slaat zoiets aan, maar als er dan een oplossing wordt aangeboden, moet je wel de daad bij het woord durven voegen. Ik probeer vooral vertrouwen te bouwen en dat kan alleen als iedereen eerlijk is over wat ze echt willen doen. De laatste twee weken waren niet zo fraai, met die gesprekken achter onze rug. Maar ik hoop dat het in de toekomst anders kan.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234