Woensdag 28/10/2020

Regeerakkoord

Een centrumproject met trofeeën voor elke partij: dit staat er in het regeerakkoord

Beeld BELGA

Elk van de zeven partijen uit de regering-De Croo krijgt enkele trofeeën om mee uit te pakken. Het Vivaldi-project leest daardoor vooral als een centrumproject.

Hogere pensioenen en uitkeringen

Een van de meest in het oog springende maatregelen is het verhogen van de laagste pensioenen. De ambitie is om die op te trekken “richting” 1.500 euro netto voor wie een volledige loopbaan heeft van 45 jaar. Een vage omschrijving die ruimte voor interpretatie laat. Daarnaast valt op dat de pensioenbonus wordt ingevoerd. Dat is een extra premie voor wie blijft werken, ook al kan hij met vervroegd pensioen.

Dit was veruit het meest felbevochten thema en vooral voor de socialisten een absoluut strijdpunt, al sloten ook CD&V en de groenen zich hierbij aan. Toch halen ook de liberalen enkele slagen thuis. Zo worden de toekomstige pensioenen van zelfstandigen opgekrikt, door het berekeningsmechanisme meer gelijk te trekken met die van werknemers en ambtenaren. Ook wordt de toegang tot het minimumpensioen een stuk strenger. Het aantal gewerkte jaren gaat veel harder doorwegen.

Daarnaast worden de laagste uitkeringen opgetrokken “richting” de armoedegrens, een engagement dat in zowat elk regeerakkoord staat. Kwaliteitsvolle tewerkstelling blijft ook volgens Vivaldi de beste manier om armoede te bestrijden.

1,2 miljard euro voor extra personeel in de gezondheidszorg

Er wordt fors geïnvesteerd in het zorgpersoneel. In totaal wordt er 1,2 miljard euro vrijgemaakt voor hogere lonen, extra handen aan het bed en opleidingen. Dit is voor een groot stuk de bevestiging van eerdere akkoorden die afgelopen zomer werden gesloten. Tegelijk is vastgelegd dat de uitgaven in gezondheidszorg jaarlijks mogen stijgen met 2,5 procent boven op de index. Ook de geestelijke gezondheidszorg moet een groeipad krijgen in samenspraak met de regio’s.

Om de strijd tegen overconsumptie in de gezondheidszorg aan te gaan, wordt een studie bij het Riziv besteld. Ook moet het overmatige gebruik van antidepressiva, antibiotica en maagzuurremmers teruggedrongen worden en komt er een hervorming van het prijszettingsmechanisme om de toegang tot innovatieve en dure geneesmiddelen te garanderen.

Een begroting in het rood

De regering-De Croo gaat van start met een begroting die diep in het rood staat. Om uit het coronadal te kruipen, wil de regering bovendien flink investeren – de overtuiging is dat het niet het moment is voor zware saneringen.

Toch wil de federale ploeg ieder jaar een minimale inspanning doen om het gat in de staatsfinanciën te dichten. Ze wil de kloof jaarlijks met minimaal 0,2 procent van het bruto binnenlands product verkleinen. Afhankelijk van de omstandigheden kan de inspanning ook groter zijn, al worden op dat vlak geen staalharde beloftes gemaakt.

Hervorming belastingen

Langs inkomstenzijde plant de regering-De Croo een grote hervorming die de belastingen eerlijker en transparanter moet maken. De vele achterpoortjes, uitzonderingen en vrijstellingen in het belastingsysteem moeten eruit. De personenbelasting moet eenvoudiger – een evergreen in regeerakkoorden, al laat de uitwerking vaak te wensen over.

De lasten op arbeid moeten omlaag door een “verbreding van de belastbare basis”, “met respect voor het ondernemerschap”. Twee enigszins wollige frases die voor de socialisten maar één ding kunnen betekenen: de vermogens zullen meer moeten bijdragen. En laat dat net zijn wat de liberalen willen tegenhouden.

Ook (grote) bedrijven worden geviseerd. De “optimalisatie” van belastingen moet moeilijker gemaakt worden, er komt mogelijk een minimumheffing voor multinationals en grote digitale spelers zullen hun steentje moeten bijdragen.

Andere toon over asiel en migratie

Het valt op. Het hoofdstuk over asiel en migratie is toch met een andere toon geschreven dan bij regeringen mét N-VA. Zo zal de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) kinderen niet langer kunnen opsluiten met het oog op hun verwijdering. Tijdens de vorige regering waren er nog gezinsunits geopend in gesloten centrum 127bis.

De regering wil ook meer zicht krijgen op het uitwijzingsbeleid. Dat doet ze door terugnameovereenkomsten met landen buiten de EU voor te leggen aan het parlement en een externe audit voor DVZ te bestellen.

Wel lijken de voorwaarden tot gezinshereniging strenger te gaan worden. De strijd tegen mensenhandel en mensensmokkel wordt opgevoerd en de regering wil een aanklampend terugkeerbeleid voeren, maar ook hier staat meteen het woord “menselijk” bij. Het migratiebeleid zal dan ook expliciet gestoeld zijn op het Global Compact for Migration van de VN, dat de N-VA deed opstappen uit de regering Michel. De nieuwe staatssecretaris belooft werk te maken van een nieuw migratiewetboek.

Meer centen voor veiligheid en defensie

Justitie en defensie zijn departementen waar fors in geïnvesteerd wordt. De ingeslagen weg van hervorming en digitalisering van Justitie wordt aangehouden. Ook de politiediensten mogen rekenen op fiks meer middelen om zo jaarlijks 1.600 nieuwe politieagenten aan te werven. Defensie krijgt dan weer de garantie dat het groeipad van de vorige regering gevolgd wordt. Dat wil zeggen dat de legerleiding normaal op minstens 2,4 miljard euro extra kan rekenen de komende legislatuur. Geld dat vooral gebruikt zal worden om nieuwe rekruten aan te werven om zo de pensioenuitstroom op te vangen.

Het regeerakkoord stelt dat “België zich actief zal blijven inzetten voor nucleaire ontwapening en non-proliferatie op mondiaal niveau”, zij het wel “zonder afbreuk te doen aan onze engagementen en verplichtingen binnen NAVO”. Lees: wellicht komt er een stevige discussie over de kernwapens in Kleine Brogel. 

Vivaldi wil klimaatdoelen 2030 halen

Vivaldi wil de Belgische uitstoot met 55 procent verlagen tegen 2030, zoals de Europese Commissie vraagt. Om die vermindering te realiseren, komt er een jaarlijkse evaluatie.

De nieuwe regering engageert zich ook om “een stijgende bijdrage” te leveren aan de zogenaamde internationale klimaatfinanciering. Op die manier worden armere landen – die vaak zwaar getroffen worden door de gevolgen van de klimaatopwarming maar er weinig schuld aan hebben – financieel geholpen. Een bedrag is nog niet bekend.

Kernuitstap bevestigd, zij het onder voorwaarden

De nieuwe regering kiest “resoluut” voor de herbevestiging van de kernuitstap in 2025. Al zijn er wel twee belangrijke voorwaarden: de stroombevoorrading mag niet in gevaar komen en de energiefactuur mag niet stijgen.

Om de bevoorrading te garanderen, zal Vivaldi subsidies uitdelen voor de bouw van nieuwe energiecentrales. In de eerste plaats gascentrales. Als in november 2021 blijkt dat de Belgische stroomvoorziening toch in het gevaar is, dan kunnen twee kerncentrales alsnog langer openblijven. 

Nu wel een rijbewijs met punten?

Ook deze regering schuift het rijbewijs met punten naar voren als een manier om het aantal ongelukken op onze wegen terug te dringen. De vorige regering kreeg de maatregel niet rond, vooral door verzet binnen MR. Vivaldi lijkt nu toch een doorbraak te willen forceren. Al blijven de bewoordingen vaag en voorzichtig.

Alle nieuwe bedrijfswagens moeten tegen 2026 broeikasgasvrij zijn. In overleg met de deelstaten wordt bekeken hoe hetzelfde kan gelden voor bussen, taxi’s en deelwagens. In ruil voor “ambitieuze doelstellingen” voor de NMBS, zoals stiptheid en een beter aanbod, zal de regering honderden miljoenen extra investeren in de spoorwegen.

Aanpassen abortus op de lange baan

Voorts zijn er nog een heleboel losse, doch niet onbelangrijke maatregelen. Zo wordt de abortuswetgeving, die de paars-groene partijen tegenover CD&V plaatste, geparkeerd. De Vivaldi-partijen zullen enkel ‘in consensus’ verdere stappen nemen, wat ook trouwens geldt voor andere ethische thema’s. 

De deelstaten kunnen van hun feestdag een betaalde feestdag maken, al zal daar wel een andere vakantiedag voor sneuvelen. De sociale inspectie moet discriminatietoetsen kunnen uitvoeren, zeg maar een federale variant van de in Vlaanderen lastig liggende praktijktest. Daarbij mag nooit sprake zijn van uitlokking.

En hoewel afvalverwerking strikt gezien een gewestelijke bevoegdheid is, wil de regering-De Croo bekijken of een statiegeldregeling op verpakking “wenselijk is”.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234