Woensdag 05/08/2020

Formatie

Drie koningen voeren de forcing: ze willen regering zonder PS deze week uittesten

Egbert Lachaert (Open Vld), Joachim Coens (CD&V) en Georges-Louis Bouchez (MR).Beeld Photo News

De ‘drie koningen’ Egbert Lachaert (Open Vld), Joachim Coens (CD&V) en Georges-Louis Bouchez (MR) willen tegen eind deze week weten of de Arizona-coalitie – een regering zonder de PS – levensvatbaar is.

Sinds hun aantreden twee weken geleden hebben Lachaert, Coens en Bouchez vooral werk gemaakt van een regering met Open Vld, MR, CD&V, cdH, N-VA en sp.a. Deze zes partijen hebben samen net één zetel op overschot in het parlement. 

Maar de weg naar deze zogenaamde Arizona-coalitie, naar de kleurencombinatie in de vlag van de Amerikaanse staat, is nog lang. MR en cdH moeten meestappen in een regering die geen derde van het Franstalig electoraat vertegenwoordigt. Zijn ze daartoe bereid? Beide partijen hebben alvast iets te winnen: MR extra zichtbaarheid en het premierschap voor Sophie Wilmès. cdH relevantie, in de vorm van ministersposten. Tegelijk moet sp.a overtuigd worden om zusterpartij PS te lossen. Dat wordt veel minder evident. Voorzitter Conner Rousseau is niet happig.

Bij Lachaert, Coens en Bouchez is vandaag te horen dat ze “tegen eind deze week” de levensvatbaarheid van de Arizona-coalitie willen testen. “We hebben de afgelopen weken vastgesteld dat een minderheidsregering met de drie klassieke families – zoals de socialisten voorstellen – heel moeilijk is, omdat je dan de facto moet werken met een vaste gedoogpartner”, luidt het. De eisen van de groenen en N-VA om zo'n gedoogsteun te leveren blijken hoog. Een regering steunen zonder deel uit te maken van die regering is dan ook geen benijdenswaardige positie. 

Omgekeerd stellen de ‘drie koningen’ vast dat er zes partijen zijn die momenteel geen veto stellen tegen elkaar: Open Vld, MR, CD&V, cdH, N-VA en sp.a. Bedoeling is om tegen het weekend te achterhalen of in deze formule überhaupt een nieuwe regering kan zitten. Lachaert, Coens en Bouchez willen de voorzitters van deze partijen daarom samenbrengen rond een inhoudelijke startnota. Die tekst spitst zich momenteel toe op het sociaal-economisch herstelbeleid na de coronacrisis.

Krappe meerderheid

Alle ogen zijn nu gericht op sp.a. Voorzitter Rousseau schreeuwt al langer van de daken dat het gedaan moet zijn met het politieke gemanoeuvreer. Nu wordt hij door de ‘drie koningen’ voor het blok gezet. Al lijken Lachaert, Coens en Bouchez wel bereid om een aantal sociale toegevingen te doen. Zo is er in hun nota sprake van een betere verloning voor het zorgpersoneel en een verhoging van de laagste uitkeringen en nettolonen. Lachaert, Coens en Bouchez laten ook de deur op een kier voor PS. Als de partij zich kan vinden in hun nota mag ze later aansluiten.

Binnen sp.a leeft argwaan tegenover de publieke demarche van de ‘drie koningen’. Het is duidelijk dat die bedoeld is om de partij kleur te laten bekennen. Wat vaststaat, is dat de Vlaamse socialisten passen voor een heruitgave van het centrumrechtse Zweedse verhaal van de regering-Michel. Dat terwijl een Arizona-coalitie qua samenstelling neerkomt op een Zweedse coalitie aangevuld met cdH en sp.a.

“Het Zweeds verhaal is na de verkiezingen en de coronacrisis niet meer aan de orde”, benadrukte Coens maandagavond bij VRT. “We vertrekken van een andere basis. Met meer aandacht voor zorg en duurzaamheid. Het belangrijkste is nu dat we genoeg partijen vinden die rond de tafel komen om een meerderheid te vormen.” Eens sp.a aan tafel komt, zijn de drie koningen hoopvol dat de partij ook zal blijven zitten, gezien de situatie waarin ons land vertoeft door de coronacrisis. 

Maar of sp.a zal springen? Lachaert, Coens en Bouchez weten het momenteel zelf niet. De Vlaamse socialisten zenden gemengde signalen uit, luidt het. Zo zouden de rode sherpa’s tijdens de technische vergaderingen best tevreden zijn met de voorstellen van de ‘drie koningen’, maar heeft Rousseau hen na het politiek overleg laten weten dat het huidige sociale pakket écht niet volstaat. “Zolang we niet weten dat het sp.a menens is met de Arizona-coalitie, dat ze er minstens over willen praten, kunnen we ook niet veel meer toegevingen doen”, valt te horen bij de ‘drie koningen’. “Anders eisen ze die later ook bij een tripartite.”

Sowieso: als er ooit een Arizona-coalitie komt, zal die eerst nog heel wat klippen moeten omzeilen. Wat met de identitaire thema’s zoals migratie? Daar lijkt de consensus dat N-VA zijn toon van de voorbije jaren moet milderen om MR en cdH niet te bruuskeren. Idem voor het communautaire thema: hoeveel is N-VA bereid om toe te geven aan de Franstalige partijen? Volgens insiders aardig wat. 

N-VA zou alleen kleinere symboolingrepen eisen, zoals een verandering van de protocollaire rangorde in Europa. In een parallel onderhandelingscircuit kan er dan tegen 2024 nagedacht worden over een hervorming van het staatsbestel. De socialisten willen dit via een conferentie van de partijvoorzitters regelen. 

Als een Arizona-coalitie later deze week niet haalbaar blijkt, ligt de formatie opnieuw open. Wellicht wijken Lachaert, Coens en Bouchez dan toch uit naar de vorming van een minderheidsregering. Rechtstreekse paars-gele of paars-groene onderhandelingen zijn vandaag zo goed als uitgesloten. Daarvoor zijn de raakvlakken tussen de betrokken partijen – enerzijds PS en N-VA, anderzijds Open Vld en het linkse blok van socialisten en groenen – te klein. De klassieke tripartite lijkt dan keuze A van de ‘drie koningen’. Al is er ook een onbekende keuze B: een ‘moderne’ tripartite met christendemocraten, liberalen en groenen.    

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234