Vrijdag 04/12/2020

Achtergrond

Dit is de strategie waarmee Trump toch nog aan de macht wil blijven

Trump tijdens een campagnerally voor de verkiezingen.Beeld AP

De Republikeinse leiders in vier cruciale swingstaten zeggen zich niet voor de kar van Donald Trump te laten spannen in een poging de uitslag van de verkiezingen nog in zijn voordeel te veranderen. Trump en zijn dichtste medestanders hopen via een schimmige maar volgens hen legale route toch aan de nodige 270 kiesmannen te geraken. De hordes om het zover te laten komen, zijn echter bijzonder groot.

Zittend president Donald Trump blijft er bijna twee weken na de verkiezingen bij dat hij en hij alleen de winnaar is. Dat maakte hij vanochtend opnieuw duidelijk op Twitter: “IK HEB DE VERKIEZINGEN GEWONNEN”, zo schreeuwde hij het uit op zijn favoriete medium, niet gehinderd door het feit dat hij maar 232 kiesmannen heeft verzameld, en zijn rivaal Joe Biden 306. Daarmee is Biden comfortabel over de marge van 270 gesprongen, en wordt hij de volgende president van de Verenigde Staten.

Ondertussen lijken de rechtszaken die Trumps campagneteam in verschillende staten heeft aangespannen, steeds minder kans te maken om de uitslag nog te beïnvloeden. In Pennsylvania, een van de staten die door Biden werd gewonnen en door Trump wordt betwist, beslisten zijn advocaten gisteren hun claim voor de rechtbank af te zwakken.

Maar de president blijft dus wel twijfel zaaien over het verloop van de verkiezingen, een volgens de Democraten bewuste strategie om op die manier de komende weken de race toch nog in zijn voordeel te doen kantelen. Trump zou er op hopen dat de uitslagen in de bewuste staten die dit jaar Democratisch stemden, uiteindelijk zó twijfelachtig worden, dat het niet de kiezers zijn die zullen bepalen wie de kiesmannen krijgt, maar de staatsparlementen.

Uitslag negeren? Het kan

In theorie kan dat. De Amerikaanse grondwet geeft elke staat de keuze hoe ze hun kiesmannen aanduiden. In alle staten behalve twee gaat dat op dezelfde manier: de kandidaat die de meeste stemmen haalt, krijgt alle kiesmannen achter zijn naam. Enkel in Maine en Nebraska gebeurt de verdeling evenredig. 

Maar als de verkiezingen om een bepaalde reden “falen”, zijn het de staatsparlementen die de kiesmannen mogen aanduiden en wordt de stem van het volk aan de kant geschoven. Een Republikeins gezind staatsparlement zou dan kiesmannen voor Trump kunnen aanwijzen, ook al kreeg Biden in die staat de meeste stemmen. 

Als de parlementen in Pennsylvania, Wisconsin, Michigan en Arizona op die manier al hun kiesmannen - 57 in totaal - aan Trump zouden toewijzen, zou die uitkomen op een totaal van 289, en Biden zou achterblijven met 249. Op 14 december komen de kiesmannen bij elkaar voor de stemming, waarbij Trump in dat geval dus voldoende stemmen zou halen om aan een tweede ambtstermijn te mogen beginnen. 

Volgens de gouverneur van Florida, de Republikein Ron DeSantis, moet Trump die strategie dan ook volgen. Republikeins senator Lindsey Graham zei vorige week ook al dat “alles op tafel moet komen”.

Ongezien

Maar dat het echt zover komt, lijkt hoogst onwaarschijnlijk. Nog nooit eerder in de moderne politieke geschiedenis van de VS duidde een staatsparlement een andere winnaar aan dan degene die de meeste stemmen van de bevolking kreeg. 

Als een staat het deze keer toch probeert, zou dat niet alleen ongezien zijn, het zou ook een juridisch bijzonder wankel manoeuvre zijn met verschillende hordes die allemaal overwonnen moeten worden.

Horde 1: bewijzen dat de verkiezingen “gefaald” zijn

Trump moet dan ten eerste al bewijzen dat de verkiezingen in de staten “gefaald” zijn, en dat is allerminst het geval, zeggen juristen. De marge voor Biden in Pennsylvania is bijvoorbeeld al opgelopen tot meer dan 68.000 stemmen of een vol procentpunt, en het ziet er niet naar uit dat dat verschil met hertellingen of zelfs met bewijzen van fraude significant verkleind kan worden. 

Bovendien moet Trump dan nog hopen dat het Hooggerechtshof, waar de president onlangs wel een nieuwe conservatieve rechter mocht benoemen, meestapt in dat verhaal van 'gefaalde verkiezingen’, en de strategie om de stemmen van de kiezers te negeren, goedkeurt. 

Horde 2: de staten overtuigen

Uiteraard moeten de staten zelf nog willen meewerken. En daar knelt sowieso al het grootste schoentje. Verschillende staten, ook Republikeinse, noemen net als Trumps eigen ministerie van Binnenlandse Veiligheid de verkiezingen van 2020 de veiligste en vlotste uit de geschiedenis. Bovendien heeft Biden landelijk 5 miljoen stemmen meer behaald dan Trump. Dan voor de rechtbanken argumenteren dat de verkiezingen desondanks “gefaald” zijn, lijkt sciencefiction van de bovenste plank. 

“Dit zou de meest ongerechtvaardigde en bizarre interventie van de rechtbanken zijn die dit land ooit gekend zou hebben”, aldus juriste Danielle Lang van het Campaign Legal Center tegenover AP. “Ik zie nergens iets in de rechtszaken dat daar enige grond voor bevat." Grondwetspecialist Edward Foley van de Ohio State University spreekt over “het rijk der fantasie”, Richard Pildes van de New York University heeft het over “dystopische fictie”.

De staten zijn dan ook niet meteen van plan Trump in zijn strategie te volgen. De Republikeinen in elk van de vier bewuste staten zeggen niet te zullen tussenkomen in de selectie van de kiesmannen. Die selectie kwam toe aan het volk, en dat is gebeurd, klonk het afgelopen weekend bijvoorbeeld bij de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden van Arizona. 

“Ik zie, los van de fraudekwestie - waar ik overigens geen weet van heb - geen serieuze manier om de kiesmannen te veranderen”, aldus Rusty Bowers tegenover persbureau AP. Bowers zegt wel overspoeld te worden door e-mails van Trump-aanhangers die vragen dat het staatsparlement zou tussenkomen. Maar, “de kiesmannen zijn door de wet aangewezen om te stemmen volgens de wil van de kiezers”. 

Jake Corman, de Republikeinse voorzitter van de Senaat van Pennsylvania, schreef samen met collega-Republikeinen in oktober al een opiniestuk dat “het parlement van Pennsylvania geen hand heeft, noch zal hebben, in de keuze van de kiesmannen of in de beslissing van de uitslag van de presidentsverkiezingen”. En hoewel de Republikeinen in de staat een onderzoek vragen naar mogelijke fraude bij het kiesverloop, zeiden ze dit weekend wel bij die verklaring te blijven. 

Robin Vos, Republikeins voorzitter van het staatsparlement van Wisconsin, wijst het idee eveneens af, net als Senaatsfractieleider Mike Shirkey van Michigan. Ook daar onderzoekt het parlement de verkiezingen, maar “het is niet onze verwachting dat onze analyse de uitslag zal veranderen” aldus Shirkey vrijdag. Een interventie van het lokale parlement zou dus “niet wettelijk” zijn.

Horde 3: de gouverneurs overtuigen

Nog een horde waar Trump tegenaan zou botsen, is het feit dat het uiteindelijk de gouverneurs van de staten zijn die de lijst met kiesmannen moeten opstellen. In Pennsylvania, Michigan en Wisconsin is de gouverneur een Democraat, en die zal dus sowieso een lijst met Democratische kiesmannen opmaken. 

Met twee lijsten in een staat, eentje van het parlement en eentje van de gouverneur, ontstaat er een ongekend juridisch moeras, waarschuwen grondwetsspecialisten. Wat er op dat moment moet gebeuren, is hoogst onduidelijk en niet precies omschreven in de wetteksten. 

Trump bij zijn inauguratie op 20 januari 2017. Exact vier jaar later op 20 januari 2021, zal zijn eerste ambtstermijn aflopen.Beeld EPA

Horde 4: het Congres overtuigen

Als allerlaatste horde is er tot slot nog het Amerikaanse Congres in Washington DC, dat op 6 januari bij elkaar komt. Het Huis van Afgevaardigden - met een Democratische meerderheid - en de Senaat - met een Republikeinse meerderheid - moeten de stemming van de kiesmannen die dag goedkeuren tijdens een gezamenlijke sessie. En het is niet moeilijk te begrijpen dat de Democraten de stemmen van de kiesmannen van de staten die de wil van het volk genegeerd hebben, sowieso zullen afkeuren. 

Als de senatoren de uitslagen wel goedkeuren, ontstaat er een complete patstelling. Komen de twee kamers van het Congres er uiteindelijk echt niet uit, dan wordt het juridische moeras nog wat uitgediept, en zal allicht het Hooggerechtshof gevraagd worden tussen te komen.

De ultieme deadline: 20 januari 2021

Wordt er ondanks alle hordes die Trump moet zien te overwinnen finaal geen winnaar aangeduid, dan nog kan de president niet in functie blijven en ziet zijn toekomst er niet bepaald rooskleurig uit. 

Zijn eerste ambtstermijn stopt onverbiddelijk op 20 januari 2021 om 12 uur, waarna de volgende in lijn het dan (tijdelijk) overneemt. En dat is ... Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden.

Is er op 20 januari geen president, dan wordt Nancy Pelosi, de Democratische fractieleider van het Huis van Afgevaardigden, interim-president.Beeld Photo News
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234