Dinsdag 30/11/2021

AchtergrondBuitenland

Diplomatieke rel lijkt met sisser af te lopen: Erdogan zet ambassadeurs waarschijnlijk toch niet uit

Duiven passeren een grote poster van President Erdogan in Bursa, Turkije. Beeld Goran Tomasevic / Reuters
Duiven passeren een grote poster van President Erdogan in Bursa, Turkije.Beeld Goran Tomasevic / Reuters

Het lijkt erop dat Turkije de tien westerse ambassadeurs toch niet zal uitwijzen. President Recep Tayyip Erdogan lijkt genoegen te nemen met een soort belofte van goed gedrag van de tien betrokken landen. Dat geeft hem de mogelijkheid zonder al te veel gezichtsverlies zijn dreigement van zaterdag niet uit te voeren.

Vlak voor het begin van het Turkse regeringsoverleg maandagmiddag brachten staatsmedia het bericht dat Erdogan de verklaring ‘verwelkomt’ van een aantal westerse landen eerder maandag, waarin ze verklaren artikel 41 van het Weense verdrag over diplomatieke betrekkingen te onderschrijven. Daarin staat dat diplomaten zich niet mogen mengen in de binnenlandse aangelegenheden van het gastland.

De mededeling op Twitter daarover van de Amerikaanse ambassade werd geretweet door de Scandinavische landen. Nederland, Canada en Nieuw-Zeeland lieten elk een eigen boodschap uitgaan. Alleen Duitsland en Frankrijk hadden rond 17 uur nog niets van zich laten horen.

Osman Kavala

Het ‘mengen in binnenlandse aangelegenheden’ was precies de klacht van de Turkse regering. In de Turkse pers werd daar telkens naar verwezen. De tien westerse ambassadeurs hadden vorig week maandag een verklaring uitgegeven, waarin ze aandrongen op de onmiddellijke vrijlating van zakenman en filantroop Osman Kavala. Dit in navolging van een uitspraak daarover uit 2019 van het Europese Hof voor de Mensenrechten.

De Turkse regering nam de zaak hoog op en riep dinsdag de ambassadeurs op het matje. President Erdogan echter ging een stap verder, en zei zaterdag zijn minister van Buitenlandse Zaken opdracht te hebben gegeven de ambassadeurs tot ‘persona non grata’ te verklaren.

Tot op dit moment is dat echter nog niet gebeurd. Op sociale media in Turkije zong de afgelopen dagen rond dat binnen de Turkse regering grote onenigheid bestond over Erdogans dreigement. Diverse ministers zouden zich zorgen maken over de schade die Turkije zou lijden bij een hoog oplopend diplomatiek en politiek conflict met alle machtige westerse staten. Meerdere spin doctors van de regering, die normaliter alle plannetjes van Erdogan uitventen op Twitter, hielden zich de afgelopen dagen muisstil.

Toenadering

Met het compromis dat in de maak lijkt komt Europa, maar vooral Turkije zelf, met de schrik vrij. Het uitwijzen van de ambassadeurs zou een zware hypotheek hebben gelegd op de relaties van Navo-lid Turkije met de andere lidstaten van het bondgenootschap, en vooral met Europa. Het toetredingsproces van Turkije tot de Europese Unie was al tot stilstand gekomen, zo stelde de Europese Commissie vorige week vast, als gevolg van het falen van rechtsstaat en democratie in Turkije. Van nieuwe toenadering zou met zo’n kolossaal diplomatiek conflict geen sprake kunnen zijn, integendeel.

Ook de verhouding van Turkije met de 47 lidstaten tellende Raad van Europa (niet te verwarren met de EU) zou nog sterker onder druk komen te staan. Het Europese Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg (een orgaan van de Raad) stelde in 2019 dat er geen enkel bewijs is tegen Kavala en dat hij onmiddellijk moet worden vrijgelaten.

Sindsdien wordt Ankara vanuit Europa voortdurend gemaand aan dit vonnis gehoor te geven. Ook de tien westerse ambassadeurs verwezen in hun verklaring vorige week maandag naar de uitspraak van het hof. De Raad van Europa heeft Turkije vorige maand tot eind november de tijd gegeven Kavala op vrije voeten te stellen. Gebeurt dat niet, dan hangt het land een strafprocedure boven het hoofd. Die kan erop uitlopen dat Turkije zijn stemrecht wordt ontnomen of dat het zelfs wordt geschorst als lid van de Raad van Europa.

De Turkse columnist Abdulkadir Selvi schetste maandagmorgen in de krant Hürriyet een nog grimmiger scenario. Het conflict zou volgens hem zodanig uit de hand kunnen lopen dat zowel de Raad van Europa als de EU de banden met Turkije verbreken, dat de tien westerse landen ook de Turkse ambassadeurs uitwijzen, dat de economische banden ernstig worden geschaad (vooral ten nadele van Turkije) en dat straks in Europa niet meer mag worden gestemd bij Turkse verkiezingen. ‘Ik verwacht dat het gezond verstand zal zegevieren’, zo besluit Selvi. Kennelijk is dat inderdaad gebeurd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234