Dinsdag 18/06/2019

Kernkabinet

"Dierenpartijen timmeren overal aan de weg"

Michel Vandenbossche van Gaia en minister Ben Weyts vóór een stemming over onverdoofd slachten in het Vlaams Parlement. Beeld Photo News

Een nieuwe wet verdrievoudigt de straffen voor recidiverende dierenbeulen. Bovendien lijkt minister van Dieren­welzijn Ben Weyts (N-VA) één voor één de strijdpunten van Gaia in te willigen. Tijd voor een Vlaamse Partij voor de Dieren? "Dat zo’n partij zich maar meldt", stelt politicologe Sarah de Lange.

Laten we dit beeld even vasthouden. In hun gevangeniscel voor drie vragen de ramkraker en de passiemoordenaar aan de net binnengebrachte nieuwe medegedetineerde wat hij heeft mispeuterd. Waarop die zegt: “Ik heb een varken geschopt.”

Het is geen fictie meer, want de per 1 januari in voege getreden nieuwe wet op de dierenmishandeling verdrievoudigt de straffen voor recidiverende dierenbeulen en brengt ze op maximaal 18 maanden. “Wie nu in de fout gaat, riskeert dus een effectieve gevangenisstraf”, schreef Vlaams minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA) vorige week in een persbericht.

Pas sinds de zesde staatshervorming is dierenwelzijn een regionale bevoegdheid. Daarvoor viel het onder het federale ministerie van Landbouw. In 2014 werd Ben Weyts de eerste Vlaamse dierenminister, en sindsdien verstrijkt er geen week zonder heuglijk nieuws voor de hond en de poes. Of misschien eerder voor Gaia. Een week geleden zette Weyts een Gaia-voorstel tot verplichte sterilisatie van katten om in een wet. Volgend jaar volgt een verbod op onverdoofd slachten, ook al een oud strijdpunt van Gaia. Eerder bond Weyts de strijd aan met het blokstaarten van paarden, verdubbelde hij het personeelsbestand bij de inspectiedienst dierenwelzijn, sloot hij het slachthuis van Izegem.

Gaia’s wil wordt stilaan wet, zo lijkt het toch.

Volgens Sarah de Lange, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam, is er weinig toevalligs aan dit opbod van diervriendelijke maatregelen. “Het is een ontwikkeling die we al een aantal jaren zien. Dierenwelzijn is in veel Europese landen een belangrijk politiek thema aan het worden.”

In Nederland heeft de Partij voor de Dieren nu vijf verkozenen in de Tweede Kamer.

“Ja, het is snel gegaan. De partij kwam voor het eerst op in 2002. In 2006 had ze al haar eerste vertegenwoordigers in het parlement. Nu heeft ze behalve die vijf verkozenen ook een zetel in het Europees Parlement. Daar zijn ze met zijn tweeën, want de Duitse Partei Mensch Umwelt Tierschutz behaalde een Europese verkozene. Ook in Portugal en Australië hebben de dierenpartijen landelijk verkozenen. Op een congres in Tirana in 2015 maakte de Animal Politics Meeting melding van ook dierenpartijen uit Cyprus, Italië, Spanje, Zweden, Turkije, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Finland en Israël.

“Behalve de opkomst van al die partijtjes in al die landen is er gek genoeg ook een patroon waarbij je ziet dat rechts dat thema mee oppikt. Bij ons in Nederland is dat de PVV van Geert Wilders, bij jullie de N-VA, blijkbaar. De PVV heeft met Dion Graus al sinds 2006 een parlementslid dat voltijds bezig is met dierenrechten. Die man doet bijna niets anders. Die is enkel met dat ene thema bezig.”

Vooral dan om moslims het leven zuur te maken?

“Toch niet, hoor. Graus kwam onder andere met een voorstel voor een telefonisch meldpunt voor dierenmishandeling. Aan hem danken we ook onze animal cops. Dat was zo opgenomen in het gedoogakkoord van 2010 (waarbij de PVV in ruil voor enkele eigen agendapunten het kabinet-Rutte I ‘gedoogde’, DDC). Wij hebben dus zowaar een Nederlandse dierenpolitie: 180 agenten die waken over het welzijn van de dieren.”

Een politicus kan niets mis doen door het op te nemen voor mishandelde dieren. Het lijkt wel electorale doping.

(lacht) Ik vind het een erg interessante evolutie. Naar het idee van Maslow (Abraham Maslow, in 1970 overleden Amerikaans klinisch psycholoog, DDC) met zijn piramide van menselijke basis­behoeften, zie je dat naarmate mensen het economisch beter hebben, dierenrechten tot hun basiswaarden gaan behoren. Dat is een belangrijk domein voor de mensen achter de Partij voor de Dieren (PvdD). Er is ook een tweede groep, waarbij iets anders speelt: het idee dat het goed behandelen van dieren een westerse waarde is. Het gaat om identiteit. Ze willen graag benadrukt zien dat wij beschaafde mensen zijn of in elk geval beschaafder dan anderen.”

We zijn tegen onverdoofd slachten, niet omdat dat schaap ons wat kan schelen, maar omdat we het lastig hebben met andere culturen?

“Nu, er zijn nog meer verschillen. Je zou denken dat dierenwelzijn allereerst het terrein van de groene partijen is. Op het eerste gezicht lijkt het inderdaad een thema van groen te zijn. Lang is ook aangenomen dat een dierenpartij het moeilijker zal hebben om van de grond te komen in een land met een sterke groene partij, zoals in Duitsland. Maar zo werkt het niet. Studies tonen intrinsieke verschillen aan tussen de kiezers van de PvdD en groene kiezers.

“Groene kiezers hebben een probleem met de bio-industrie, niet enkel vanwege het leed van de dieren. Zij zien het bredere plaatje: de voedselkwaliteit, de schadelijke gevolgen voor het leef­milieu. Bij de PvdD-kiezer gaat het om iets heel anders. Het gaat om het individuele recht van dat ene individuele dier in die ene stal. Zij zijn oprecht van mening dat mens en dier gelijk zijn, dat we dieren horen te behandelen zoals we elkaar behandelen. Dat is een totaal ander uitgangspunt.

“In Nederland hebben studies ook aangetoond hoe GroenLinks en de PvdD andere kiezers aanspreken. Bij de groenen is dat een jong, hoger opgeleid en kosmopolitisch publiek, dat makkelijk vertrouwen schenkt aan de overheid. De PvdD-kiezer is een stuk minder hoogopgeleid en minder kosmopolitisch. In Nederland is de PvdD best wel eurosceptisch. De kiezers staan ook veel wantrouwiger tegenover de overheid.”

Het schurkt toch een beetje tegen het populisme aan?

“Er zijn overeenkomsten met rechts populisme, zeker, maar de inhoudelijke agenda is uiteindelijk zeer verschillend.”

Acht u een Vlaamse dierenpartij levens­vatbaar?

“Tja, die moet zich dan maar melden. Dierenpartijen timmeren overal aan de weg, in heel Europa. Zo’n nieuwe partij moet natuurlijk wel uit de samenleving komen. Er moet een kritische massa ontstaan. In Nederland liggen de wortels van de Partij voor de Dieren bij het vroegere antibontactivisme. Dat Nederland het eerste land is waar deze partij echt electoraal doorbrak, heeft een eenvoudige verklaring: wij hebben het meest toegankelijke kiessysteem. Met 0,67 procent heb je al een landelijk verkozene.”

Het is dus niet dat jullie diervriendelijker zijn dan wij?

“Ik herinner me mijn eerste bezoek als jong meisje aan de Zoo van Antwerpen. Daar had iemand van Gaia zich aan de ingang vastgeketend. Ik vond dat heel indrukwekkend. Daar hebben wij in Neder­land geen equivalent van. Als Gaia op een dag tot het besluit komt dat het zijn ideeën beter kan realiseren langs parlementaire weg dan via haar campagnes, dan is die Vlaamse dierenpartij vertrokken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden