Zondag 08/12/2019

Stroomplan

Dienen de maatregelen van het Stroomplan hun doel? Een doorlichting

Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA), ministers Jan Jambon (N-VA), Koen Geens (CD&V) en Johan Van Overtveldt (N-VA), en staatssecretaris Philippe De Backer (MR) stellen het Stroomplan voor. Beeld Photo News

Het Stroomplan moet drugsbaronnen het vuur aan de schenen leggen om alle drugs, geweld en ellende uit Antwerpen te weren. Dienen de voorgestelde maatregelen hun doel? 

1. Multidisciplinaire taskforce

De regering richt een drugstaskforce op, het 'Kali-team'. Dat zal bestaan uit leden van de federale en lokale politie, de douane, de sociale inspectie en het parket. Bedoeling van het multidisciplinaire team is om een betere samenwerking en informatiedoorstroming te krijgen. In het begin zal het Kali-team dertig tot veertig mensen tellen, maar op termijn moeten dat er tachtig worden.

Sofie De Kimpe, criminologe aan de VUB, noemt het positief dat er een multidisciplinair team komt. "Maar alles hangt af van de manier waarop ze informatie doorgeven. Ze zullen echt wel open kaart moeten spelen." De Kimpe waarschuwt dat het creëren van zo'n elitegroep tot uitwassen kan leiden. "Het gevaar bestaat dat de leden van zo'n team het gevoel krijgen dat alles kan, zolang het past in de war on drugs. In het verleden heeft zo'n aanpak al tot politieschandalen geleid."

2. Extra camera's en scanners

Het stroomplan zet ook in op extra controles. Op de toegangswegen naar de Antwerpse haven komen er tachtig ANPR-camera's (automatic number plate recognition) bij. "Je zal de haven niet meer in- of uit kunnen rijden zonder dat je nummerplaat door een camera wordt herkend", maakt minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) zich sterk. Ook in de haven zelf worden de controles opgevoerd. De douane krijgt er verschillende nieuwe detectie- en analysetoestellen bij. Daarnaast komen er 'slimme zegels' voor risicocontainers.

Nieuwe scanners zijn meer dan nodig, zegt Letizia Paoli, hoogleraar criminologie aan de KU Leuven. "De infrastructuur is heel ouderwets. Enkele jaren geleden waren er amper twee scanners, waarvan er één kapot was. Het is dus goed dat er toestellen bijkomen." Stappen in de goede richting dus, al preekt Paoli toch vooral realisme: "Je moet niet denken dat je de drugshandel hiermee kunt droogleggen. Je kunt nooit elke container controleren."

3. Screenings voor risicoprofielen bij havenpersoneel

Omdat drugskartels ook proberen te infiltreren in het havenpersoneel, komt er een screening voor de zogenoemde risicoprofielen in de haven. Dat kan gaan over havenarbeiders, maar even goed over boekhouders bij havenbedrijven. De bedrijven stellen zelf een lijst van risicofuncties en -shiften op, waarna de Nationale Veiligheidsoverheid bepaalt of een screening ook echt nodig is. Tom Decorte, criminoloog aan de Universiteit Gent en specialist drugsbeleid, vraagt zich af welk nut een eenmalige screening heeft. "Mensen kunnen immers ook gaandeweg worden verleid."

Ook De Kimpe kijkt sceptisch naar de screening. "Er zullen wel lekken bij havenarbeiders zijn, maar of zo'n screening nu de heilige graal is... Het enige wat ik zie, zijn extra jobs bij de inspectie en de veiligheidsdiensten. De vraag is of je daarmee het drugsprobleem oplost."

4. Strijd tegen familieclans opgevoerd

De lokale politie richt zich op de kleine dealers, terwijl de federale politie met de internationale drugskartels bezig is. Maar het tussenniveau, de familieclans die via massagesalons of verlieslatende restaurants drugsgeld witwassen, wordt al te vaak gerust gelaten. Daar moet de taskforce paal en perk aan stellen. Doordat politie, sociale inspectie en parket voortaan gezamenlijke acties zullen kunnen voeren, zullen gegevens ook sneller in verschillende databanken worden gekruist.

"Het is goed dat er niet enkel wordt gefocust op het zichtbare dealen, maar ook op de economie die erachter zit", zegt De Kimpe. Al benadrukt ze dat het probleem zich zal blijven voordoen zolang er veel geld met drugs te verdienen is. Iets wat ook Decorte onderstreept. "Die clans zullen bekijken hoe ze op een andere manier, die nu minder in de kijker loopt, geld kunnen witwassen. Het ene type winkel zal vervangen worden door een ander."

5. Buitgericht rechercheren

De winst die Antwerpse drugsclans boeken, blijft vaak niet in de Scheldestad. Heel wat clans investeren in vastgoed in het zuiden, onder meer in Marokko en Spanje. Met het Stroomplan neemt de regering het drugsgeld dat naar het buitenland vertrekt nu meer in het vizier. Via 'buitgericht rechercheren' wil de overheid proberen om de geldstroom aan banden te leggen. Al is dat volgens Decorte onbegonnen werk. "De ervaring leert dat geld altijd een weg vindt. Je kunt een aantal stenen verleggen, maar het water blijft altijd stromen."

Om de drugstrafiek droog te leggen, is er volgens De Kimpe maar één oplossing: de handel in handen geven van de staat. "Dat is een vorm van legaliseren, controleren. Je mag het in ieder geval niet in handen laten van malafide organisaties."

6. Conclusie

Zal het Stroomplan het Antwerpse drugsprobleem ook echt kunnen aanpakken? De specialisten hebben heel wat bedenkingen. "Dit is oude wijn in nieuwe zakken", meent Decorte. Het beleid is volgens hem al te zeer gericht op een repressieve aanpak. "Dit plan zal bloed, zweet en tranen kosten, maar zal niet leiden tot een structurele aanpak van de drugsmarkt. Hoogstens tot geografische of gedaanteverwisselingen."

Ook Paoli en De Kimpe tonen zich kritisch. "Hoe meer je de nadruk legt op repressie, hoe meer je het probleem naar de illegaliteit duwt." En dat is een oud zeer, stelt Decorte. "De drugswet dateert van 1921. Die repressieve aanpak passen we dus al honderd jaar toe, zonder veel succes. We zouden veel meer moeten inzetten op preventie en hulpverlening, maar daar gaat slechts een habbekrats van de middelen naartoe."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234