Vrijdag 06/12/2019

Armoedebestrijding

Deze maatregelen kunnen de armoede écht aanpakken

Beeld tim dirven

Wetenschappers en armoede-experts in Vlaanderen pleiten voor een cultuuromslag in het armoedebestrijdingsbeleid dat Vlaams minister Liesbeth Homans (N-VA) voert. Het Vlaamse Actieplan armoedebestrijding 2015-2019 volstaat niet, zeggen ze. Vooral op het vlak van arbeid is er nog werk aan de winkel.

In de discussie wie welke cijfers op zijn of haar conto mag schrijven, blijft de vraag welk beleid werkt en welk niet. Nochtans zijn armoede-experts het in grote lijnen wel eens: de overheid moet een structureler beleid voeren om de armoede echt aan te pakken. Het huidige beleid volstaat niet om de ambitieuze doelen die minister Homans heeft vooropgesteld, te halen. 

“Het probleem is dat het armoedebeleid blijft steken op flankerende maatregelen", zegt professor Wim Van Lancker van de Universiteit Antwerpen. "Denk aan projecten als sportparticipatie of 1-euromaaltijden. Die zijn op zich nuttig, maar ze lossen de armoede niet structureel op. Ze ondersteunen mensen in armoede, maken hun leefomstandigheden iets minder zwaar, maar halen hen niet uít de armoede. De armoede doen dalen betekent in essentie dat de inkomens moeten stijgen. Maar dat kost geld en wil zeggen dat je inkomensverdelend beleid moet voeren. Dat is natuurlijk niet populair.

De overheid heeft nochtans verschillende structurele beleidsinstrumenten in handen, meent Van Lancker. "Denk aan kinderopvang beschikbaarder maken voor kwetsbare groepen. Of de woningmarkt openstellen voor sociale woningen en voorzien in een huursubsidie. Zonder al die structurele maatregelen kun je eigenlijk niet zeggen dat je de armoede aanpakt.”

Jobs voor de kwetsbaarste groepen

Van Lancker ziet vooral heil in een ambitieuzer activeringsbeleid voor de kwetsbaarsten in de samenleving. “Nederland voert geen geweldig sociaal beleid, maar hun arbeidsmarktdeelname is er veel beter aan toe. Er zijn veel meer mensen aan de slag die minder werken. Daardoor is de jobverdeling beter gespreid. Terwijl er in Vlaanderen en België nog veel te veel kinderen in een gezin opgroeien waar niemand werkt en het tewerkstellingsbeleid bij ons te veel op de middenklasse is gericht.”

Ides Nicaise, onderzoeker aan de KU Leuven gespecialiseerd in armoedebeleid, gaat akkoord. "Werk kan zeker een deel van de oplossing zijn, maar die jobs moeten dan wel naar gezinnen gaan waar nog niemand werkt. Nu gaan ze nog te veel naar de sterksten van de samenleving, die gemakkelijker op eigen benen kunnen staan." 

Al moet ook niet alle heil van een job worden verwacht, waarschuwt Nicaise. "Lang is gedacht dat door zoveel mogelijk tewerkstelling te scheppen mensen uit de armoede zouden kunnen stappen. Maar dat is niet gelukt, onder andere door het stilvallen van de economische groei en omdat werk niet voldoende bescherming biedt aan mensen met een zwakke gezondheid en lage scholing. Het beleid zou preventief moeten investeren in de gezondheid, vaardigheden, huisvesting en integratie van kansengroepen, beginnend bij kinderen."

"Ondertussen wordt de sociale bescherming afgebouwd, met massale uitsluitingen uit de werkloosheid en afkalving van uitkeringen", zegt Nicaise. "Bijna de helft van onze werklozen leven vandaag beneden de armoedegrens. Hoe kunnen zij dan investeren in gezondheid, bijscholing, huisvesting, mobiliteit? Dit is sociale desinvestering in plaats van investering.”

'Unhappy few'

Werk is ook een thema dat Danielle Dierckx van het Centrum OASeS aan de UA prioritair naar voren schuift. "Onze arbeidsmarkt werkt in het voordeel van wie al werkt", zo schrijft ze in het januarinummer van het sociaal-democratische maandblad Sampol. "Als bijkomende jobs naar gezinnen gaan waar al voldoende loon wordt gestort, dan gaat de werkzaamheidsgraad wel omhoog, maar blijven de werkloze huishoudens in armoede leven. (...) Nu laten we een groep van unhappy few achter."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234