Maandag 26/08/2019

Kazakhgate

De wijkagent, de commissaris en de Staatsveiligheid: welke rol speelden ze in Kazakhgate?

Er komen steeds meer vragen bij de manier waarop de Oezbeekse miljardair Patokh Chodiev de Belgische nationaliteit heeft verkregen eind jaren 90. Nadat eerder al bleek dat de Staatsveiligheid de spil van Kazakhgate in het vizier had, bevestigt een wijkagent uit Waterloo dat hij aanvankelijk een negatief rapport had opgesteld. De wijkagent zal woensdag gehoord worden in de onderzoekscommissie, kondigt voorzitter Dirk Van der Maelen (sp.a) aan.

De Oezbeeks-Belgische miljardair Patokh Chodiev ging negen keer spreken met de Staatsveiligheid die hem in het oog hield voor zijn banden met de Russische maffia. Beeld Bloomberg via Getty Images

In 1997 werd Patokh Chodiev genaturaliseerd tot Belg. Dat was toen nog een courante weg om de Belgische nationaliteit te verkrijgen, die via een speciale commissie in het parlement verliep. Het wordt steeds duidelijker dat daar een en ander niet volgens de regels is verlopen.

Zo is er geen gevolg gegeven aan een oorspronkelijk rapport van de lokale wijkagent uit Waterloo. Volgens de procedure moest die ook een kijkje gaan nemen bij de kandidaat-Belg. Zijn conclusie voor Chodiev was negatief. In het rapport wordt melding gemaakt van contacten met het Russische misdaadmilieu en een grondiger onderzoek gevraagd. 

Al in 2002 bracht deze krant een artikelenreeks over de strapatsen van Chodiev en zijn kompanen, onder meer over hoe hij Belg is kunnen worden, met letterlijke citaten uit het rapport. Toen al werd gewezen naar de rol van Serge Kubla, burgemeester van Waterloo en buurman van Chodiev. Mogelijk zou de MR-politicus hem geholpen hebben om Belg te worden.

Uiteindelijk komt er een tweede politierapport, dat geen melding meer maakt van de connectie met de Russische onderwereld. Michel Vandewalle, destijds commissaris bij de lokale politie in Waterloo, verklaarde vorige week woensdag in de onderzoekscommissie onder ede dat het eerste rapport vervalst zou zijn geweest. Toch blijft de betrokken wijkagent vandaag nog steeds bij zijn versie van de feiten, zo schrijft De Standaard. Ook voor Chodievs vrouw zou hij een negatief advies hebben gegeven.

De wijkagent zal woensdag gehoord worden in de onderzoekscommissie Kazakhgate, kondigde voorzitter Dirk Van der Maelen (sp.a) aan. De zitting gebeurt achter gesloten deuren. "De verklaringen gaan diametraal tegen elkaar in", zegt hij aan De Morgen. "We moeten hier zo snel mogelijk duidelijkheid scheppen." Later op de dag zal de onderzoekscommissie comité P aan de tand voelen. Naar aanleiding van de artikelenreeks uit 2002 werd er een onderzoek gestart, maar duidelijkheid over de rol van Vandewalle of de wijkagent kwam er niet. "We moeten kijken waarom dat onderzoek niets heeft opgeleverd." Van der Maelen geeft aan dat ook commissaris Vandewalle opnieuw gehoord moet worden.

Contacten met Staatsveiligheid

Staatsveiligheid was maar al te goed op de hoogte van Chodievs banden met de Russische onderwereld. Dat heeft ook Guy Rapaille, huidig voorzitter van het Comité I dat toekijkt op de werking van de inlichtingendiensten, bevestigd in de onderzoekscommissie afgelopen woensdag. 

Meer nog, Chodiev is na zijn naturalisatie, tussen 1998 en 2000, nog negen keer gaan spreken met Staatsveiligheid. Hij heeft toen ook om hand- en spandiensten gevraagd van de Belgische overheid. Dat ging onder meer over werkvergunningen voor vrienden en collega's. 

Volgens Le Soir was hij simpelweg een informant en werd hij door Staatsveiligheid beschouwd als een van de toppers uit het milieu. Toch bleek de info die hij kon aandragen belangrijker, meer bepaald over zijn relatie met de Israëliër Boris Birshtein, die ervan verdacht werd de verbindingsman te zijn van verschillende Russische criminele organisaties.

Indien je iets te weten wil komen over de Russische maffia of vandaag de dag over terreurnetwerken, dan praat je best met iemand die er banden mee onderhoudt, verklaarde Rapaille afgelopen woensdag. Hij stelde wel dat Staatsveiligheid geen garanties bood om in te gaan op Chodievs verzoeken.

Groen-fractieleider Kristof Calvo: "Dit is een aaneenschakeling van leugens en tegenstrijdigheden." Beeld Photo News

"Dit zaakje stinkt langs alle kanten", reageert Groen-fractieleider Kristof Calvo. "Dit blijkt een kluwen van leugens en tegenstrijdigheden. Blijkbaar kon in Waterloo wat meer dan elders. Daarom is het belangrijk dat we zo snel mogelijk toenmalig burgmeester Kubla horen om duidelijkheid te scheppen."

Prinses Léa

Ook op andere fronten blijft het verklaringen en onthullingen regenen in Kazakhgate. Zo was het afgelopen weekend de Belgische prinses Léa die een steen in de kikkerpoel gooide. Ze bevestigde aan RTBF dat zij van MR-politicus Armand De Decker 25.000 euro had ontvangen op rekening van haar stichting. Ze had daarbij de opdracht gekregen om het geld door te storten aan scoutsvereniging AFS. 

Dit strookt met eerdere verklaringen van Cathérine Degoul, de advocate van Chodiev. De Decker, die toen ook advocaat was van Chodiev, had dit altijd ontkend, maar nu wordt hij verder in het nauw gedreven.

Prinses Léa wijst naar MR-policus Armand De Decker als de man die haar gevraagd heeft om 25.000 euro door te storten aan een ultra-katholieke scoutsgroep. Beeld BELGAIMAGE

De streng-katholieke scoutsvereniging wordt mee aangestuurd door de Brusselse advocaat-generaal Jean-François Godbille. Dat is een collega van Patrick De Wolf, de man die uiteindelijk de minnelijke schikking trof met Chodiev. Dat gebeurde in juni 2011, op een moment dat de toenmalige minister van Justitie Stefaan De Clerck (CD&V) had gevraagd om de pas gestemde afkoopwet voorlopig nog niet toe te passen. De wet vertoonde namelijk nog lacunes.

Het gerecht bekijkt nu of de storting van De Decker die uiteindelijk bij AFS is beland, op een of andere manier een compensatie was aan Godbille of De Wolf om snel de minnelijke schikking af te sluiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden