Dinsdag 16/07/2019

Analyse

De Wevers kiezersbedrog – want dat is het toch – is lang niet uniek

N-VA-voorzitter Bart De Wever. De kille manier waarop partij­genoten met een eigen mening kalt­gestellt worden, verbaast. Beeld Tim Dirven

Stukje bij beetje vervelt de N-VA tot een andere partij. Een doodgewone machtspartij. Met alles wat daar bij komt kijken. In de nieuwe reeks Lopende zaken overschouwt Bart Eeckhout de politieke week

Ze had eigenlijk helemaal nog geen afscheid willen nemen van de politiek, vertelde Vlaams volksvertegenwoordiger Grete Remen (N-VA) deze week in de krant. N-VA Limburg had voor haar een verkiesbare plek veil. Maar: “Mensen van buiten Limburg hebben hun veto gesteld, omdat ik te dissident zou zijn en te veel afwijk van de partijlijn. Dus heb ik de eer aan mezelf gehouden.”

Mevrouw Remen is waarschijnlijk niet het meest spraakmakende parlementslid uit de Vlaamse geschiedenis. Als Vlaamse ondernemer vertegenwoordigde ze wel ‘haar’ deel van het volk: de Vlaamse ondernemer. Dat deed ze desnoods met standpunten die weleens tegen de partijlijn ingingen.

N-VA is nooit een partij geweest met veel marge voor afwijkende meningen. Wellicht speelt het trauma van de ondergang van voorganger VU daarbij een rol. Bij de averechtse Volksunie was de dissidentie soms groter dan de partijlijn zelf. Dat nooit meer, is een leidraad van voorzitter Bart De Wever en zijn in VU-tijd gestaalde partij­kader.

Dan nog verbaast de kille manier waarop partijgenoten met een eigen mening als Remen kaltgestellt worden. Haar verkiesbare plek gaat nu naar Joy Donné, een loyale fixer van het type Geert Versnick. Machtspartijen hebben nu eenmaal oliemannetjes nodig, opdat alles gesmeerd blijft lopen.

Rimpel

De geknakte politieke loopbaan van Grete Remen is een rimpel in een veel bredere ontwikkeling van de N-VA van ‘anders­partij’ tot gewone partij. Die evolutie kent stilaan haar voltooiing. Eindelijk is de N-VA een doodgewone machts­partij geworden.

De partij heeft er de voorbije weken alleszins alles aan gedaan om die beweging kracht bij te zetten. Eerst was er de ietwat verrassende mededeling van voorzitter De Wever dat hij er alweer mee ophoudt als burgemeester in Antwerpen als hij na de verkiezingen van mei minister-president kan worden. Een opmerkelijke belofte, zo’n kleine twee weken nadat hij de eed had afgelegd om, in principe, zes jaar burgemeester te blijven.

De Wevers kiezersbedrog – want dat is het toch – is lang niet uniek. In het kortstondige gouden tijdperk van paars in Vlaanderen (1999-2007), zetten partijleiders Patrick Janssens en Steve Stevaert (sp.a) hun Teletubbies af in elke electorale markt die zich aandiende. Open Vld bleef niet achter, en ook Yves Leterme brak namens CD&V succesvol zijn woord door in 2007 het Vlaamse minister-presidentschap in te ruilen voor de federale regering.

Een bijzondere carambole van kiesbedrog werd in 2003 door Open Vld op de mat gelegd. Na (en eigenlijk ook al voor) het eclatante paarse kies­succes droomde Guy Verhofstadt zich al aan het hoofd van de Europese Commissie. Wat uiteraard nooit gelukt is. Voor het gemak had de toenmalige premier ook al zijn hele opvolging geregeld – overigens zonder coalitiepartners in te lichten.

Patrick Dewael zou Verhofstadt gaan opvolgen als premier. Hij verliet alvast zijn post aan het hoofd van de Vlaamse regering en mocht in de wachtkamer van Binnenlandse Zaken plaatsnemen. De job van minister-president was voor voorzitter Karel De Gucht voorbestemd. Toen die in de gaten kreeg dat hij in een wel erg instabiele schuit moest gaan varen, omdat Vlaams coalitiepartner Agalev (nu Groen) federaal was weggevaagd, bedankte De Gucht beleefd. Zo werd Bart Somers vanop de Mechelse bank koud het veld in gestuurd. Vervelend wel dat Somers net aan zijn Mechelse kiezers beloofd had dat hij “zeker niet” zou weggaan.

Het bekwam Somers slecht: in 2004 was het alweer afgelopen met het Vlaamse regeringsleiderschap, en ook zijn passage als partijvoorzitter was geen onverdeeld succes. Enkel door een kartel te vormen met de groenen en toen nog N-VA kon hij in Mechelen zijn politieke carrière redden.

In die lange galerij van woord­brekers neemt nu dus ook Bart De Wever zijn plaats in. Dat maakt hem niet speciaal. Juist niet, en dat is net het punt.

Snaveltjes dicht

Ooit schreef Geert Bourgeois het felle pamflet De puinhoop van paars-groen over de schaduwzijde van de paarse machtspolitiek. Vandaag houdt Bourgeois net als alle partijgenoten (min de pensioen­gerechtigde Jan Peumans) het snaveltje netjes dicht. Begrijpelijk: met De Wever krijgt hij een respectabele opvolger, zijn eigen uitbolbaan in Europa is gegarandeerd, en in West-Vlaanderen staat zijn beschermeling Bert Maertens plotsklaps op nummer één. Bart De Wever heeft gelijk: bij de N-VA loopt vandaag geen gelukkiger politicus rond dan Geert Bourgeois.

Een echte machtspartij ben je natuurlijk pas als je ook je eigen schandaal hebt. Enter Melikan Kucam, N-VA-raadslid in Mechelen en verdacht van fraude bij het uitreiken van humanitaire visa aan geloofsgenoten in Syrië.

Tot een rechter anders oordeelt, geldt ook voor meneer Kucam het vermoeden van onschuld. Dan nog blijft deze affaire politiek nazinderen door de verantwoordelijkheid van het kabinet van voormalig staatssecretaris Theo Francken. Partijgenoten lijstjes laten maken met begunstigden voor verblijfsvisa: het is een vorm van loepzuiver politiek cliëntelisme waar zelfs de PS in Brussel of Luik bewonderend van op de vingers gaat fluiten.

Alweer geldt dus: er is niet echt iets nieuws onder de Belgisch-particratische zon. Alleen heeft de N-VA wel lang geclaimd dat ze wel nieuw en anders was.

“Is dit nu het schandaal van de eeuw?”, vroeg Bart De Wever zich deze week op de VRT retorisch af over de visa­fraude. Neen, niet echt. Het is een politiek schandaaltje in een lange Belgische traditie van politieke schandaaltjes. Hoe treffend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden