Vrijdag 10/07/2020

Politiek

De volmachtenregering is stilaan uitgespeeld

Beeld BELGA

België wordt nu een maand bestuurd door een tijdelijke volmachtenregering. De betrokken partijen zijn het erover eens: deze onuitgegeven formule heeft geen toekomst. In juni is het allicht voorbij.

“Het toneelstuk is geschreven. Het enige wat wij nog kunnen doen, is de acteur een meter naar links of naar rechts schuiven”, zegt Peter De Roover, die N-VA vertegenwoordigt tijdens de vergaderingen van de volmachtenregering. Voor De Roover moeten deze volmachten binnen twee maanden vervallen. “We verkeren, democratisch gesproken, in een onfatsoenlijke situatie.”

Terug naar 15 maart. In het parlement komen tien partijvoorzitters overeen om de ontslagnemende regering van premier Sophie Wilmès (MR) op te waarderen tot een tijdelijk minderheidskabinet. De regeringspartijen MR, Open Vld en CD&V krijgen steun van de oppositiepartijen N-VA, sp.a, PS, cdH, Groen, Ecolo en Défi om de coronacrisis zes maanden lang (twee keer drie maanden) te bestrijden via volmachten. Zo kan ze sneller maatregelen doorvoeren.

De minderheidsregering-Wilmès is een lastminute-kunstgreep. De Vlaamse partijen N-VA, CD&V, Open Vld en sp.a hebben een hele week geprobeerd om een paars-gele noodregering op de been te brengen, maar ze botsen uiteindelijk op een ‘non’ van de Franstalige socialisten.

Toch zien sommige partijen wel brood in een tijdelijk volmachtenkabinet. In een interview met deze krant zegt ex-informateur Patrick Dewael (Open Vld): “Dit kan een ommekeer worden.” Na maandenlang vruchteloos formeren kan deze onuitgegeven formule er misschien voor zorgen dat de rivaliserende partijen opnieuw aan samenwerken toekomen. De zeven oppositiepartijen die volmachten leveren, zullen een stoel krijgen in het kernkabinet, om de beslissingen van de regering mee op te volgen. Wie weet bloeit daar iets moois uit.

Frustraties

Eén maand later lijkt dat niet bepaald het geval, om verschillende redenen. Het grootste probleem is dat de zeven oppositiepartijen wel steun leveren aan de regering maar er zelf niet in zitten. De voorbije weken is gebleken: net zoals je niet een beetje zwanger kan zijn, zo kan je ook niet een beetje tot een regering behoren. De drie regeringspartijen zijn geïrriteerd over het aanvalswerk van de oppositie, ten koste van de eigen ministers. De zeven oppositiepartijen zijn dan weer gefrustreerd over hun beperkte inbreng in het huidige regeringsbeleid.

“Voor een samenwerking moet het van twee kanten komen”, vertelt een hoge regeringsbron. Er wordt onder meer verwezen naar de charges van de PS op minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld). Donderdag nog toonde sp.a-voorzitter Conner Rousseau zich kritisch voor de communicatie van premier Wilmès over de bezoekregeling voor de woon-zorgcentra.

Omgekeerd voelen de oppositiepartijen zich buitengesloten. Tijdens de urenlange ‘superkernen’ op zaterdag, waar de tien partijen vergaderen over het regeringsbeleid, zitten ze er vaak voor spek en bonen bij. Het zijn de drie regeringspartijen die hun eigen agenda doordrukken. 

Een voorbeeld: de socialisten en groenen tekenden twee weken terug protest aan tegen het voorstel van minister van Justitie Koen Geens (CD&V) om overtreders van de coronamaatregelen te bestraffen met een GAS-boete. Dat protest werd formeel genoteerd en daarna straal genegeerd. “Op die manier hebben die vergaderingen weinig zin voor ons”, luidt het.

Nog een voorbeeld: elke donderdag vergaderen de sherpa’s van de tien ‘volmachtpartijen’. Op dat overleg worden de volmachtbesluiten van de regering een eerste keer doorgesproken. “Maar vaak krijgen we die als oppositiepartij maar een uur op voorhand”, zegt een van de betrokkenen. Voor diepgaande commentaar is geen tijd. En zelf voorstellen indienen blijkt een hele klus. “We hebben al 170 vragen en voorstellen ingediend”, zegt Kristof Calvo (Groen). “We zijn erg actief, en dat heeft soms ook effect, al moeten we vaak volhardend zijn.” Op voorzet van de linkse oppositie is onder meer de degressiviteit van de uitkeringen bevroren.

De kans dat de minderheidsregering-Wilmès een opstap vormt naar een volwaardige ‘echte’ regering, lijkt bijgevolg klein. Van politieke chemie is weinig sprake, laat staan van prille liefde. Wat volgens een aantal betrokken politici meespeelt, is dat alle vergaderingen virtueel zijn. Joachim Coens, voorzitter van CD&V: “Zo’n videoconference is goed om de boel in gang te houden, zoals bij een schepencollege, maar hier kan niet iets nieuws uit ontstaan.”

Onderzoekscommissie

Noch de paars-gele, noch de paars-groene formule heeft de afgelopen maand aan momentum gewonnen. Zo ergeren veel partijen zich aan de ‘overdaad’ aan groene voorstellen rond de coronacrisis. N-VA heeft zich dan weer van bij het begin afzijdig gehouden. Terwijl alle andere partijen hun voorzitter afvaardigen op de superkern, stuurt N-VA steeds De Roover.

Sowieso: nu de piek van het coronavirus achter ons ligt en de pandemie stilaan onder controle is, zal het politieke eenheidsgevoel alleen maar meer verwateren. Verschillende partijen, waaronder de PS, willen een onderzoekscommissie oprichten waarin ze de huidige ministers op de rooster kunnen leggen. Een voorzitter verzekert: “De rivaliteit blijft enorm groot.” Iets wat premier Wilmès ook lijkt te beseffen. “De eensgezindheid is fragiel”, vertelt ze in De Standaard. “Je voelt dat zodra de urgentie van deze crisis zal afnemen, de politieke en ideologische discussies opnieuw en onmiddellijk de kop zullen opsteken.”

De volmachtenregering lijkt klaar voor een vroegtijdig einde. N-VA maar ook sp.a, Open Vld en CD&V vinden dat een periode van drie maanden met volmachten volstaat. Tegen juni is de coronacrisis zelf wellicht bedwongen en moet de relance gestart worden. Hiervoor zijn geen volmachten nodig, luidt het. Dit kan via de normale parlementaire weg. En wat dan met ‘het overblijfsel’: de minderheidsregering-Wilmès? Doet die gewoon voort? Wilmès: “In theorie kan deze regering, zonder meerderheid, nog een tijd verder. Maar politiek gezien is dat onmogelijk.” 

Beeld Photo News
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234