Maandag 27/06/2022

AnalyseItalië

De Vijfsterrenbeweging breekt in tweeën, wat betekent dat voor de Italiaanse regering?

Giuseppe Conte, leider van de Vijfsterrenbeweging, na een lunch met partijleden in Rome.  Beeld Fabio Cimaglia / ANP / EPA
Giuseppe Conte, leider van de Vijfsterrenbeweging, na een lunch met partijleden in Rome.Beeld Fabio Cimaglia / ANP / EPA

De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Luigi Di Maio heeft zich met zestig parlementariërs afgescheiden van de populistische Vijfsterrenbeweging, die zich tegen wapenleveranties aan Oekraïne keert. Wat zijn de gevolgen van het politieke geruzie voor de regering-Draghi?

Rosa van Gool

“Wij blijven de regering steunen”, verklaarde partijleider Giuseppe Conte na de breuk met Luigi Di Maio. Door de splitsing heeft nu niet langer de Vijfsterrenbeweging, maar de rechts-nationalistische Lega de grootste fractie in het Italiaanse parlement.

Daar steunen nog steeds alle partijen op één na de eenheidsregering van Mario Draghi, die ook zonder Contes overgebleven Vijfsterrenfractie dus nog steeds een meerderheid zou hebben. Toch zal de premier wel eens rustiger geslapen hebben dan deze week, want ook hij weet dat garanties in de Italiaanse politiek niet bestaan en toezeggingen er vaak zeer beperkt houdbaar zijn.

Dat geldt ook voor de beloftes van minister van Buitenlandse Zaken Di Maio zelf. Een paar jaar geleden trok de 35-jarige politicus nog fel van leer tegen de talloze ‘zetelrovende’ parlementariërs, een van de fenomenen die de Italiaanse politiek zo onberekenbaar maken. Wie uit de Vijfsterrenbeweging stapt, moet zijn zetel helemaal opgeven, predikte Di Maio destijds. De partij wilde er zelfs een boete van 100.000 euro op zetten.

Inmiddels kijkt Di Maio daar, vanuit het centrum van de macht, toch iets anders tegenaan: samen met meer dan zestig parlementariërs splitst hij zich af van de partij die hij in 2018 nog met zijn anti-elite-retoriek naar verkiezingswinst leidde. Zijn nieuwe parlementaire groep, Insieme per il futuro (‘Samen voor de toekomst’), staat juist dichtbij Draghi, de verpersoonlijking van het establishment.

Machtsstrijd

De directe aanleiding voor de breuk was een stemming over wapenleveringen aan Oekraïne. Di Maio verdedigt de pro-NAVOlijn van de regering-Draghi, terwijl oud-premier Conte al weken pleit tegen het sturen van nieuwe wapens en hamert op vredesonderhandelingen.

Toch lijkt het conflict tussen Di Maio en Conte meer op een persoonlijke machtsstrijd dan op een louter ideologische breuk. Ook voor de oorlog was de samenwerking tussen beide mannen al moeizaam. Giuseppe Conte, die in 2018 vanuit het niets premier werd, moest die positie begin vorig jaar bijna net zo plotseling weer afstaan aan Mario Draghi.

Tot verbazing van velen mocht Di Maio, die als onervaren 31-jarige minister begon onder Conte, van Draghi aanblijven op Buitenlandse Zaken. De afgelopen maanden is de band tussen Draghi en Di Maio alleen maar sterker geworden, terwijl Conte zich juist steeds feller tegen de eenheidsregering afzet, alvast warmdraaiend voor de verkiezingen van volgend voorjaar.

Het rumoer in de Vijfsterrenbeweging, die zich vanwege dramatische peilingen wanhopig opnieuw uit probeert te vinden, zal voorlopig niet voorbij zijn, maar toch is het uiterst onwaarschijnlijk dat het tot vroegtijdige verkiezingen komt. Daarbij hebben ook andere partijen, vanwege de aanstaande inkrimping van het parlement, namelijk vooral veel te verliezen.

Wel zou de Vijfsterrenbeweging haar steun aan de regering de komende tijd terug kunnen trekken, om zo vanuit de oppositie op afzonderlijke voorstellen wel of niet mee te stemmen met de regering. Daarvan heeft Mario Draghi vooralsnog weinig te vrezen, omdat hij ook zonder Conte een meerderheid heeft.

Ook deze week reisde de premier uiteindelijk dus naar Brussel af met het door hem zo gewenste mandaat voor nieuwe wapenleveringen. Maar als het campagneseizoen na de zomer volop losbarst, zal de implosie van de Vijfsterrenbeweging vermoedelijk niet de laatste scheur in de Italiaanse eensgezindheid blijken.

Bovendien dringt zich steeds sterker de vraag op hoe het na het tijdperk-Draghi verder moet met de Italiaanse politiek. Die zette haar neiging tot chaos en versnippering de afgelopen anderhalf jaar weliswaar even op pauze, maar brak er, zo bleek ook deze week, zeker niet definitief mee.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234