Zondag 26/09/2021
De vraag is niet of de gespannen relatie in de coalitie van premier De Croo ontploft, maar wanneer ze ontploft.

AnalyseLopende zaken

De tijdbom die premier De Croo moet verontrusten

De vraag is niet of de gespannen relatie in de coalitie van premier De Croo ontploft, maar wanneer ze ontploft.Beeld Damon De Backer

Ook na het ontslag van regeringscommissaris Ihsane Haouach zal het conflict tussen coalitiepartijen MR en Ecolo blijven etteren. Dat moet premier Alexander De Croo (Open Vld) ten zeerste verontrusten.

Bij de start van het politieke zomerreces vullen de ministers de koffer van hun dienstwagen met curverboxen vol lopende dossiers waarover na de vakantie beslist dient te worden. De dozen van de federale ­regering zullen dit jaar goed gevuld zijn. Voor het eerst sinds lang zal er in het najaar weer eens een deftige begroting opgesteld moeten worden, en ook hervormingen in het pensioenstelsel, de arbeidsmarkt en de belastingen liggen te wachten.

Stuk voor stuk zijn het taaie onderwerpen, waarin de ideologische tegenstelling tussen links en rechts voor het grijpen ligt. Toch leeft niet de indruk dat het lot van de regering van die dossiers afhangt. Omdat er bij de toonaangevende partijen Open Vld, CD&V, Vooruit en PS genoeg adults in the room zijn die het grotere plaatje blijven zien.

Dat is anders bij de dossiers waar MR en Ecolo tegenover elkaar staan. De verhouding tussen MR en Ecolo was bij aanvang van de regering al niet goed en ze verslechtert nog. Rivaliteit op de kiezersmarkt is de bron van het conflict. In 2019 boekte Ecolo grote winst in de kiesgebieden waar de MR zich traditioneel sterk waant: de welvarende oostrand van Brussel en Waals-Brabant.

MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez lijkt erop gebrand de groene concurrent mores te leren. Met de Ecolo-benoeming van Ihsane Haouach als regeringscommissaris bij het Instituut voor Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (IGVM) lijkt Bouchez nu zijn casus belli gevonden te hebben. Het mag gezegd worden dat Haouach het zichzelf, Ecolo en de regering ook bijzonder lastig heeft gemaakt met het interview dat ze aan Le Soir gaf. Wat ze er vertelde over de scheiding tussen Kerk en Staat laat ruimte voor tegengestelde interpretaties. Vindt ze dat die scheiding niet ter discussie staat, of juist dat ze aangepast moet worden aan de ‘veranderende demografie’?

Een boeiende kwestie voor in het Frans geschoolde taalfilosofen, maar het explosieve diversiteitsdebat verdraagt zulke dubbelzinnigheid slecht als ze komt van iemand met een regeringsmandaat. De suggestie dat de scheiding van Kerk en Staat zal worden aangepast omdat de bevolkingssamenstelling wijzigt, is zowat exact wat de radicaal-rechtse complottheoretici met ‘omvolking’ en ‘onderwerping’ bedoelen. Woensdagavond pas kwam Haouach met een omstandige verklaring waarin ze haar gehechtheid aan de scheiding van Kerk en Staat beklemtoonde. Het kalf was toen al verdronken, na een halve week politieke strovuur. Het ontslag, dat vrijdagavond volgde, smaakt zuur in het licht van de vele machtigere politici die na grover falen toch bleven zitten. Maar onlogisch is de exit niet.

De zaak-Haouach doet denken aan wat in Nederland Kauthar Bouchallikht overkwam toen ze kandideerde voor GroenLinks. Ook zij kwam met een imposant palmares de politiek binnen, maar dat werd algauw overschaduwd door een vroeger lidmaatschap van een organisatie die volgens experts banden heeft met de islamistische Moslimbroeders. Ook Bouchallikht ‘verhelderde’ haar positie, maar de twijfel bleef omdat ze een lezing had gegeven bij de conservatief-Turkse organisatie Milli Görüs, voor een jong publiek waarin jongens en meisjes gescheiden zaten. Net als nu bij Haouach is de kritiek deels ingegeven door rauwe islamofobie, maar evengoed bij anderen door oprechte bezorgdheid over de seculiere samenleving. Dat die twee perspectieven door elkaar lopen, vertroebelt de zaak.

Soumission

Dat Haouach zich persoonlijk door de MR geviseerd voelde, is erg begrijpelijk. Op de eerste bestuursvergadering van het IGVM waar ze aanwezig was, vroeg MR-vertegenwoordiger Corentin de Salle aan Haouach haar hoofddoek af te nemen. Een bijzonder intrusieve eis vanwege een man aan een vrouw, en een nogal paradoxale uitkomst van een debat waarin de ‘onderwerping van de vrouw aan de wil van de man’ een belangrijk argument schijnt te zijn. De verdediging die Haouach in Le Soir opbouwde, hielp haar zaak evenwel niet vooruit.

Georges-Louis Bouchez zal zich niet laten tegenhouden. Er is intern in de MR namelijk nog amper iemand om hem tegen te houden. Beeld Thomas Sweertvaegher
Georges-Louis Bouchez zal zich niet laten tegenhouden. Er is intern in de MR namelijk nog amper iemand om hem tegen te houden.Beeld Thomas Sweertvaegher

Dat is jammer, want een beschaafd debat over samenleven in een seculiere maatschappij blijft nuttig. De praktische normen van dat samenleven staan niet in steen gebeiteld. Dat we het onverdoofd slachten van dieren niet toestaan is bijvoorbeeld een vrij recente evolutie. Omgekeerd blijft de vraag nuttig welke redelijke aanpassingen aan gebruiken van nieuwkomers wel probleemloos kunnen. Te vrezen valt dat ambiguë interventies zoals die van Haouach bij sommigen de indruk voeden dat elke minimale aanpassing tot soumission zal leiden.

MR-voorzitter Bouchez zal dit been niet gauw loslaten. Hij probeert Ecolo in de hoek te zetten als partij die tactisch hengelt naar de steun van de migrantengemeenschappen. Het parcours van Ecolo is ook niet helemaal onbesproken. In 2017 werd Mary Nagy, politica met groen-linkse stamboom in de partij, het fractieleiderschap in de Brusselse gemeenteraad ontnomen omdat ze zich in een opiniestuk afvroeg of haar partij de neutrale staat nog wel verdedigde. In Molenbeek moest de groene schepen Annalisa Gadaleta het dan weer bekopen omdat ze na de aanslagen van 2016 ook de moslimgemeenschap zelf bekritiseerde.

Aan de overzijde heeft Bouchez dan weer gedronken van het identitaire elixir. Het is een smaak waar je als rechts politicus makkelijk verslaafd aan raakt, omdat hij veel aandacht oplevert. Of het ook verschil maakt op de kiezersmarkt is weer wat anders, maar Bouchez zal zich niet laten tegenhouden. Er is intern in de MR namelijk nog amper iemand om hem tegen te houden. Peetvaders Charles Michel en Didier Reynders hebben hun Europese topjob beet, en Bouchez gaf zijn populaire vicepremier Sophie Wilmès de portefeuille Buitenlandse Zaken. Zodat ze, letterlijk, vaak buiten beeld zou zijn als binnenlandse kwesties opspelen. Dat geeft Bouchez alle ruimte om zichzelf en zijn partij te profileren, ook dus tegen coalitiepartners in.

Voor premier De Croo is dat slecht nieuws. De kwestie-Haouach eindigt in een pijnlijk ontslag, maar de rekening loopt op. Bouchez blokkeerde de weg van Ecolo-politica Zakaria Khattabi (inmiddels gerehabiliteerd als minister) naar het Grondwettelijk Hof en nu het mandaat van Ihsane Haouach. Ecolo (of de PS) gaan de provocaties niet onbeantwoord blijven laten. De vraag is dan ook niet of die gespannen relatie in de coalitie ontploft, maar wanneer ze ontploft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234