Donderdag 13/05/2021
Voorzitter Conner Rousseau had de naam Vooruit al langer in zijn hoofd.

AchtergrondPolitiek

De strijd om Vooruit: hoe de socialisten zich verkeken op hun naamswissel

Voorzitter Conner Rousseau had de naam Vooruit al langer in zijn hoofd.Beeld Photo News

Veel plezier hebben de Vlaamse socialisten nog niet beleefd aan hun nieuwe naam Vooruit. Zelf vinden ze het de perfecte keuze. Maar meer dan een half jaar na de feestelijke onthulling ervan blijft die keuze wel voor trammelant zorgen.

Woensdag 9 september 2020. In volle eindsprint naar een nieuwe regering plaatst Conner Rousseau een filmpje op Instagram: sp.a verandert van naam en wordt Vooruit. “Een knipoog naar ons verleden, maar met het vizier op de toekomst”, verkondigt hij trots. “Wij willen een moderne beweging zijn met respect voor onze historische waarden en onze geschiedenis.”

Het nieuws hangt dan al maanden in de lucht. In november 2019 is Rousseau verkozen tot voorzitter met de belofte dat hij een ‘elektroshock’ zal geven aan de zieltogende socialistische partij. In juni 2020 keuren de leden een toekomstplan goed waarin een naamsverandering zit vervat. Het merk ‘sp.a’, een idee van Patrick Janssens, is na twee decennia uitgewoond, luidt het.

Al lang voordat hij hem loslaat op de wereld, zit Rousseau met de naam Vooruit in zijn hoofd. Als puber staart hij er elke avond naar op zijn slaapkamer in z’n ouderlijke huis in Sint-Niklaas. Aan de muur hangt een vintage 1 mei-poster waarop een werkman te zien is met eronder in vette letters: VOORUIT. Het is een naam die de jeugdige dynamiek van de socialisten moet vatten. Naar het voorbeeld van En Marche, de beweging van Frans president Emmanuel Macron.

Als voorzitter toetst Rousseau beetje bij beetje de naam Vooruit af in zijn omgeving. Hij begint bij zijn dichte getrouwen op het partijhoofdkwartier, maar hij gaat ook breder. Zo spreekt hij in augustus 2020 af met de ‘gestelde lichamen’ Willy Claes, Louis Tobback, Norbert De Batselier en Freddy Willockx. In een Brussels hotel, waar hij tijdens de gesprekken over een nieuwe regering regelmatig verblijft, legt hij zijn voorstel op tafel. Ze reageren meteen enthousiast.

Zeker de oudere socialisten beschouwen de naam Vooruit als een belangrijk onderdeel van hun eigen geschiedenis. In hun jonge jaren zijn ze allemaal in de Sint-Pietersnieuwstraat – in het ‘feestlokaal’ van de historische coöperatieve Vooruit – gaan dansen en pinten drinken. Pas begin jaren 80, als de gloriejaren van de socialistische beweging voorbij zijn en het gebouw in verval raakt, wordt een breuk gemaakt. Onder impuls van Erik Temmerman, de zoon van voormalig Gents burgemeester Gilbert Temmerman, wordt de Vooruit een zelfstandige cultuurtempel.

Schaduw

Binnen sp.a is tegen september 2020 iedereen ervan overtuigd: de keuze voor Vooruit is de juiste. Het partijbureau gaat volmondig akkoord. Ook de raad van voorzitters en secretarissen, die zo’n 600 lokale militanten telt, zet het licht op groen tijdens een Zoom-vergadering. “We willen op een nieuwe manier aan politiek doen”, vertelt Rousseau bij de officiële onthulling.

Maar enkele uren nadat Rousseau zijn filmpje op Instagram plaatst, wordt echter duidelijk dat er een schaduw boven de naamswissel hangt. Het Gentse kunstencentrum Vooruit, dat sinds zijn ontstaan die naam heeft overgenomen, blijkt niet akkoord. “Vooruit is van iedereen, maar vooral van Vooruit”, klinkt het. De leiding van de cultuurtempel zegt verbaasd te zijn en juridische stappen te overwegen. Een dreigement dat eerst weinig indruk lijkt te maken op Rousseau: “Que sera sera.”

Het Gentse kunstencentrum overweegt zich te herdopen tot Pallas of Volxus. Maar die alternatieven vallen slecht bij veel Gentenaars.  Beeld Wouter Maeckelberghe
Het Gentse kunstencentrum overweegt zich te herdopen tot Pallas of Volxus. Maar die alternatieven vallen slecht bij veel Gentenaars.Beeld Wouter Maeckelberghe

Een totale verrassing is het protest niet voor Rousseau. De socialisten hebben twee maanden voor de aankondiging contact opgenomen met het kunstencentrum om hun nieuwe naam af te toetsen. Al bij de eerste ontmoeting op 1 juli 2020, in het gebouw van de Vooruit zelf, laat algemeen coördinator Franky Devos verstaan dat hij absoluut niet gediend is met de naamswijziging. Hij vreest dat de onafhankelijkheid en de integriteit van het kunstencentrum in gevaar komt.

In de zomer volgen er drie bemiddelingspogingen door Gorik Van Holen, de politiek directeur van sp.a. Ook Paul Teerlinck, de voorzitter van de raad van bestuur van de Vooruit, schuift mee aan. Terwijl zij naar een oplossing zoeken, zet Rousseau de operatie vastberaden door.

Dat het spel hard wordt gespeeld, blijkt uit de race om de registratie van de merknaam Vooruit. Op 29 juli 2020 dient het Gentse kunstencentrum een aanvraag in bij het Benelux Office for Intellectual Property (BOIP), de organisatie waarbij je merken in de Benelux kan laten registreren. Maar de socialisten zijn hen één dag voor geweest. Op 28 juli hebben zij al een aanvraag ingediend bij het Europese bureau voor intellectuele eigendom (EUIPO). Stiekem, weliswaar.

De socialisten doen hun aanvraag niet zelf, maar via een Spaanse vrouw die op het eerste zicht geen enkele band heeft met de Belgische politiek: ene Esther Gomez Garcia. Een trucje om geen slapende honden wakker te maken. Later komt uit dat ze voor IP Hills werkt, een intellectueel eigendomsbureau in Gent dat door de socialisten is ingeschakeld. De Spaanse vrouw heeft de merkaanvraag overigens pas drie weken terug, op 29 maart 2021, formeel overgedragen.

Klaprozen

Wanneer het publiek conflict met de Vooruit oplaait, krabben veel socialisten zich in de haren. De naamswissel dreigt te verzanden in een juridische strijd onder progressieven. Niet best. Voor Rousseau kunnen zijn nieuwe beweging en het kunstencentrum perfect naast elkaar bestaan. “Ik denk dat Vooruit een sterke reputatie heeft opgebouwd en dat mensen wel degelijk het onderscheid tussen ons kunnen maken”, zegt hij. Maar dat zien ze in Gent dus heel anders.

De partijtop is verbaasd dat het kunstencentrum de zaak zo ver op de spits wil drijven. In het kunstencentrum klinkt dan weer de klacht dat ze nooit ernstig genomen zijn door de socialisten.

Finaal wordt een geheime dading afgesloten: het kunstencentrum zal geen juridische strijd starten tegen de socialisten en zal op zoek gaan naar een nieuwe naam. In ruil krijgt het een vergoeding die “minder dan 100.000 euro” bedraagt (het exacte bedrag blijft onbekend). Eind goed al goed, zo lijkt het. Op het sp.a-hoofdkwartier wordt een zucht van opluchting geslaakt. In maart 2021 wordt het nieuwe logo gelanceerd tijdens een onlinemeeting. Vanuit een veld vol digitale klaprozen zegt Rousseau dat Vooruit van België “het beste land ter wereld wil maken”.

Helaas voor Rousseau: de ellende duurt voort. Begin april laait de controverse rond de naamswissel opnieuw op wanneer het kunstencentrum, dat tijdelijk Voo?uit als naam hanteert, voorstelt om zich te herdopen tot Pallas of Volxus. Die alternatieven vallen slecht bij veel Gentenaars. Bekende koppen zoals UGent-rector Rik Van de Walle tot filosoof Ignaas Devisch pleiten voor het behoud van de oude naam. Desnoods met een lidwoord: ‘De Vooruit’. Als blijkt dat dit onmogelijk is vanwege de geheime dading, belanden de socialisten willens nillens opnieuw mee in bad.

In maart 2021 wordt het nieuwe logo gelanceerd tijdens een onlinemeeting. Vanuit een veld vol digitale klaprozen zegt Rousseau dat Vooruit van België 'het beste land ter wereld wil maken'. Beeld RR
In maart 2021 wordt het nieuwe logo gelanceerd tijdens een onlinemeeting. Vanuit een veld vol digitale klaprozen zegt Rousseau dat Vooruit van België 'het beste land ter wereld wil maken'.Beeld RR

Hoe het nu verder moet? De socialisten zijn bereid om de geheime dading met kunstencentrum alsnog te herzien of te ontbinden, zodat Voo?uit gewoon Vooruit kan blijven. Zoals gezegd: voor Rousseau kunnen de politieke beweging en het kunstencentrum perfect naast elkaar bestaan. Het is voorlopig onduidelijk of het kunstencentrum hierop zal ingaan. Dinsdag hebben de directie en de raad van bestuur vergaderd. Later deze week wil men de knoop definitief doorhakken.

Of de problemen rond de naamswissel dan definitief van de baan zijn voor de socialisten, dat valt nog te bezien. Los van de trammelant met het kunstencentrum hebben ook een tiental kleine lokale partijen die al langer de naam Vooruit dragen een juridische klacht ingediend. Ze eisen dat de socialisten alsnog een andere naam zoeken. In februari is een ingebrekestelling verstuurd naar het partijhoofdkwartier. Ze vragen dat een rechter een dwangsom tot 25.000 euro oplegt per dag dat Rousseau niet breekt met Vooruit. De socialisten achten de kans dat dit gebeurt klein.

Nog dit: wat er straks ook gebeurt met de naam van het kunstencentrum Voo?uit, de oude naam zal sowieso – een beetje – voortleven. Het gebouw in de Sint-Pietersnieuwstraat is immers niet de eigendom van het kunstencentrum zelf, maar van de ‘coöperatieve vennootschap Vooruit nr.1', de historische erfgenaam van de socialistische coöperatieve. En die zal haar naam behouden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234