Woensdag 26/06/2019

analyse

De onmacht van Francken en de zorgen bij N-VA: "Het vat is gewoon af"

Jan Jambon en Theo Francken, boegbeelden van N-VA.

Een zomer waarin alles vanzelf gaat is het niet meteen voor de grootste partij van Vlaanderen. N-VA zette de schijnwerpers voor de lokale verkiezingen op haar nationale thema's economie, veiligheid en migratie, maar dat pakt minder glorieus uit dan verhoopt.

"Het vat is gewoon af. Niemand wil die illegale bootmigranten nog. Dit is gewoon niet de juiste manier waarop migratie moet lopen, ook al is het asielmigratie. Ngo's, activisten á la Kati Verstrepen en journalisten mogen zoveel roepen als ze willen. Trop is te veel." Tussen de ongeveer twintig tweets die Theo Francken (N-VA) gisteren voor de middag al verstuurde, viel deze op. 's Avonds in Terzake herhaalde hij nog eens dat er "geen wonderoplossing is" omdat de voorbije jaren te veel migranten Europa zijn binnengelaten.

Uit zijn tweet en het interview spreekt de onmacht van de populairste politicus van het land. Op twee niveaus: het nationale en het Europese.

Op het internationale toneel heerst er zo veel verdeeldheid dat doortastende beslissingen over asiel en migratie uitblijven. Die Europese verdeeldheid maakt dat Francken ook op het nationale niveau naar zijn zin niet ver genoeg kan gaan. Hij vergelijkt zichzelf graag met de mythische Cassandra, die van Apollo voorspellende gaven kreeg, maar voor gek werd versleten. Zijn profetieën zitten er volgens Francken pal op, maar hij zou te weinig worden geloofd door de omstaanders om de zaken echt te kunnen veranderen.

Snel schuldigen zoeken

Over die onmacht laat niet alleen Francken, maar ook de rest van de partij enig ongenoegen blijken. Want N-VA had wellicht een plannetje voor de campagne van 14 oktober: net zoals in 2012 zou ze die in alle gemeentes laten domineren door landelijke thema's: migratie, veiligheid en economie.

Bewijzen daarvan zijn makkelijk te vinden: de verkiezingsslogan, die voor heel Vlaanderen dezelfde is: 'Veilig thuis in een welvarend... (vul hier de gemeente in waar de affiche hangt)'. Of deze tweet, op 13 augustus geplukt van de officiële account van N-VA: "Voor wie eraan mocht twijfelen. Wie straks burgemeester in jouw gemeente wordt, doet ertoe. Ook in aanpak van illegale transmigratie."

Helaas voor de partij kan ze op haar drie kernthema's minder winst boeken dan verhoopt. En daarom zoeken de Vlaams-nationalisten overal schuldigen. Francken kijkt vooral naar boven, naar Europa, als het over asiel en migratie gaat.  

Als er aanvallen op het socio-economische beleid van de regering komen, zoals eerder deze zomer, hanteren de Vlaams-nationalisten dezelfde tactiek. Wat dat domein betreft zoeken ze de schuldigen binnen de eigen regering. Lees: CD&V. Dat bleek na de kritiek op het Zomerakkoord.

Voor het eerst sinds de 'droomcoalitie', zoals Bart De Wever de centrumrechtse regering in 2014 bestempelde, van start ging, kwam er stevig gemor van unusual suspects zoals economen Geert Noels of Ivan Van de Cloot, invloedrijke fellow travellers zoals Philip Roose, of editorialisten en columnisten die N-VA meestal wél kunnen smaken.

Het Grote Complot tegen N-VA?

Om die teleurstelling te kanaliseren, stuurde de partij zelfs Kamerfractieleider Peter De Roover (N-VA) uit. De Roover schreef op de Vlaamsgezinde opiniewebsite Doorbraak.be dat "de N-VA zelf ook fouten had gemaakt" en dat er "te weinig van de partij zit in het beleid". In De Standaard mocht de Vlaamse fractieleider Matthias Diependaele mee de bocht inzetten: "Als de achterban mort, dan is dat inderdaad omdat het beleid rechtser mag. Ik herken dat."

Beide fractieleiders schoven de schuld voor het gebrek aan grootscheepse hervormingen in de schoenen van de recalcitrante CD&V. Diependaele wees ook in de richting van de pers, die N-VA overwinningen zou misgunnen. Vraag is echter of de achterban die theorie van 'Het Grote Complot tegen N-VA' zal geloven. Is die calimerohouding niet stilaan afgezaagd voor de meest dominante speler op het veld?

Of, om het met Philip Roose te zeggen: "De N-VA heeft zich in de federale regering vooral verstopt achter de coalitiepartners. Dat hoort ze niet graag, maar het is zo."

Kritiek uit Kruibeke

Na de vele kanttekeningen bij het Zomerakkoord verstomde de kritiek op N-VA niet. De aandacht werd verlegd naar de transitmigratie, en ook op dat vlak kreeg de partij er voor het eerst zwaar van langs. Goudhaantjes Francken en Jan Jambon, minister van Binnenlandse Zaken, kregen begin deze week te horen van burgemeesters en politiechefs dat ze de transitmigratie niet onder controle krijgen. Pijnlijk, want bij transitmigratie komen twee kernthema's van N-VA, veiligheid en migratie, samen. 

Omdat er zo nadrukkelijk in hun richting werd gekeken, stuurden Francken en Jambon snel bij. Na een nieuwe actie in Kruibeke liet Francken weten dat alle opgepakte transitmigranten ditmaal wel in gesloten centra zouden worden vastgezet. Een vreemde wending, want dinsdag zei de staatssecretaris nog dat het geen zin heeft om transitmigranten op te sluiten, omdat ze meestal niet kunnen worden uitgewezen. 

Het veranderde beleid toont opnieuw Franckens onmacht aan. Zijn opties zijn, door het uitblijven van een Europees compromis over deze thematiek, beperkt. Wat hij ook doet (en roept), dit complex thema heeft gewoon geen eenvoudige of lokale oplossingen. 

Rotsen in branding

Lange tijd waren Francken en Jambon de rotsen in de branding van N-VA. Op veiligheid en migratie leken zij vrij ongehinderd te scoren. Nu er wat hogere golven tegen hen aan beuken, leggen de partijtoppers de verantwoordelijkheid elders of sturen ze vlug hun communicatie en beleid bij.

Of hun kiezers dat zullen slikken, zal blijken in oktober, en zeker in mei. Francken is er zeker van dat Europa bij die verkiezingen zal kantelen naar rechts, en dat hij eindelijk zijn gespierde migratieplannen zal kunnen uitvoeren. Negen maanden in de politiek staan echter gelijk aan minstens een eeuw. Of de staatssecretaris echt een Cassandra is, zoals hij zelf zo graag beweert, weten we in de lente.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden