Zondag 29/03/2020

Rusland

De nieuwe Russische premier houdt van computers, ijshockey en geld

De Russische premier Michail Misjoestin. Beeld AFP

De kersverse Russische premier Michail Misjoestin belandde vorige maand uit het niets in zijn nieuwe functie. Amper een maand na zijn benoeming wordt hij al omgeven door corruptieschandalen.

Als een duveltje uit een doosje, zo plotseling verscheen Michail Misjoestin vorige maand ten tonele als de nieuwe premier van Rusland. Na een opzienbarende ‘state of the ­nation’-toespraak, waarin president Poetin tal van grondwetswijzigingen aankondigde, diende het voltallige Russische kabinet zijn ontslag in.

En dus stond er een vacature open voor het premierschap. De functieomschrijving: iemand die de kolossale overheidsinvesteringen die Poetin aan het begin van zijn vierde termijn had beloofd, op ­efficiënte wijze kan doorvoeren. Niet bepaald het eerste het beste baantje; de nieuwe premier zou bij zijn aantreden in één klap beheerder worden van een pot met een slordige 400 miljard dollar. ­Bedoeld om armoede te bestrijden, de economie te reanimeren en de bevolkingsgroei aan te wakkeren.

Ondanks het complexe functieprofiel was de perfecte kandidaat binnen de kortste keren gevonden. De inkt op de ontslagbrief van afzwaaiend premier Medvedev was nog niet droog of de Doema, het Russische ­Lagerhuis, stemde al in met de ­benoeming van Michail ­Misjoestin. Misj... wie? Misjoestin dus. Ook de meeste Russen moesten even wennen aan zijn naam. Vrijwel niemand kende de 53-jarige Moskoviet, die uiterlijk gezien beantwoordt aan het stereotiep van een vroeg twintigste-eeuwse bank­directeur: net iets te ruim zittend pak, frameloos leesbrilletje, fors horloge, pafferige wangen en grijze slapen.

Onder de Russische ambtenarij is Misjoestin echter een heuse rockster. “Een uitstekende bureaucraat, in de beste zin van het woord”, zo stelde Gleb Pavlovski, oud-adviseur van president Poetin. ‘Toptechnocraat’ klonk het elders. Geboren en getogen in Moskou, genoot Michail Vladimirovitsj Misjoestin een opleiding als ingenieur aan de Moskouse Technische Staatsuniversiteit. Nadat hij was gepromoveerd in de economie, begon hij in de ­ jaren 90 aan een carrière als IT-expert bij de International Computer Club, een bedrijf dat na de val van de Sovjet-Unie geavanceerde westerse technologie naar Rusland haalde.

‘Gezichtsloze ambtenaar’

Die voorliefde voor technologie bracht Misjoestin in 1998 naar zijn volgende baan, bij de Russische belastingdienst, waar hij het in twaalf jaar tot directeur schopte. Bij de fiscus slaagde hij in het onmogelijke: de gewone Rus belasting laten betalen. Dankzij de digitalisering van het belasting­systeem, die onder Misjoestin werd ingezet, kelderde de belastingontduiking en verdubbelden de belastinginkomsten van de overheid.

Toptechnocraat volgens de een, kleurloze overheidsfunctionaris ­volgens de ander. Zo noemde voormalig oppositiepoliticus Gennadi Goedkov de nieuwe premier “wederom een nieuwe gezichtsloze ambtenaar zonder ambitie”. Of, in de ­bewoordingen van politiek analist ­Tatjana Stanovaja: “Een technocratische eendagsvlieg.”

Op het politieke vlak heeft Misjoestin inderdaad geen enkele ervaring. Nog nooit bekleedde hij een functie in het politieke bestel en hij is evenmin onderdeel van Poetins cirkel van vertrouwelingen. Wel ­ijshockeyt de premier zo nu en dan met zijn nieuwe baas in de Nachte­lijke Hockey League, een amateurcompetitie waarin oligarchen en ­ andere poenerige figuren het regelmatig tegen elkaar opnemen.

Waarin Misjoestin nog het meest overeenkomt met de politieke elite die door de gangen van het Kremlin struint, is zijn voorliefde voor geld. Veel geld. Na zijn benoeming doken onderzoeksjournalisten dan ook ­direct in de archieven om te zien of de anonieme boekhouder die vanuit het niets naar het premierschap was gekatapulteerd, nog wat lijken in de kast had. Wat bleek: Misjoestin is niet alleen een goede boekhouder, hij kan bovenal ook creatief ­boekhouden.

Geheel in lijn met de Russische traditie zit ook de nieuwe premier op een zacht kussentje gevuld met roebelbiljetten. Uit onderzoek van de anticorruptieorganisatie FBK van oppositieleider Aleksej Navalni bleek dat Misjoestin tijdens een tweejarige sabbatical bij de Russische investeringsmaatschappij UFG tussen 2008 en 2010 ruim 35 miljoen dollar aan aandelen opstreek.

Protserige appartementen

Een boel geld, maar Misjoestin werkte destijds in de private sector. En rijke politici zijn geen unicum, zeker niet in Rusland. Maar er is meer. Navalni en consorten namen ook het vastgoed onder de loep dat Misjoestin vóór zijn avontuur in de private sector in bezit kreeg. Ook hier bleek de kersverse premier keurig te beantwoorden aan de norm die onder hooggeplaatste Russische ambtenaren geldt: hoe meer, hoe ­beter. In totaal bezitten Misjoestin en zijn familie voor ruim 45 miljoen dollar aan vastgoed. Van landgoederen tot datsja’s en van protserige appartementen tot een loft met ­uitzicht op de Moskvarivier; de Misjoestins zorgen goed voor zichzelf. “Een bureaucraat die 22 jaar voor de overheid heeft gewerkt, heeft 3 miljard roebel aan bezittingen. ­Klassieke corruptie”, aldus Navalni.

Een onbekende boekhouder zonder politieke ervaring, met een voorliefde voor technologie en ijshockey. Geen Kremlinwatcher die op voorhand had voorspeld dat dit het profiel van de nieuwe premier zou zijn. Of misschien toch wel. Ook Poetin was in 1999 immers een grote onbekende, toen toenmalig president Jeltsin hem uit het niets als premier benoemde. En ook Poetin had destijds vrijwel geen politieke ervaring. Dus wie weet. Michail Misjoestin. Onthoud die naam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234