Maandag 14/06/2021

Analyse

De nieuwe bondskanselier zal in Europa helemaal opnieuw moeten beginnen

Laschet heeft een goede kans om lijsttrekker voor de CDU te worden. Beeld AP
Laschet heeft een goede kans om lijsttrekker voor de CDU te worden.Beeld AP

‘We moeten uitleggen dat meer Europa iedereen sterker maakt’, zei Armin Laschet vorig jaar tegen de website Politico. Door Laschet, trouwe bondgenoot van bondskanselier Merkel, tot nieuwe voorzitter van de CDU te kiezen, hebben de Duitse christendemocraten duidelijk gemaakt dat zij naar continuïteit streven. Geen risico’s, geen experimenten.

In heel Europa wordt met grote belangstelling naar de opvolging van Angela Merkel gekeken. Duitsland is het machtigste land van de Europese Unie, in Brussel heeft geen politicus zo veel ervaring en gewicht als Angela Merkel. De opvolging van Merkel is daarom veel meer dan een louter Duitse kwestie.

Laschet heeft nu een goede kans om lijsttrekker voor de CDU bij de Bondsdagverkiezingen van september te worden, maar een automatisme is dat niet. Zijn verkiezing geeft wel een indicatie over de koers die zijn partij wil volgen: gematigd en pro-Europees.

Lees ook: gematigde Armin Laschet nieuwe voorzitter Duitse CDU

De voorzittersverkiezing van de Duitse CDU, de partij van Angela Merkel, is gewonnen door Armin Laschet. Hij versloeg op een digitaal partijcongres zijn tegenstrevers Friedrich Merz en Norbert Röttgen.

De verschillen tussen de kandidaten Laschet, Merz en Röttgen waren niet al te groot. Vanwege zijn soms provocerende stijl werd Merz wel ‘de Trump uit het Sauerland’ genoemd, maar dat is schromelijk overdreven. Merz is inderdaad conservatiever dan Laschet of Merkel. Hij meende kiezers van de AfD te kunnen terugwinnen, onder meer door de Duitse nationale belangen in Europa harder te verdedigen.

In een debat tussen de kandidaat-voorzitters toonde Merz zich sceptisch over de overdracht van meer bevoegdheden aan de Europese Unie. “De Europese Unie heeft alleen een toekomst als de natiestaten haar belangrijkste steunpilaren blijven. Ik wil geen EU zien waarin onze identiteit oplost en we alleen nog Europeanen zijn.” Niettemin is Merz uiteindelijk een pro-Europeaan die zich vorig jaar achter het Europese herstelfonds schaarde, ondanks enkele kritische kanttekeningen.

Ommezwaai

De CDU koos echter voor een voortzetting van de lijn-Merkel en voor de ommezwaai die zij vorig jaar maakte: met het Europees herstelfonds verzette Duitsland zich niet langer tegen elke vorm van gemeenschappelijke Europese schuld. Armin Laschet was een groot voorstander van dit herstelfonds, mede omdat Duitse exportbedrijven een belang hebben bij een florerende Zuid-Europese economie om hun producten te verkopen.

In het Europa post-Merkel gaat het echter niet alleen om de koers, maar ook om de macht. Angela Merkel stond nooit bekend om haar inhoudelijke vergezichten, maar ze was de spil om wie de toppen in Brussel draaiden, de vrouw die met haar eindeloze ‘strategische geduld’ zelfs de driftigste tegenstrevers diep in de nacht tot een compromis wist te bewegen.

Niemand had zo veel ervaring en gezag, niemand bevond zich zo in het hart van de Unie, tussen Noord en Zuid, Oost en West. Niet zo heel lang geleden was ze afgeschreven, als een uitgebluste politicus bij die de verkiezingen van 2017 zwaar verloren had, een machteloze grote coalitie met de SPD leidde en bevangen werd door mysterieuze trillingen. Maar in het coronajaar 2020 keerde ze in volle glorie terug. Met vaste hand stuurde ze Duitsland en Europa door de crisis.

Afgelopen jaar functioneerde de Duits-Franse as in Europa eindelijk naar behoren. Macron leverde de ideeën, Merkel de politieke macht en de behendigheid om compromissen te sluiten. Maar de Bondsdagverkiezingen van september betekenen het einde van ‘Mercron’.

Een nieuwe Duitse kanselier - Laschet, de Beierse premier Söder of iemand anders - zal opnieuw moeten beginnen, waarbij het nog maar de vraag is hoe sterk de CDU uit de Bondsdagverkiezingen zal komen.

Ook Angela Merkel heeft ooit zo moeten beginnen. Maar nu ze vertrekt, laat ze een enorm gat achter in het hart van Europa. Het is moeilijk voor te stellen dat de premier van Noordrijn-Westfalen of Beieren zich met even veel handigheid door het Brusselse krachtenveld zal bewegen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234